قوانین مهاجرت ترکیه: اقامت، مجوز کار، دیپورت و شهروندی

09 اکتبر 2026 12 دقیقه مطالعه 0 دیدگاه
قوانین مهاجرت ترکیه: اقامت، مجوز کار، دیپورت و شهروندی
Av. Esra Ateş

Avukat · İstanbul Barosu · Sicil No: 61936

09 اکتبر 2026

قوانین مهاجرت ترکیه ورود، اجازهٔ اقامت و مجوز کار، اخراج (دیپورت)، بازداشت اداری، ممنوعیت ورود و شهروندی خارجیان را تنظیم می‌کند. مهلت‌ها کوتاه‌اند و از ابلاغ شروع می‌شوند: دعوا علیه حکم اخراج 7 روز (YUKK، ماده 53/3)، دعوا علیه رد اقامت و ممنوعیت ورود 60 روز (İYUK، ماده 7)، اعتراض به رد مجوز کار 30 روز (قانون 6735، ماده 21/2). گذشتن بیش از 10 روز از مدت ویزا یا اقامت، سبب اخراج است (YUKK، ماده 54/1-e و g).

این صفحه نقشهٔ روندهای حقوقی‌ای است که خارجیان در ترکیه با آن‌ها روبه‌رو می‌شوند. زیر هر عنوان، اصل قاعده، مهلت آن و مبنای قانونی‌اش به‌اختصار آمده است؛ جزئیات در راهنمایی که به آن پیوند داده شده توضیح داده می‌شود. اگر مطمئن نیستید مشکل شما در کدام حوزه قرار می‌گیرد، ابتدا بخش اولین قدم بر اساس وضعیت شما را ببینید.

قوانین مهاجرت ترکیه چیست و بر چه چیزهایی حاکم است؟

قوانین مهاجرت ترکیه (در حقوق ترکیه: yabancılar hukuku، یعنی «حقوق اتباع خارجی») مجموعهٔ قواعدی است که ورود کسانی را که شهروند ترکیه نیستند به ترکیه، ماندن و کار کردن آن‌ها در ترکیه، اخراج (دیپورت) آن‌ها، ممنوعیت‌های ورود و کسب شهروندی ترکیه را تنظیم می‌کند. منابع اصلی این‌ها هستند:

  • 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (قانون اتباع خارجی و حمایت بین‌المللی شماره 6458؛ به اختصار YUKK): ویزا، اجازهٔ اقامت، ممنوعیت ورود، اخراج و بازداشت اداری.
  • 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu (قانون نیروی کار بین‌المللی شماره 6735): مجوز کار و اعتراض به تصمیم رد.
  • 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu (قانون تابعیت ترکیه شماره 5901): شهروندی از راه عمومی، از طریق ازدواج و از راه استثنایی.
  • 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (قانون آیین دادرسی اداری شماره 2577؛ به اختصار İYUK): دعواهایی که علیه این اقدامات اقامه می‌شود.

متن قانون به‌تنهایی نتیجه را تعیین نمی‌کند. رویهٔ Göç İdaresi (اداره مهاجرت ترکیه)، اختیار صلاح‌دیدی اداره و آرای Anayasa Mahkemesi (دادگاه قانون اساسی ترکیه) و Danıştay (شورای دولتی ترکیه، عالی‌ترین دادگاه اداری) نیز تعیین‌کننده‌اند. دو پرونده با عنوان یکسان ممکن است بسته به مدت تخلف، سوابق قبلی و تاریخ ابلاغ به نتیجه‌های متفاوتی برسند.

مهلت‌های حیاتی در قوانین مهاجرت ترکیه

در این حوزه، رایج‌ترین علت از دست رفتن حق، گذشتن مهلت است. مهلت‌ها اصولاً از تاریخ ابلاغ (tebliğ) تصمیم شروع می‌شوند؛ به همین دلیل نسخهٔ مستدل تصمیم و تاریخ ابلاغ باید نگه داشته شود.

وضعیتمهلتمرجع رسیدگیمبنای قانونی
حکم اخراج (sınır dışı etme kararı)7 روز از ابلاغidare mahkemesi (دادگاه اداری)YUKK m.53/3
صدور رأی در دعوای اخراج15 روز پس از تکمیل پرونده؛ رأی قطعی استدادگاه اداریYUKK m.53/3
حکم بازداشت اداری (idari gözetim)قانون برای درخواست مهلتی تعیین نکرده است؛ قاضی ظرف 5 روز تصمیم می‌گیردsulh ceza hâkimliği (دادگاه کیفری صلح)YUKK m.57/6
نگهداری در geri gönderme merkezi (مرکز اخراج یا کمپ دیپورت)حداکثر 6 ماه؛ حداکثر 6 ماه تمدید—YUKK m.57/3
رد یا لغو اجازهٔ اقامت60 روز از ابلاغدادگاه اداریİYUK m.7
تصمیم ممنوعیت ورود60 روز از اطلاع‌رسانی کتبیدادگاه اداریİYUK m.7
رد مجوز کاراعتراض ظرف 30 روز از ابلاغ؛ اگر اعتراض رد شود، دعواÇalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (وزارت کار و تأمین اجتماعی ترکیه)6735 m.21/2
تمدید اجازهٔ اقامتاز 60 روز مانده به پایان مدت ممکن است؛ باید پیش از پایان مدت انجام شودil göç idaresi (اداره مهاجرت استان)YUKK m.24/2
وقتی درخواست تمدید رد می‌شودخارج نشدن ظرف 10 روز سبب اخراج است—YUKK m.54/1-j
گذشتن از مدت ویزا یا اقامتتجاوز بیش از 10 روز سبب اخراج است—YUKK m.54/1-e, g
اعلام نشانی20 روز کاریnüfus müdürlüğü (اداره ثبت احوال)5490 m.50/3

اولین قدم بر اساس وضعیت شما

اجازهٔ اقامت ترکیه (ikamet izni): انواع و محل درخواست

خارجی‌ای که بیش از مدتی که ویزا یا معافیت از ویزا به او می‌دهد، یا بیش از نود روز در ترکیه بماند، باید اجازهٔ اقامت بگیرد (YUKK، ماده 19/1). قانون شش نوع اجازهٔ اقامت دارد: کوتاه‌مدت، خانوادگی، دانشجویی، بلندمدت، بشردوستانه و اقامت قربانی قاچاق انسان (ماده 30). اصولاً درخواست به کنسولگری کشوری داده می‌شود که خارجی تابعیت آن را دارد یا به‌طور قانونی در آن حضور دارد (ماده 21/1)؛ درخواست از داخل ترکیه به valilik (استانداری) در مواردی که در ماده 22 برشمرده شده ممکن است. مجوز کار معتبر، اجازهٔ اقامت به شمار می‌آید (ماده 27/1).

درخواست و انواع اقامت:

  • درخواست اقامت (oturum یا ikamet izni) چگونه انجام می‌شود
  • درخواست اقامت کوتاه‌مدت
  • اقامت از طریق خرید خانه
  • اقامت خانوادگی چگونه گرفته می‌شود
  • اقامت دانشجویی
  • ویزای دیجیتال نومد و اجازهٔ اقامت
  • اقامت بلندمدت (بدون محدودیت زمانی)
  • اقامت بشردوستانه
  • اجازهٔ اقامت برای نوزاد خارجی‌ای که در ترکیه به دنیا آمده است
  • رسید درخواست اقامت (ikamet izni müracaat belgesi)
  • عوارض اجازهٔ اقامت و هزینهٔ کارت

رد، لغو و موارد خاص:

  • اقامتم رد شد، حالا چه کار کنم؟
  • دلایل رایج رد درخواست مجوز کار و اقامت
  • محدودیت محله‌های بسته (kapalı mahalle) و نشانی اقامت
  • مصاحبهٔ ازدواج و لغو اجازهٔ اقامت خانوادگی
  • وضعیت اقامت خارجی‌ای که از شهروند ترکیه طلاق گرفته است

مجوز کار در ترکیه (çalışma izni): شرایط، رد و اعتراض

خارجی‌ای که می‌خواهد در ترکیه کار کند باید مجوز کار بگیرد؛ دربارهٔ خارجی‌ای که مشخص شود بدون مجوز کار می‌کند، حکم اخراج صادر می‌شود (YUKK، ماده 54/1-ğ). درخواست‌هایی که اطلاعات و مدارکشان کامل است ظرف 30 روز به نتیجه می‌رسند (قانون 6735، ماده 7/8). درخواست خارجی‌ای که دربارهٔ او سابقه‌ای در چارچوب مواد 7، 15 یا 54 YUKK وجود دارد رد می‌شود (قانون 6735، ماده 9/1-f). علیه تصمیم رد ظرف 30 روز از ابلاغ به وزارتخانه اعتراض می‌شود؛ اگر اعتراض رد شود، راه دادرسی اداری باز است (قانون 6735، ماده 21/2).

دیپورت از ترکیه و بازداشت اداری (کمپ دیپورت)

حکم اخراج (sınır dışı etme kararı؛ در زبان عامه «دیپورت») را استانداری صادر می‌کند و همراه با دلایلش به خود خارجی، نمایندهٔ قانونی یا وکیل او ابلاغ می‌شود (YUKK، ماده 53/1-2). مواردی که حکم در آن‌ها صادر می‌شود در قانون برشمرده شده است (ماده 54)؛ گذشتن بیش از 10 روز از مدت ویزا یا اقامت، کار بدون مجوز و ارزیابی نظم عمومی در عمل از همه رایج‌ترند. علیه حکم ظرف 7 روز از ابلاغ به دادگاه اداری مراجعه می‌شود. جز در صورتی که خود خارجی رضایت دهد، در مهلت دعوا و تا پایان دادرسی، خارجی اخراج نمی‌شود (ماده 53/3). دربارهٔ خارجیانی که نشانه‌های جدی وجود دارد که در کشور مقصد با مجازات اعدام، شکنجه یا رفتار غیرانسانی روبه‌رو می‌شوند، یا سفرشان به دلیل وضعیت سلامت پرخطر دانسته می‌شود، حکم اخراج صادر نمی‌شود (ماده 55/1).

دربارهٔ خارجی‌ای که حکم اخراجش صادر شده، در مواردی مانند خطر فرار یا ناپدید شدن، نقض قواعد ورود و خروج، استفاده از مدرک جعلی یا تهدید نظم عمومی، بازداشت اداری اعمال می‌شود یا تعهدات جایگزین بازداشت اداری بر او گذاشته می‌شود (ماده 57/2، ماده 57/A). بازداشت اداری در مرکز اخراج نمی‌تواند از 6 ماه بیشتر شود؛ اگر روند اخراج به دلایلی مانند همکاری نکردن خارجی تمام نشود، حداکثر 6 ماه دیگر قابل تمدید است (ماده 57/3). علیه این تصمیم به sulh ceza hâkimi (قاضی کیفری صلح) مراجعه می‌شود؛ قاضی بررسی را ظرف 5 روز تمام می‌کند و با ادعای تغییر شرایط، مراجعهٔ دوباره ممکن است (ماده 57/6).

ممنوعیت ورود به ترکیه و کدهای ممنوعیت (tahdit kodları)

ورود خارجی‌ای که از ترکیه اخراج شده به ترکیه ممنوع می‌شود (YUKK، ماده 9/2). مدت ممنوعیت ورود حداکثر پنج سال است؛ در صورت وجود تهدید جدی برای نظم عمومی یا امنیت عمومی، Göç İdaresi Başkanlığı (ریاست اداره مهاجرت، که در قانون Genel Müdürlük نامیده می‌شود) می‌تواند این مدت را حداکثر ده سال دیگر افزایش دهد (ماده 9/3). ریاست اداره مهاجرت می‌تواند ممنوعیت را لغو کند یا با حفظ ممنوعیت، برای مدتی معین اجازهٔ ورود دهد (ماده 9/6). این سوابق در سامانه با کدهای ممنوعیت (tahdit kodu؛ مانند G-87 و Ç-113) دیده می‌شوند؛ معنای کد، علت ممنوعیت و راهی را که باید رفت تعیین می‌کند.

ورود با وجود ممنوعیت: ویزای مشروحه (meşruhatlı vize)

به خارجی‌ای که ورودش ممنوع است اصولاً ویزا داده نمی‌شود (YUKK، ماده 15/1-b). به‌طور استثنا با موافقت وزیر می‌توان ویزا داد (ماده 15/2)، یا ریاست اداره مهاجرت می‌تواند با حفظ ممنوعیت، برای مدتی معین اجازهٔ ورود دهد (ماده 9/6). راهی که در عمل meşruhatlı vize (ویزای مشروحه) نامیده می‌شود همین است؛ ممنوعیت را برنمی‌دارد، بلکه برای هدف و مدتی معین امکان ورود می‌دهد.

غیرقانونی ماندن و تخلف ویزا در ترکیه

اگر خارجی‌ای که مدت ویزا یا اجازهٔ اقامتش تمام شده، پیش از آنکه وضعیتش کشف شود برای خروج به استانداری مراجعه کند، به شرط آنکه جریمهٔ نقدی اداری را پرداخته باشد و از مدت‌های تخلفی که وزارتخانه تعیین کرده تجاوز نکرده باشد، ممکن است دربارهٔ او تصمیم ممنوعیت ورود گرفته نشود (YUKK، ماده 9/4). پس از کشف تخلف، این امکان محدودتر می‌شود؛ به همین دلیل زمان‌بندی مستقیماً بر نتیجه اثر می‌گذارد.

کارهای اداره مهاجرت: احضار، پیام و ابلاغیه

احضار، پیام یا ابلاغیه‌ای که از اداره مهاجرت می‌رسد ممکن است به نتیجه‌های گوناگونی ختم شود؛ از درخواست مدرک ناقص و مصاحبه تا لغو اجازهٔ اقامت و روند اخراج. اعلام تغییر نشانی ظرف 20 روز کاری الزامی است (قانون 5490، ماده 50/3)؛ نشانیِ به‌روزنشده ممکن است باعث شود ابلاغیه به خارجی نرسد و مهلت‌ها بی‌خبر از دست بروند.

  • به اداره مهاجرت احضار شدم: یعنی چه؟
  • از اداره مهاجرت پیام آمده: چه کار کنم؟
  • اعلام نکردن تغییر نشانی
  • اگر پاسپورت در ترکیه گم شود چه باید کرد؟

پناهندگی (حمایت بین‌المللی) و حمایت موقت در ترکیه

خارجی‌ای که می‌ترسد اگر به کشورش برگردد مورد آزار و تعقیب قرار گیرد یا آسیب جدی ببیند، شخصاً به استانداری استانی که در آن است درخواست uluslararası koruma (حمایت بین‌المللی) می‌دهد (YUKK، ماده 65/1). علیه تصمیم رد ظرف 30 روز از ابلاغ، و علیه تصمیم‌های درخواست غیرقابل‌پذیرش و بررسی تسریع‌شده ظرف 15 روز می‌توان به دادگاه اداری مراجعه کرد و تا پایان این روند به فرد اجازهٔ ماندن در کشور داده می‌شود (ماده 80/1-ç، e). geçici koruma (حمایت موقت) که برای آمدگان از سوریه اعمال می‌شود، وضعیتی جداگانه است (YUKK، ماده 91)؛ مدرک شناسایی حمایت موقت (کیملیک) جای اجازهٔ اقامت را نمی‌گیرد (Geçici Koruma Yönetmeliği یا آیین‌نامهٔ حمایت موقت، ماده 25).

شهروندی ترکیه برای خارجیان: اقامت، ازدواج و سرمایه‌گذاری

برای شهروندی از راه عمومی، پنج سال اقامت بدون وقفه در ترکیه، به حساب از تاریخ درخواست به عقب، لازم است (قانون 5901، ماده 11/1-b). ازدواج با شهروند ترکیه به‌خودی‌خود شهروندی نمی‌آورد؛ خارجی‌ای که دست‌کم سه سال است ازدواج کرده و ازدواجش ادامه دارد می‌تواند درخواست دهد (قانون 5901، ماده 16/1). شهروندی از طریق سرمایه‌گذاری برای کسانی که بر اساس YUKK ماده 31/1-j اجازهٔ اقامت گرفته‌اند، با تصمیم رئیس‌جمهور و از راه استثنایی به دست می‌آید (قانون 5901، ماده 12/1-b).

خرید ملک و ارث خارجیان در ترکیه

کسب ملک غیرمنقول توسط خارجی در ترکیه تابع محدودیت‌های منطقهٔ ممنوعهٔ نظامی و محدودیت مساحت است؛ وارث شدن او نیز تابع روند انتقال سند (tapu intikali) و مالیات بر ارث (veraset ve intikal vergisi) است.

وکیل مهاجرت در ترکیه: همکاری با وکیل اتباع خارجی

Av. Esra Ateş (وکیل اسرا آتش) در پرونده‌های رد اجازهٔ اقامت و مجوز کار، اخراج و بازداشت اداری، ممنوعیت ورود و کد ممنوعیت، ویزای مشروحه و شهروندی، خدمات مشاوره و وکالت ارائه می‌دهد. چون مهلت‌ها کوتاه‌اند، در نخستین جلسه نسخهٔ مستدل تصمیم، تاریخ ابلاغ، پاسپورت و سابقهٔ اقامت خواسته می‌شود. برای دامنهٔ خدمات می‌توانید به صفحهٔ خدمات حقوق اتباع خارجی، و برای تعیین وقت ملاقات به صفحهٔ تماس مراجعه کنید.

اطلاعات این صفحه صرفاً جنبهٔ اطلاع‌رسانی عمومی دارد و مشاورهٔ حقوقی محسوب نمی‌شود.

پرسش‌های پرتکرار

پرسش‌های رایج دربارهٔ این موضوع

1 تفاوت ویزا، اقامت و مجوز کار در ترکیه چیست؟
EA

Avukat Esra Ateş

ویزا امکان ورود به ترکیه و ماندن کوتاه‌مدت را فراهم می‌کند. خارجی‌ای که بیش از مدتی که ویزا یا معافیت از ویزا به او می‌دهد، یا بیش از نود روز در ترکیه بماند، باید اجازهٔ اقامت بگیرد (YUKK، ماده 19/1). برای کار کردن، مجوز کار جداگانه لازم است؛ مجوز کار معتبر، اجازهٔ اقامت به شمار می‌آید (YUKK، ماده 27/1).

2 درخواست اقامت ترکیه را کجا باید داد؟
EA

Avukat Esra Ateş

قاعدهٔ قانون این است که درخواست به کنسولگری ترکیه در کشوری داده شود که خارجی تابعیت آن را دارد یا به‌طور قانونی در آن حضور دارد (YUKK، ماده 21/1). درخواست از داخل ترکیه به استانداری (اداره مهاجرت استان) در مواردی انجام می‌شود که در ماده 22 برشمرده شده است؛ اقامت‌های بلندمدت، دانشجویی و بشردوستانه، انتقال از اقامت خانوادگی به اقامت کوتاه‌مدت و انتقال به اجازهٔ جدید هنگام تغییر دلیل اقامت از جملهٔ این موارد است. درخواست از داخل ترکیه از طریق e-ikamet.goc.gov.tr آغاز می‌شود.

3 اگر اقامتم در ترکیه تمام شود چه اتفاقی می‌افتد؟
EA

Avukat Esra Ateş

درخواست تمدید را می‌توان از 60 روز مانده به پایان اجازه داد و در هر حال باید پیش از پایان مدت داده شود (YUKK، ماده 24/2). دربارهٔ خارجی‌ای که بدون دلیل قابل‌قبول بیش از 10 روز از مدت اجازهٔ اقامتش بگذرد، حکم اخراج صادر می‌شود (ماده 54/1-g). اگر خارجی‌ای که درخواست تمدیدش رد شده ظرف 10 روز از ترکیه خارج نشود، باز هم حکم اخراج مطرح می‌شود (ماده 54/1-j).

4 آیا می‌توان به دیپورت، رد اقامت یا رد مجوز کار در ترکیه اعتراض کرد؟
EA

Avukat Esra Ateş

بله. علیه حکم اخراج ظرف 7 روز از ابلاغ به دادگاه اداری مراجعه می‌شود (YUKK، ماده 53/3). مهلت دعوا علیه دیگر اقدامات اداری مانند رد اجازهٔ اقامت و ممنوعیت ورود 60 روز است (İYUK، ماده 7). در رد مجوز کار ابتدا ظرف 30 روز به وزارتخانه اعتراض می‌شود و اگر اعتراض رد شود دعوا اقامه می‌شود (قانون 6735، ماده 21/2)؛ راه اعتراض به حکم بازداشت اداری، دادگاه کیفری صلح (sulh ceza hâkimliği) است (YUKK، ماده 57/6).

5 اگر علیه حکم دیپورت دعوا اقامه شود، آیا فرد از ترکیه اخراج می‌شود؟
EA

Avukat Esra Ateş

جز در صورتی که خود خارجی رضایت دهد، در مهلت اقامهٔ دعوا و اگر دعوا اقامه شده باشد تا پایان دادرسی، خارجی اخراج نمی‌شود (YUKK، ماده 53/3). این حمایت به‌خودی‌خود به بازداشت اداری پایان نمی‌دهد؛ برای رفع بازداشت اداری باید جداگانه به دادگاه کیفری صلح مراجعه کرد (ماده 57/6).

6 ممنوعیت ورود به ترکیه چند سال است؟
EA

Avukat Esra Ateş

مدت ممنوعیت ورود حداکثر پنج سال است. در صورت وجود تهدید جدی برای نظم عمومی یا امنیت عمومی، ریاست اداره مهاجرت (Göç İdaresi Başkanlığı) می‌تواند این مدت را حداکثر ده سال دیگر افزایش دهد (YUKK، ماده 9/3). ریاست اداره مهاجرت می‌تواند ممنوعیت را لغو کند یا با حفظ ممنوعیت، برای مدتی معین اجازهٔ ورود دهد (ماده 9/6).

برای اطلاعات بیشتر با ما تماس بگیرید .

دیدگاه‌ها (0)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.

تماس با ما
1