ازدواج در ترکیه با شهروند ترک: مدارک، آپوستیل و ثبت

آخرین به‌روزرسانی: 8 اکتبر 2026. این متن بر اساس متن‌های به‌روز Evlendirme Yönetmeliği (آیین‌نامه ازدواج ترکیه) و Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği (آیین‌نامه اجرایی خدمات ثبت احوال) در mevzuat.gov.tr، قوانین شماره 5718، 5490، 4721، 6458 و 5901، و توضیحات رسمی Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (اداره کل امور ثبت احوال و تابعیت ترکیه؛ به اختصار NVİ) و Dışişleri Bakanlığı (وزارت امور خارجه ترکیه) تهیه شده است.

در ترکیه، یک شهروند ترکیه و یک تبعه خارجی فقط در برابر مأمور ازدواج صلاحیت‌دار ترکیه (evlendirme memuru) می‌توانند ازدواج کنند؛ وقتی یکی از زوجین خارجی است، این صلاحیت فقط با دفاتر ازدواج شهرداری‌ها (belediye evlendirme memurluğu) و مدیران ادارات ثبت احوال (nüfus müdürü) است (5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu، یعنی قانون خدمات ثبت احوال شماره 5490، ماده 22/2؛ آیین‌نامه ازدواج، ماده 12). اهلیت ازدواج تبعه خارجی تابع قانون ملی خود اوست و با گواهی اهلیت ازدواج (evlenme ehliyet belgesi؛ در زبان رایج «گواهی تجرد») نشان داده می‌شود؛ گواهی‌ای که دولت متبوع او صادر کرده و طبق تشریفات لازم تأیید شده است (5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun، یعنی قانون حقوق بین‌الملل خصوصی و آیین دادرسی شماره 5718 که به اختصار MÖHUK نامیده می‌شود، ماده 13/1؛ آیین‌نامه، ماده 20). عقد ازدواج به‌تنهایی نه اجازه اقامت می‌دهد و نه تابعیت: همسر خارجی باید جداگانه اقامت خانوادگی (aile ikamet izni) بگیرد و برای درخواست تابعیت هم دست‌کم سه سال ازدواج لازم است (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu، یعنی قانون اتباع خارجی و حمایت بین‌المللی شماره 6458، ماده 34؛ 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu، یعنی قانون تابعیت ترکیه شماره 5901، ماده 16).

مدارک لازم برای ازدواج در ترکیه با شهروند ترک

پرونده طرف خارجی بر چهار مدرک اصلی استوار است: گواهی اهلیت ازدواج از کشور خودش، گذرنامه، گزارش پزشکی و عکس؛ اظهارنامه‌ای (beyanname) هم که در دفتر ازدواج پر می‌شود به این‌ها افزوده می‌شود (آیین‌نامه، ماده 18، ماده 20). برای شهروند ترکیه، نسخه ثبت احوال (nüfus kayıt örneği) جای گواهی اهلیت را می‌گیرد و دفتر ازدواج می‌تواند آن را خودش از سامانه دریافت کند؛ اما اصل بر این است که خارجی گواهی خود را خودش بیاورد (ماده 12، ماده 20).

در گواهی اهلیت ازدواج باید نام، نام خانوادگی، نام پدر و مادر و تاریخ تولد شخص، و اینکه آیا مانعی برای ازدواجش وجود دارد یا نه، درج شده باشد (ماده 20). مأمور ازدواج هنگام درخواست، این گواهی را با گذرنامه مقایسه می‌کند و اگر تفاوتی ببیند که ممکن است به اشتباه گرفتن هویت شخص بینجامد، می‌خواهد که نقص برطرف شود (ماده 21). به همین دلیل مهم است که نام و نام خانوادگی در همه مدارک و همه ترجمه‌ها یکسان نوشته شود؛ صفحه ازدواج Arnavutköy Belediyesi (شهرداری آرناووت‌کوی) در استانبول اعلام می‌کند که با اختلاف حتی یک حرف، درخواست را انجام نمی‌دهد. از خارجی مدرک نشانی (adres belgesi) خواسته نمی‌شود و نشانی‌ای که در اظهارنامه اعلام شده مبنا قرار می‌گیرد (ماده 20).

زمان‌بندی را بر اساس گواهی اهلیت تنظیم کنید: پرونده ازدواج از تاریخ صدور گواهی اهلیت به مدت شش ماه اعتبار دارد و اگر در این مدت عقد جاری نشود، پرونده باطل می‌شود (ماده 42). درباره سن، دو آستانه جداگانه وجود دارد. طبق قانون مدنی ترکیه، کسی که هفده سالش تمام نشده نمی‌تواند ازدواج کند و افراد زیر سن قانونی با اجازه نماینده قانونی خود ازدواج می‌کنند (TMK، ماده 124، ماده 126؛ برای طرف خارجی، قانون ملی خود او مبناست). اما برای گرفتن اقامت خانوادگی پس از ازدواج، هر یک از زوجین باید هجده سالش تمام شده باشد (6458، ماده 35/3-ç).

آپوستیل و ترجمه مدارک ازدواج در ترکیه: تأیید کنسولی و ترجمه رسمی

سند رسمی خارجی از دو مرحله می‌گذرد: نخست در کشوری که آن را صادر کرده تأیید می‌شود، سپس به ترکی ترجمه و ترجمه‌اش تأیید می‌شود. اینکه کدام تأیید کافی است، به این بستگی دارد که کشور صادرکننده سند عضو Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi (کنوانسیون لغو الزام تصدیق اسناد رسمی خارجی، مورخ 5 اکتبر 1961؛ معروف به Lahey Apostil Sözleşmesi یا کنوانسیون آپوستیل لاهه) باشد یا نه. تصویب این کنوانسیون با قانون شماره 3028 مناسب تشخیص داده شد و کنوانسیون برای ترکیه از 29 سپتامبر 1985 لازم‌الاجرا شد (فهرست کشورهای عضو، NVİ).

• اگر کشور عضو کنوانسیون است: مرجع صلاحیت‌دار کشور صادرکننده، «شرح تصدیق» (tasdik şerhi؛ Apostille) را روی سند می‌زند. طبق کنوانسیون، این تنها تشریفاتی است که برای احراز صحت امضا، سمت امضاکننده و مهر می‌توان خواست (کنوانسیون، مواد 3-5). وزارت امور خارجه ترکیه سند آپوستیل‌شده را دوباره تصدیق نمی‌کند؛ سند مستقیماً به مراجع ترکیه ارائه می‌شود.
• اگر کشور عضو نیست و سند از همان کشور می‌آید: سند ابتدا از زنجیره تأیید داخلی آن کشور و وزارت امور خارجه‌اش می‌گذرد، سپس سفارت یا کنسولگری ترکیه در آن کشور آن را تصدیق می‌کند.
• اگر سند را کنسولگری یا سفارت کشور خارجی در ترکیه صادر می‌کند: تأیید نمایندگی، اگر نمایندگی در آنکارا باشد در وزارت امور خارجه، و اگر در شهر دیگری باشد در استانداری (valilik) همان شهر تصدیق می‌شود. در استانبول، شهرداری‌های Arnavutköy و Beyoğlu می‌خواهند که سندی که از کنسولگری مستقر در استانبول گرفته شده در فرمانداری (kaymakamlık) تأیید شود.

دو راه آخر در اطلاعیه رسمی Dışişleri Bakanlığı Tasdik Birimi (واحد تصدیق وزارت امور خارجه ترکیه) جداگانه شرح داده شده‌اند. ترجمه یا در نمایندگی ترکیه در خارج از کشور تأیید می‌شود، یا در ترکیه به مترجم قسم‌خورده (yeminli tercüman) سپرده و در دفتر اسناد رسمی (noter) تأیید می‌شود؛ فهرست مدارک اقامت خانوادگی Göç İdaresi Başkanlığı (ریاست اداره مهاجرت ترکیه) هم برای مدارک خارجی، آپوستیل و ترجمه ترکی تأییدشده در دفتر اسناد رسمی را با هم می‌خواهد. اگر مأمور ازدواج در صحت سندی تردید کند، می‌تواند آن را از مجرای وزارت امور خارجه نزد نمایندگی دولت مربوط راستی‌آزمایی کند (آیین‌نامه، ماده 20).

مراحل ازدواج در ترکیه: کجا درخواست بدهیم؟ قدم به قدم

درخواست با اظهارنامه‌ای آغاز می‌شود که زوجین با هم به یک دفتر ازدواج شهرداری یا اداره ثبت احوال (nüfus müdürlüğü) می‌دهند؛ اگر پرونده کامل باشد، مأمور روز عقد را تعیین می‌کند و برای ازدواج آگهی (ilan) لازم نیست (آیین‌نامه، ماده 16، ماده 21). روند به این ترتیب پیش می‌رود:

1. دفتر ازدواج را انتخاب کنید. ماده 134 TMK پیش‌بینی می‌کند که درخواست به دفتر ازدواج محل اقامت یکی از زوجین داده شود؛ اما صفحه پرسش‌های متداول NVİ اعلام می‌کند که بدون شرط اقامتگاه و نشانی، می‌توان به هر دفتر ازدواجی (به جز دهیاری‌ها یا muhtarlık) مراجعه کرد. وقتی یکی از زوجین خارجی است، دهیار روستا (köy muhtarı) و اداره مفتی (müftülük) نمی‌توانند عقد جاری کنند؛ صلاحیت فقط با دفاتر ازدواج شهرداری‌ها و مدیران ادارات ثبت احوال است (5490، ماده 22/2).
2. مدارک را تحویل دهید و اظهارنامه را امضا کنید. اظهارنامه برای طرف ترک بر اساس کارت شناسایی عکس‌دار و برای خارجی بر اساس گذرنامه پر می‌شود (NVİ، Evlendirme Yönetmeliği Uygulaması). کارهای مربوط به درخواست را وکیل هم می‌تواند با وکالت‌نامه خاص انجام دهد؛ در وکالت‌نامه باید هویت کامل موکل، وکیل و کسی که قرار است با او ازدواج شود و نیز هدف وکالت صریحاً نوشته شود (ماده 17).
3. بررسی و تعیین روز. مأمور، اظهارنامه، گواهی اهلیت و مدرک هویت را با هم مقایسه می‌کند، می‌خواهد نقص‌ها برطرف شود و بر اساس نوبت درخواست، روز و ساعت عقد را اعلام می‌کند (ماده 21؛ TMK، ماده 137). اگر مانعی برای ازدواج تشخیص دهد، درخواست را مستدل و کتبی رد می‌کند (ماده 23).
4. مراسم عقد. طرفین شخصاً و با دست‌کم دو شاهد حاضر می‌شوند؛ ازدواج با وکالت ممکن نیست (ماده 27). شاهدان باید بالغ (ergin) و ممیز باشند و کسی را که برایش شهادت می‌دهند بشناسند (ماده 28؛ TMK، ماده 141). برای خارجی‌ای که ترکی نمی‌داند، مأمور می‌تواند از مترجمی استفاده کند که نخستین زبان رسمی یکی از دولت‌های به رسمیت شناخته‌شده از سوی ترکیه را می‌داند؛ طرفین مترجم را پیش از مراسم حاضر می‌کنند (ماده 27).
5. دفترچه خانواده و ثبت. بلافاصله پس از پایان مراسم، دفترچه خانواده بین‌المللی (uluslararası aile cüzdanı) به زوجین داده می‌شود؛ اگر همسر خارجی بخواهد، سند ازدواج چندزبانه هم صادر می‌شود (TMK، ماده 143؛ آیین‌نامه، ماده 34). تکلیف اعلام ازدواج به اداره ثبت احوال بر عهده دفتری است که عقد را جاری کرده و ظرف ده روز انجام می‌شود (5490، ماده 23/1؛ آیین‌نامه اجرایی خدمات ثبت احوال، ماده 22).

آیا با ویزای تمام‌شده یا بدون اقامت می‌توان در ترکیه ازدواج کرد؟

در آیین‌نامه ازدواج هیچ حکمی وجود ندارد که داشتن ویزا یا اجازه اقامت را برای خارجی شرط کند. با این حال، NVİ در ژوئن 2024 با نامه‌ای که به دفاتر ازدواج فرستاد، خواست که درخواست در صورتی پذیرفته شود که خارجی، همراه با گذرنامه معتبر یا سند جایگزین گذرنامه، در ترکیه حق اقامت قانونی (yasal kalış hakkı) داشته باشد. این نامه در Resmî Gazete (روزنامه رسمی ترکیه) منتشر نشد؛ متن آن در یک پرسش کتبی نمایندگان که در 1 ژوئیه 2024 به TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi، مجلس ملی ترکیه) داده شد، داخل گیومه نقل شده است.

صفحه ازدواج شهرداری Arnavutköy در استانبول هم همین را می‌گوید: می‌خواهد ویزا روز درخواست و روز عقد را پوشش دهد و اگر مدتش تمام شده، تمدید ویزا یا مدرک اجازه اقامت آورده شود. هیچ اطلاع رسمی درباره اینکه این نامه تا سال 2026 لغو یا اصلاح شده باشد پیدا نشد. نتیجه عملی این است: ممکن است درخواست خارجی‌ای که مدت ویزا یا معافیت ویزایش تمام شده و اجازه اقامت ندارد پذیرفته نشود؛ ابتدا باید وضعیت اقامت او اصلاح شود. گزینه‌های همسری که در این وضعیت است در راهنمای اقامت خانوادگی همسر خارجی غیرقانونی بررسی شده است.

برای کسانی که با وضعیتی غیر از اجازه اقامت در ترکیه هستند، آیین‌نامه راه جداگانه‌ای پیش‌بینی کرده است. درخواست افراد بی‌تابعیت، پناهندگان، پناهندگان مشروط، دارندگان حمایت ثانویه، متقاضیان حمایت بین‌المللی و افراد تحت حمایت موقت پذیرفته می‌شود؛ گواهی اهلیت آنان را اداره مهاجرت استان بر اساس اطلاعات پرونده خودش صادر می‌کند و اعلام ازدواج هم به اداره مهاجرت استان داده می‌شود (ماده 13).

با خارجی‌ای که از ترکیه دیپورت (sınır dışı) شده هم می‌توان ازدواج کرد. طبق پاسخ وزارت امور خارجه به پرسش‌های کنسولی، شهروند ترکیه با تعهدنامه محضری (noter taahhütnamesi) اعلام می‌کند که خارجی را برای ازدواج دعوت کرده و هزینه‌های او در ترکیه را تأمین می‌کند؛ خارجی به نمایندگی ترکیه درخواست ویزا می‌دهد، وضعیتش از سوی مراجع ترکیه بررسی می‌شود و اگر مناسب تشخیص داده شود ویزا صادر می‌شود. ویزا ممنوعیت ورود را برطرف نمی‌کند؛ برای راهی که با باقی ماندن ممنوعیت اجازه ورود می‌دهد، به صفحه ویزای مشروحه (meşruhatlı vize) مراجعه کنید.

ثبت ازدواج خارج از کشور در ترکیه

ازدواجی که شهروند ترکیه در خارج از کشور در برابر مرجع خارجی انجام داده، به شرط سازگاری با قانون مدنی ترکیه و نبودن سبب بطلان، در ترکیه هم معتبر است؛ از نظر شکل، قانون کشوری که ازدواج در آن انجام شده اعمال می‌شود (5490، ماده 24/1؛ MÖHUK، ماده 13/2). ازدواج باید از تاریخ ازدواج حداکثر ظرف سی روز با تحویل یا ارسال سندی که از مرجع خارجی گرفته شده به نمایندگی ترکیه در همان کشور اعلام شود. قانون این تکلیف را بر عهده شوهر، و اگر شوهر خارجی باشد بر عهده زن گذاشته است؛ آیین‌نامه هم می‌گوید اگر فقط یکی از زوجین شهروند ترکیه باشد، اعلام را او انجام می‌دهد (5490، ماده 24/1؛ آیین‌نامه ازدواج، ماده 11).

شهروند ترکیه پیش از ازدواج در خارج، می‌تواند گواهی اهلیت ازدواج چندزبانه را برای ارائه به مرجع خارجی، در ترکیه از اداره ثبت احوال و در خارج از نمایندگی ترکیه بگیرد (NVİ)؛ در نمایندگی، زوجین این درخواست را با هم و حضوری می‌دهند (وزارت امور خارجه). در کنسولگری‌های ترکیه فقط دو شهروند ترکیه می‌توانند ازدواج کنند؛ یک ترک و یک خارجی نمی‌توانند در کنسولگری عقد کنند (آیین‌نامه، ماده 10). پس از ازدواج، ثبت این‌گونه انجام می‌شود:

1. سند ازدواج را بگیرید. از مرجعی که ازدواج را انجام داده سند ازدواج، و اگر ممکن است نمونه بین‌المللی (چندزبانه) آن را بخواهید. سند چندزبانه‌ای که طبق کنوانسیونی که ترکیه عضو آن است صادر شده باشد، بدون هیچ تشریفات دیگری پذیرفته می‌شود (آیین‌نامه، ماده 11).
2. ظرف سی روز به نمایندگی ترکیه مراجعه کنید. طبق فهرست وزارت امور خارجه، سند تولد بین‌المللی همسر خارجی (Formül A)، اصل سند ازدواج بین‌المللی، اصل کارت شناسایی زوجین و دو قطعه عکس خواسته می‌شود. نمایندگی اعلامیه ازدواج را تنظیم می‌کند و ازدواج را از طریق سامانه در دفتر ثبت خانواده (aile kütüğü) ثبت می‌کند (آیین‌نامه اجرایی خدمات ثبت احوال، ماده 25/1).
3. اگر نتوانستید به نمایندگی اعلام کنید، در ترکیه به اداره ثبت احوال بروید. اصل سند ازدواجِ تأییدشده طبق تشریفات، همراه با ترجمه ترکی آن که در دفتر اسناد رسمی تأیید شده، به اداره ثبت احوال محلی که در آن هستید داده می‌شود (ماده 25/2). قانون در این راه تصدیق سند از سوی وزارت امور خارجه را لازم می‌داند (5490، ماده 24/2)؛ وزارت سند آپوستیل‌شده را دوباره تصدیق نمی‌کند.
4. اگر قرار است به نمایندگی ترکیه در کشور دیگری مراجعه کنید، بررسی کنید که کشوری که ازدواج در آن انجام شده عضو 16 No'lu Çok Dilde Nüfus Kayıt Örnekleri Verilmesine İlişkin Sözleşme (کنوانسیون شماره 16 درباره صدور نسخه‌های چندزبانه اسناد ثبت احوال) از Milletlerarası Ahvali Şahsiye Komisyonu (کمیسیون بین‌المللی احوال شخصیه) هست یا نه. در ازدواجی که در کشور عضو انجام شده، درخواست بدون توجه به کشور پذیرفته می‌شود؛ در غیر این صورت مدارک برای راستی‌آزمایی به نمایندگی ترکیه در کشوری که ازدواج در آن انجام شده فرستاده می‌شود (وزارت امور خارجه).
5. ثبت را بررسی کنید. اگر در مشخصات هویتی همسر خارجی نقص یا خطای ناشی از ترجمه پیدا شد، با سند تأییدشده از دولت متبوع همسر و ترجمه آن که در دفتر اسناد رسمی تأیید شده، از NVİ اصلاح خواسته می‌شود (ماده 25/4).

از دست دادن مهلت سی روز ازدواج را باطل نمی‌کند. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (شعبه دوم حقوقی دیوان عالی کشور ترکیه) اعلام کرده است که ثبت ازدواجی که در کشور خارجی به‌طور معتبر انجام شده در دفاتر ثبت احوال، یک اقدام اداری است و بر اعتبار ازدواج اثری ندارد (E. 2014/17373, K. 2014/22817, T. 17.11.2014؛ E. شماره پرونده، K. شماره رأی و T. تاریخ رأی است). ماده 68/1-b قانون 5490 هم که برای اعلام نکردن ازدواج در مهلت مقرر 50 TL جریمه اداری پیش‌بینی می‌کرد، در 2017 با قانون شماره 7039 لغو شد. با این حال ثبت را به تأخیر نیندازید: تا ثبت انجام نشود، ازدواج در سابقه ثبت احوال همسر ترک دیده نمی‌شود. فهرست مدارک اقامت خانوادگی اداره مهاجرت، برای متقاضی‌ای که با شهروند ترکیه ازدواج کرده، نسخه ثبت احوال با سابقه وقایع (vukuatlı nüfus kayıt örneği) را که مشخصات همسر را نشان می‌دهد نام می‌برد؛ در پرونده تابعیت از طریق ازدواج هم نسخه ثبت احوال همسر ترک وارد می‌شود (Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik، یعنی آیین‌نامه اجرای قانون تابعیت ترکیه، ماده 26/1-b).

اقامت ترکیه از طریق ازدواج: همسر خارجی پس از ازدواج چگونه اقامت می‌گیرد؟

به همسر خارجی شهروند ترکیه می‌توان اقامت خانوادگی داد که مدت آن هر بار از سه سال بیشتر نیست؛ این اجازه با ازدواج خودبه‌خود ایجاد نمی‌شود و بر اساس درخواست داده می‌شود (6458، ماده 34/1-a). در همسر متقاضی این شرایط بررسی می‌شود: زندگی مشترک یا قصد زندگی مشترک، اینکه ازدواج فقط برای گرفتن اقامت خانوادگی انجام نشده باشد، و اینکه هر یک از زوجین هجده سالش تمام شده باشد (ماده 35/3). فهرست مدارک، شرط درآمد و مراحل نوبت‌گیری در راهنمای نحوه گرفتن اقامت خانوادگی توضیح داده شده است؛ جدول زیر فقط نشان می‌دهد که بسته به وضعیت همسر، کدام راه باز است.

اگر شبهه معقولی وجود داشته باشد، اداره پیش از دادن یا تمدید اقامت خانوادگی بررسی می‌کند که آیا ازدواج فقط برای گرفتن اجازه اقامت انجام شده است یا نه؛ در ازدواجی که صوری بودنش (anlaşmalı evlilik) ثابت شود اجازه داده نمی‌شود و اگر داده شده باشد باطل می‌شود (6458، ماده 37). مصاحبه و روند ابطال در صفحه شبهه ازدواج صوری و ابطال اقامت خانوادگی، و راهی که در برابر تصمیم رد باید رفت در راهنمای رد اجازه اقامت آمده است.

ویزای همسری یا ویزای الحاق خانواده ترکیه چیست؟

در Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (آیین‌نامه اجرای قانون اتباع خارجی و حمایت بین‌المللی) که انواع ویزا را برمی‌شمارد، نوع جداگانه‌ای به نام «ویزای الحاق خانواده» (aile birleşimi vizesi) وجود ندارد؛ الحاق خانواده در شمار اهداف سفرِ «سایر ویزاها» (diğer vizeler) آمده است (ماده 11/1-f). نمایندگی‌ها ویزایی را که با این هدف داده می‌شود در فهرست‌های خود جداگانه نشان می‌دهند: برای مثال Burgaz Başkonsolosluğu (سرکنسولگری ترکیه در بورگاس) وابسته به وزارت امور خارجه، در فهرست مدارک مورخ 22 ژانویه 2026 برای این ویزا، تعهدنامه محضری خویشاوند ترک، مدرک خویشاوندی و وضعیت تأهل با ترجمه ترکی (اگر با شهروند ترکیه ازدواج کرده، کپی دفترچه خانواده بین‌المللی) و بیمه درمانی معتبر به مدت 90 روز در ترکیه را می‌خواهد؛ نمایندگی‌ها ممکن است مدارک دیگری هم بخواهند. ویزا در هر 180 روز حداکثر 90 روز اقامت می‌دهد (6458، ماده 11/1)؛ برای اقامت طولانی‌تر اقامت خانوادگی لازم است (ماده 19/1). اجازه اقامتی که از خارج از کشور گرفته شده، اگر ظرف شش ماه استفاده از آن آغاز نشود، اعتبارش را از دست می‌دهد (ماده 19/1).

باورهای نادرست رایج درباره ازدواج در ترکیه

• «با ازدواج، همسرم خودکار اقامت می‌گیرد.» اقامت خانوادگی اجازه‌ای است که با درخواست و به کسی که شرایط را دارد داده می‌شود (6458، ماده 34/1). اگر پیش از درخواست، مدت ویزا یا معافیت تمام شود، همسر خارجی در وضعیت غیرقانونی قرار می‌گیرد؛ برای قواعد کلی به راهنمای اقامت ترکیه مراجعه کنید.
• «کسی که با شهروند ترکیه ازدواج کند، شهروند می‌شود.» ازدواج با شهروند ترکیه مستقیماً تابعیت نمی‌دهد؛ خارجی‌ای که دست‌کم سه سال است ازدواج کرده و ازدواجش ادامه دارد می‌تواند درخواست بدهد (5901، ماده 16/1).
• «عقد را در اداره مفتی یا فقط با مراسم مذهبی می‌خوانیم.» اگر یکی از زوجین خارجی باشد، فقط دفاتر ازدواج شهرداری‌ها و مدیران ادارات ثبت احوال صلاحیت دارند (5490، ماده 22/2). مراسم مذهبی جای ازدواج رسمی را نمی‌گیرد؛ بدون نشان دادن دفترچه خانواده نمی‌توان مراسم مذهبی برگزار کرد (TMK، ماده 143).
• «اگر همسر خارجی نتواند بیاید، با وکالت ازدواج می‌کنیم.» کارهای درخواست را می‌توان با وکیل پیش برد، اما عقد با وکالت جاری نمی‌شود؛ هر دو طرف شخصاً در مراسم حاضر می‌شوند (آیین‌نامه، ماده 17، ماده 27).
• «با خارجی غیرقانونی به هیچ وجه نمی‌توان عقد کرد» یا برعکس «اصلاً درباره وضعیت اقامت نمی‌پرسند.» هر دو ناقص است. آیین‌نامه شرط اقامت نمی‌گذارد و برای دارندگان وضعیت حمایتی روش جداگانه‌ای پیش‌بینی می‌کند (ماده 13)؛ اما نامه سال 2024 NVİ پذیرش درخواست را به حق اقامت قانونی وابسته کرده است.
• «ازدواج خارج از کشور اگر در ترکیه ثبت نشود باطل است.» ثبت یک اقدام اداری است و بر اعتبار ازدواج اثری ندارد (Yargıtay 2. HD، E. 2014/17373, K. 2014/22817)؛ اما تا ثبت انجام نشود، ازدواج در کارهای اداری ترکیه دیده نمی‌شود.
• «برای ازدواج در ترکیه ویزای ازدواج جداگانه لازم است.» در میان انواع ویزا که آیین‌نامه اجرایی قانون 6458 برمی‌شمارد، ویزای ازدواج وجود ندارد (ماده 11). آنچه در عمل خواسته می‌شود این است که خارجی هنگام پذیرش درخواست، در ترکیه حق اقامت قانونی داشته باشد (نامه سال 2024 NVİ که در پرسش کتبی TBMM نقل شده)؛ برخی شهرداری‌ها می‌خواهند این حق روز عقد را هم پوشش دهد.

مبانی قانونی و منابع

• Evlendirme Yönetmeliği (آیین‌نامه ازدواج؛ BKK یعنی مصوبه هیئت وزیران 10.07.1985، 85/9747؛ RG یعنی روزنامه رسمی 07.11.1985، شماره 18921؛ آخرین اصلاح 28.11.2017، 2017/11079) ماده 10-18، ماده 20-23، ماده 27، ماده 28، ماده 34، ماده 42
• Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği (آیین‌نامه اجرایی خدمات ثبت احوال؛ RG 09.05.2020، شماره 31122) ماده 22، ماده 23، ماده 25، ماده 51
• 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu (قانون خدمات ثبت احوال) ماده 22/2، ماده 23/1، ماده 24، ماده 68/1-b (با قانون شماره 7039 لغو شده)
• 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (قانون حقوق بین‌الملل خصوصی و آیین دادرسی) ماده 13
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (قانون مدنی ترکیه) ماده 124، ماده 126، ماده 132، ماده 134، ماده 137، ماده 138، ماده 141، ماده 143
• 4787 sayılı Aile Mahkemeleri Kanunu (قانون دادگاه‌های خانواده) ماده 4
• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (قانون اتباع خارجی و حمایت بین‌المللی) ماده 9/6، ماده 11/1، ماده 19/1، ماده 21، ماده 34، ماده 35/3، ماده 36/1-c، ماده 37
• Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (آیین‌نامه اجرای قانون اتباع خارجی و حمایت بین‌المللی) ماده 11/1-f، ماده 19/3، ماده 21/2، ماده 32، ماده 34/1-ç
• 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu (قانون تابعیت ترکیه) ماده 16/1؛ Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (آیین‌نامه اجرای قانون تابعیت ترکیه) ماده 26/1-b
• Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi (کنوانسیون آپوستیل؛ لاهه، 5.10.1961؛ قانون شماره 3028؛ RG 16.09.1984، شماره 18517) مواد 3-5؛ NVİ: Apostil Sözleşmesine taraf ülkeler (فهرست کشورهای عضو کنوانسیون آپوستیل)
• Dışişleri Bakanlığı Tasdik Birimi bilgilendirmesi (اطلاعیه واحد تصدیق وزارت امور خارجه ترکیه)
• Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İşlemleri: Sıkça Sorulan Sorular (پرسش‌های متداول امور کنسولی)؛ Burgaz Başkonsolosluğu vize belge listesi (22.01.2026) (فهرست مدارک ویزای سرکنسولگری ترکیه در بورگاس)
• NVİ: Evlenme İşlemleri (امور ازدواج)؛ NVİ: Nüfus Hizmetleri Sıkça Sorulan Sorular (پرسش‌های متداول خدمات ثبت احوال)؛ NVİ: Evlendirme Yönetmeliği Uygulaması (2017) (دستورالعمل اجرای آیین‌نامه ازدواج)
• Göç İdaresi Başkanlığı: Aile ikamet izni başvurularında istenen belgeler (مدارک لازم برای درخواست اقامت خانوادگی)
• TBMM yazılı soru önergesi, 01.07.2024 (پرسش کتبی نمایندگان مجلس؛ نقل نامه NVİ به دفاتر ازدواج)
• منابع تکمیلی: Arnavutköy Belediyesi (İstanbul): Yabancı uyrukluların evlilik işlemleri (امور ازدواج اتباع خارجی، شهرداری آرناووت‌کوی استانبول)؛ Beyoğlu Belediyesi (İstanbul): Evlilik işlemleri (امور ازدواج، شهرداری بی‌اوغلو استانبول)
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2014/17373, K. 2014/22817, T. 17.11.2014