مجوز کار در ترکیه 2026: انواع، مدارک، هزینه و اعتراض

آخرین به‌روزرسانی: 8 اکتبر 2026. این متن بر اساس متن فعلی 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu (قانون نیروی کار بین‌المللی شماره 6735) و Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği (آیین‌نامه اجرایی آن؛ از این پس «آیین‌نامه») و صفحه‌های مجوز کار Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB، وزارت کار و تأمین اجتماعی ترکیه) به‌روز شده است.

مجوز کار سندی رسمی است که وزارت کار و تأمین اجتماعی صادر می‌کند و تا زمانی که معتبر است، به خارجی هم حق کار و هم حق اقامت در ترکیه می‌دهد (قانون 6735، ماده 3/1-c)؛ کار کردن بدون مجوز و به کار گرفتن خارجی بدون مجوز، هر دو ممنوع است (ماده 6/2). اگر خارجی در ترکیه باشد، درخواست مستقیماً به وزارت داده می‌شود و اگر بیرون از ترکیه باشد، از طریق سفارت یا سرکنسولگری ترکیه در کشوری که در آن به سر می‌برد (ماده 7/1)؛ در مجوز وابسته به کارفرما، درخواست را کارفرما تکمیل می‌کند. درخواستی که اطلاعات و مدارکش کامل باشد ظرف 30 روز نتیجه می‌گیرد (ماده 7/8) و نخستین مجوز حداکثر برای یک سال صادر می‌شود (ماده 10/1).

کدام مجوز کار ترکیه مناسب شماست؟ جدول وضعیت‌ها

نوع مجوز را این تعیین می‌کند که نزد چه کسی و در چه سمتی کار می‌کنید؛ موضوعاتی که شرح کاملشان در نوشته‌ای جداگانه آمده، در ستون آخر مشخص شده‌اند.

اگر قرار است در شرکت خودتان کار کنید، مراحل تأسیس: تأسیس شرکت توسط خارجی در ترکیه. اگر از راه دور برای کارفرمایی در خارج از ترکیه کار می‌کنید، درخواست دیجیتال نومد (dijital göçebe) را نیز باید جداگانه بررسی کرد.

درخواست مجوز کار ترکیه را چه کسی ثبت می‌کند: کارفرما یا خود خارجی؟

اگر وابسته به یک کارفرما کار کنید، کارفرما درخواست را در سامانه وارد و تأیید می‌کند و درخواست با تأیید کارفرما کامل می‌شود. در مجوز کار مستقل و دائم، خود خارجی مدارک را بارگذاری و درخواست را تأیید می‌کند (آیین‌نامه، ماده 17/1 و 17/3).

• مجوز وابسته به کارفرما: کارفرما یا کاربر e-Bildirge که کارفرما به او اختیار داده (e-Bildirge سامانه اظهارنامه الکترونیکی تأمین اجتماعی ترکیه است)، از طریق e-Devlet (درگاه دولت الکترونیک ترکیه) و با امضای الکترونیکی وارد سامانه e-İzin (سامانه آنلاین درخواست مجوز کار) می‌شود، محل کار را ثبت می‌کند، مدارک را بارگذاری می‌کند و درخواست را تأیید می‌کند. طبق راهنمای وزارت، شخص ثالثی که کارفرما به او اختیار داده نیز می‌تواند این مراحل را انجام دهد. داشتن نشانی ابلاغ الکترونیکی (elektronik tebligat adresi) برای کارفرما الزامی است (آیین‌نامه، ماده 16/1-c).
• مجوز مستقل و دائم: خارجی مدارک را خودش بارگذاری می‌کند؛ در درخواست از داخل ترکیه باید نشانی ابلاغ الکترونیکی خودش را داشته باشد (آیین‌نامه، ماده 16/1-b).
• مؤسسه واسطه مجاز: قانون امکان درخواست از طریق مؤسسه واسطه‌ای را که وزارت مجاز کرده نیز فراهم کرده است (قانون 6735، ماده 7/2).

تصمیم‌های رد و لغو در مجوز وابسته به کارفرما به کارفرما، و در مجوز مستقل، مجوز دائم و کارت فیروزه‌ای به خود خارجی ابلاغ می‌شود (قانون 6735، ماده 21/1). چون مهلت اعتراض از همین ابلاغ شروع می‌شود، خارجی باید فوراً از تصمیمی که به کارفرمایش رسیده باخبر شود.

درخواست از داخل ترکیه یا از خارج: چه فرقی دارد؟

برای خارجی‌ای که در ترکیه اجازه اقامت (ikamet izni) معتبر با دست‌کم شش ماه مدت دارد، درخواست از داخل ترکیه انجام می‌شود؛ اگر چنین اقامتی نداشته باشد، مسیر از نمایندگی ترکیه در خارج می‌گذرد (آیین‌نامه، ماده 15/4). جز گروه‌هایی که Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü (اداره کل نیروی کار بین‌المللی) جداگانه تعیین و اعلام می‌کند (ماده 15/3)، حضور در ترکیه با ویزا یا با معافیت از ویزا برای درخواست از داخل کافی نیست.

• درخواست از داخل ترکیه: خارجی شماره شناسایی خارجی (yabancı kimlik numarası) دارد که با 99 شروع می‌شود؛ کارفرما درخواست را مستقیماً در e-İzin باز می‌کند (ÇSGB، صفحه Başvuru Türleri؛ آیین‌نامه، ماده 16/1-a).
• درخواست از خارج: خارجی ابتدا به سفارت یا سرکنسولگری ترکیه در کشوری که در آن به سر می‌برد درخواست ویزای کار می‌دهد و یک شماره مرجع (referans numarası) 16 رقمی می‌گیرد. اگر کارفرما با این شماره درخواست را ظرف 30 روز از تاریخ درخواست ویزا تکمیل نکند، درخواست رد می‌شود (آیین‌نامه، ماده 17/1-a، 17/2 و 23/1-h).
• فقط از خارج: برای خارجی‌هایی که در حوزه‌هایی کار خواهند کرد که ممکن است موضوع قاچاق انسان قرار گیرند، درخواست از داخل ترکیه، حتی برای تمدید، ممکن نیست (آیین‌نامه، ماده 15/6).

مراحل گرفتن مجوز کار در ترکیه، گام به گام

در مجوز وابسته به کارفرما، روند نُه مرحله دارد؛ ترتیب مراحل از راهنمای گام‌به‌گام ÇSGB و مهلت‌ها از قانون و آیین‌نامه گرفته شده است.

1. کارفرما و خارجی قرارداد کار کتبی امضا می‌کنند؛ نمونه قراردادها در سایت وزارت منتشر شده است.
2. کارفرما با امضای الکترونیکی خود، محل کار را در سامانه e-İzin ثبت می‌کند.
3. اگر خارجی بیرون از ترکیه باشد، شماره مرجعی را که از نمایندگی گرفته به کارفرما می‌دهد و کارفرما درخواست از خارج را با این شماره باز می‌کند.
4. مدارک بارگذاری و درخواست با امضای الکترونیکی تأیید می‌شود؛ ارسال جداگانه مدرک کاغذی به وزارت لازم نیست (آیین‌نامه، ماده 15/2).
5. اگر نقصی دیده شود، وزارت تکمیل آن را از طریق سامانه و نشانی ابلاغ الکترونیکی می‌خواهد. نقص‌ها، جز در قوه قاهره‌ای که مقام رسمی آن را مستند کرده باشد، باید ظرف 30 روز از تاریخ درخواست وزارت تکمیل شوند؛ وگرنه درخواست رد می‌شود (قانون 6735، ماده 7/7؛ آیین‌نامه، ماده 19).
6. وزارت در صورت لزوم نظر نهادهای دیگر را می‌گیرد؛ اگر نهاد مربوط ظرف 15 روز (و در صورت ضرورت، با حداکثر 15 روز مهلت اضافه) پاسخ ندهد، نظرش مثبت تلقی می‌شود (آیین‌نامه، ماده 18/3).
7. اگر پس از ارزیابی مثبت، عوارض (harç) و هزینه کارت (değerli kâğıt bedeli) اعلام‌شده ظرف 30 روز و هر کدام جداگانه پرداخت نشود، درخواست رد می‌شود (آیین‌نامه، ماده 23/1-j). در درخواست از خارج، خارجی پس از آن ویزای کار را از نمایندگی می‌گیرد.
8. کارت مجوز با PTT Kargo (پست ترکیه) به نشانی محل کار فرستاده می‌شود. در درخواست از داخل، خارجی ظرف یک ماه از شروع اعتبار مجوز (و اگر کارت بعداً به کارفرما ابلاغ شده باشد، از تاریخ ابلاغ)، و در درخواست از خارج ظرف یک ماه از ورود به ترکیه و در هر حال ظرف شش ماه از شروع اعتبار مجوز، کار را آغاز می‌کند (آیین‌نامه، ماده 25). مجوز کسی که ظرف شش ماه نیاید لغو می‌شود (قانون 6735، ماده 12/2).
9. خارجی‌ای که مجوز را از کنسولگری گرفته و آمده، از تاریخ ورود، و کسی که مجوز را در داخل ترکیه گرفته، از تاریخ تحویل کارت، حداکثر ظرف 20 روز کاری در سامانه ثبت نشانی (adres kayıt sistemi) ثبت‌نام می‌کند (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik، آیین‌نامه اجرایی قانون 6458، ماده 22/12). برای جابه‌جایی‌های بعدی: پیامد اعلام نکردن تغییر نشانی.

پاسخ قانون به پرسش «چقدر طول می‌کشد؟»: بررسی درخواستی که طبق روال و با مدارک کامل ثبت شده، ظرف 30 روز تمام می‌شود؛ این مهلت از تاریخی شروع می‌شود که درخواست در سامانه تکمیل شده یا مدرک اضافی خواسته‌شده بارگذاری شده است (قانون 6735، ماده 7/8؛ آیین‌نامه، ماده 21/2). قانون برای گذشتن از این مهلت پیامد خاصی پیش‌بینی نکرده و وزارت نیز میانگین زمان انتظاری منتشر نکرده است.

مدارک لازم برای مجوز کار ترکیه

مدارک به‌صورت اسکن‌شده در e-İzin بارگذاری می‌شوند؛ وزارت می‌تواند اصل یا نسخه تأییدشده آن‌ها را بخواهد (آیین‌نامه، ماده 15/7). این فهرست از صفحه «Belgeler» (مدارک) و راهنمای گام‌به‌گام ÇSGB تهیه شده است.

این فهرست بسته نیست: وزارت می‌تواند هر سندی را که صلاحیت حرفه‌ای را ثابت کند بخواهد و طرفین را به مصاحبه دعوت کند (آیین‌نامه، ماده 20/6 و 21/3).

هزینه مجوز کار ترکیه در 2026: عوارض و هزینه کارت

مجوز مشمول عوارض و هزینه کارت است؛ در تمدید، هر دو دوباره به‌طور کامل گرفته می‌شوند (آیین‌نامه، ماده 58/1-3). از جدول 2026 ÇSGB:

پرداخت با شماره مرجعی که با ایمیل می‌رسد، از طریق Dijital Vergi Dairesi (اداره مالیات دیجیتال) یا بانک‌های طرف قرارداد و برای هر دو قلم جداگانه انجام می‌شود.

شرایط مجوز کار ترکیه: وزارت درخواست را با چه معیاری بررسی می‌کند؟

درخواست بر اساس دلایل رد مندرج در قانون و معیارهای ارزیابی که وزارت منتشر کرده بررسی می‌شود (قانون 6735، ماده 7/4-6؛ آیین‌نامه، ماده 21-22). برآورده کردن معیارها تضمین صدور مجوز نیست؛ اما برآورده نکردن آن‌ها به‌تنهایی دلیل رد است (ماده 9/1-e). طبق صفحه معیارها که در 8 اکتبر 2026 خوانده شد، معیارهای عمومی سه تاست:

• اشتغال: در محل کاری که مشمول نظام ترازنامه است، اصل بر این است که به ازای هر خارجی که برایش مجوز خواسته می‌شود، دست‌کم پنج شهروند ترکیه کار کنند. در محل کاری که فروش خالص سال گذشته‌اش 50.000.000 TL یا بیشتر است، این معیار تا پنج خارجی اعمال نمی‌شود.
• توان مالی: در محل کار فعال، سرمایه پرداخت‌شده باید دست‌کم 500.000 TL، یا فروش خالص دست‌کم 8.000.000 TL، یا صادرات دست‌کم 150.000 دلار آمریکا باشد؛ در محل کاری که در سال جاری تأسیس شده، سرمایه پرداخت‌شده دست‌کم 500.000 TL لازم است.
• حقوق: حقوقی که به خارجی پرداخت می‌شود نباید کمتر از این باشد: برای مدیر ارشد و خلبان 5 برابر، برای مهندس و معمار 4 برابر، برای سایر مدیران 3 برابر و برای کارهای نیازمند تخصص و مهارت 2 برابر حداقل دستمزد ناخالص؛ در خدمات خانگی و سایر کارها، حداقل دستمزد.

از 3 اوت 2026 برای خارجی‌ای که در ترکیه است تسهیلی وجود دارد: در درخواست‌هایی که از داخل ترکیه برای خارجی‌هایی ثبت می‌شود که در سه سال گذشته دست‌کم یک سال با مجوز کار، اجازه اقامت یا در چارچوب حمایت بین‌المللی به‌طور قانونی در ترکیه مانده‌اند، معیارهای اشتغال و توان مالی برای هر محل کار تا حداکثر سه نفر اعمال نمی‌شود؛ تعداد خارجی‌های دارای مجوز نباید از تعداد کارکنان ترک محل کار بیشتر باشد (معیارها، A.4).

برای برخی خارجی‌ها هیچ‌یک از این سه معیار لازم نیست: کسانی که مادر، پدر یا فرزندشان شهروند ترکیه است؛ دارندگان اقامت بشردوستانه (insani ikamet izni)، اقامت قربانی قاچاق انسان، کارت شناسایی فرد بی‌تابعیت یا اقامت بلندمدت؛ کسانی که دست‌کم سه سال است با شهروند ترکیه ازدواج کرده‌اند و با او زندگی می‌کنند؛ کسانی که با مجوزهای مختلف دست‌کم هشت سال در ترکیه بوده‌اند؛ کسانی که ترک‌تبار (Türk soylu) اعلام شده‌اند؛ و شهروندان KKTC (جمهوری ترک قبرس شمالی) (معیارها، Ç.1.1). این معافیت هم حق مطلق ایجاد نمی‌کند (Ç.1.3).

پیش از معیارها باید دو مانع را بررسی کرد. در کارهای نیازمند صلاحیت حرفه‌ای در حوزه سلامت و آموزش، بدون مجوز اولیه از وزارتخانه مربوط، و برای عضو هیئت علمی خارجی بدون مجوز اولیه از Yükseköğretim Kurulu (YÖK، شورای آموزش عالی)، مجوز کار صادر نمی‌شود (قانون 6735، ماده 8). درخواست برای کارهایی که به شهروندان ترکیه اختصاص دارد، مانند وکالت، داروسازی، دندان‌پزشکی، سردفتری، مشاوره مالی (mali müşavirlik) و راهنمای تور، رد می‌شود (ماده 9/1-ç؛ فهرست مشاغل انحصاری ÇSGB). آستانه‌های سرمایه و سهم ویژه شریک شرکت: معیارهای مجوز کار برای شریک خارجی شرکت.

انواع مجوز کار در ترکیه: موقت، دائم و مستقل

تفاوت در این است که مجوز به کارفرما وابسته است یا نه، و مدتش چقدر است: مجوز موقت به یک کارفرما و محل کار مشخص وابسته است؛ مجوز دائم، مجوز مستقل و کارت فیروزه‌ای بدون وابستگی به کارفرما به نام خود خارجی صادر می‌شوند (آیین‌نامه، ماده 24/2).

مجوز کار موقت (süreli çalışma izni)

به شرط آنکه از مدت قرارداد کار بیشتر نشود و در یک محل کار مشخص یا در محل‌های کار همان رشته فعالیت، در کاری مشخص کار شود، در درخواست اول حداکثر یک سال، در نخستین تمدید نزد همان کارفرما حداکثر دو سال و در تمدیدهای بعدی حداکثر سه سال داده می‌شود؛ درخواست برای کارفرمای دیگر، درخواست اول به حساب می‌آید (قانون 6735، ماده 10/1-2). آیین‌نامه به برخی گروه‌ها مدت طولانی‌تری می‌دهد: برای خارجی ترک‌تبار و شهروند KKTC تا پنج سال، و برای کسی که دست‌کم سه سال است در ترکیه با شهروند ترکیه ازدواج کرده و زندگی می‌کند تا سه سال (آیین‌نامه، ماده 34/5، 35/2-b و 36).

مجوز کار دائم (süresiz çalışma izni)

خارجی‌ای که اقامت بلندمدت یا دست‌کم هشت سال مجوز کار قانونی دارد می‌تواند درخواست دهد؛ داشتن شرایط حق مطلق ایجاد نمی‌کند (قانون 6735، ماده 10/3). دارنده مجوز از همه حقوق اقامت بلندمدت و، جز استثناهای قوانین خاص، از حقوقی که به شهروندان ترکیه داده شده بهره‌مند می‌شود؛ حق رأی دادن، انتخاب شدن و ورود به خدمات دولتی را ندارد و تکلیف خدمت سربازی نیز بر عهده‌اش نیست (ماده 10/4). می‌تواند وابسته به یک یا چند کارفرما یا به‌صورت مستقل کار کند؛ دست‌کم 10 روز پیش از شروع در محل کار جدید باید به وزارت اطلاع داده شود. کارت هر پنج سال یک بار تجدید می‌شود؛ درخواست تجدید در شش ماه پیش از پایان پنج سال داده می‌شود و مجوزی که تجدید نشود تعلیق می‌شود (آیین‌نامه، ماده 28/2، 28/4 و 30/3).

مجوز کار مستقل (bağımsız çalışma izni)

این مجوز به خارجی حق کار به نام و حساب خودش را می‌دهد (قانون 6735، ماده 3/1-a). می‌توان آن را به اعضای حرفه‌های تخصصی که شرایط ویژه قوانین دیگر را دارند داد؛ تحصیلات، تجربه حرفه‌ای، سهم در اقتصاد و اشتغال و، اگر شریک شرکت باشد، سهم سرمایه در نظر گرفته می‌شود (ماده 10/6-7). موقت صادر می‌شود اما مشمول سقف یک، دو و سه ساله نیست (ماده 10/8). آیین‌نامه شریکِ مدیر و شریکِ عضو هیئت‌مدیره را هم در این نوع جای می‌دهد؛ عضو یک حرفه نمی‌تواند کاری ناسازگار با حرفه‌اش انجام دهد (آیین‌نامه، ماده 29/1-2).

کارت فیروزه‌ای ترکیه (Turkuaz Kart) چیست و به چه کسانی داده می‌شود؟

کارت فیروزه‌ای سندی است که به دارنده‌اش حق کار دائم در ترکیه، و به همسر و فرزندان تحت تکفلش حق اقامت می‌دهد (قانون 6735، ماده 3/1-ğ). دارنده کارت از همه حقوقی که مجوز کار دائم فراهم می‌کند بهره‌مند می‌شود (ماده 11/4).

• به چه کسانی داده می‌شود: کسانی که در حوزه علمی آثار پذیرفته‌شده در سطح بین‌المللی دارند، کسانی که در علم، صنعت و فناوری در حوزه‌ای راهبردی برجسته‌اند، و کسانی که با صادرات، اشتغال یا سرمایه‌گذاری سهم مهمی در اقتصاد ملی دارند یا انتظار می‌رود داشته باشند (ماده 11/5). ÇSGB کسانی را که در فرهنگ، هنر یا ورزش موفقیت بین‌المللی دارند و کسانی را که به معرفی ترکیه کمک می‌کنند نیز در این شمار می‌آورد.
• دوره گذار: سه سال اول دوره گذار است؛ وزارت در این مدت می‌تواند مدارک مربوط به فعالیت‌ها را بخواهد (ماده 11/2).
• انتقال به حالت دائم: درخواست حذف قید دوره گذار از 180 روز مانده به پایان دوره باز می‌شود و در هر حال باید پیش از پایان دوره داده شود. درخواست دیرهنگام رد می‌شود و کارت از اعتبار می‌افتد (ماده 11/2).
• خانواده: به همسر و فرزندان تحت تکفل سندی داده می‌شود که نشان می‌دهد از بستگان دارنده کارت فیروزه‌ای هستند و جای اجازه اقامت را می‌گیرد (ماده 11/3).
• محدودیت: خارجی‌هایی که تحت حمایت موقت هستند نمی‌توانند کارت فیروزه‌ای بگیرند (ماده 11/6).

درخواست، ارزیابی و صدور کارت تابع Turkuaz Kart Yönetmeliği (آیین‌نامه کارت فیروزه‌ای) نیز هست (Resmî Gazete، روزنامه رسمی ترکیه، 14.03.2017، شماره 30007؛ آیین‌نامه، ماده 47).

معافیت از مجوز کار در ترکیه و مواردی که مجوز لازم نیست

وقتی از «معافیت» صحبت می‌شود، چهار وضعیت جداگانه با هم اشتباه گرفته می‌شوند؛ فقط اولی حق کار بدون مجوز است.

سند معافیت نیز جای اجازه اقامت را می‌گیرد (قانون 6735، ماده 12/1)؛ اما مدت‌هایی که با این سند گذشته در محاسبه مدت مجوز کار قانونی یا اجازه اقامت به حساب نمی‌آید (ماده 13/6). اگر کار از مدت معافیتِ مندرج در آیین‌نامه بیشتر شود، باید مجوز کار گرفت (ÇSGB، صفحه Muafiyet Türleri).

مجوز کار و اقامت ترکیه: آیا اقامت جداگانه لازم است؟

لازم نیست. مجوز کار معتبر، اجازه اقامت به حساب می‌آید و خارجی دارای مجوز کار نیازی به گرفتن کارت اقامت جداگانه ندارد (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu، قانون اتباع خارجی و حمایت بین‌المللی شماره 6458، ماده 27/1؛ قانون 6735، ماده 12/1). عکس آن صادق نیست: جز وضعیت پناهندگی و حمایت فرعی (ikincil koruma)، هیچ اجازه اقامتی، از جمله اقامت تحصیلی یا خانوادگی، به‌تنهایی حق کار نمی‌دهد (قانون 6735، ماده 12/1).

• عوارض و کارت: طبق آیین‌نامه اجرایی قانون 6458، دارندگان مجوز کار به شرط پرداخت عوارض اجازه اقامت، کارت اقامت جداگانه نمی‌گیرند (ماده 25/1).
• تاریخ پایان مشترک است: روزی که مجوز کار تمام شود، حق اقامت هم تمام می‌شود. خارجی‌ای که مجوزش را به‌موقع تمدید نکند یا اقامتی متناسب با وضعیت جدیدش نگیرد، مرتکب تخلف اقامتی شده است (آیین‌نامه اجرایی قانون 6458، ماده 25/3؛ آیین‌نامه اجرایی قانون نیروی کار بین‌المللی، ماده 57/2).
• ممنوعیت ورود و سابقه دیپورت: صدور و تمدید مجوز منوط به این است که خارجی از کسانی نباشد که اجازه ورود به ترکیه ندارند (قانون 6458، ماده 27/2)؛ درخواست خارجی‌ای که در این چارچوب اعلام شده رد می‌شود (قانون 6735، ماده 9/1-f).
• محاسبه مدت: مدتی که با مجوز کار گذشته به مدت‌های اجازه اقامت افزوده می‌شود (آیین‌نامه اجرایی قانون 6458، ماده 25/4)؛ این مدت در هشت سال بی‌وقفه‌ای که برای اقامت بلندمدت لازم است (قانون 6458، ماده 42/1) نیز حساب می‌شود.
• اگر اقامت دیگری دارید: پایان یافتن مجوز کار، اجازه اقامت معتبری را که به دلیل دیگری گرفته شده باطل نمی‌کند (آیین‌نامه اجرایی قانون نیروی کار بین‌المللی، ماده 57/3).

سایر انواع اقامت و انتقال بین آن‌ها: راهنمای انواع اجازه اقامت و درخواست آن.

آیا همسر و فرزندان با مجوز کار شما اقامت ترکیه می‌گیرند؟

می‌گیرند، اما نه خودبه‌خود: برای همسر و فرزندان باید جداگانه اقامت خانوادگی (aile ikamet izni) درخواست شود. دارنده مجوز کار می‌تواند حامی (destekleyici) باشد (قانون 6458، ماده 34/1؛ آیین‌نامه اجرایی قانون 6458، ماده 30/1) و شرط «دست‌کم یک سال اقامت در ترکیه با اجازه اقامت» که برای حامی لازم است، درباره دارندگان مجوز کار اعمال نمی‌شود (قانون 6458، ماده 35/2). اما شرایط درآمد، مسکن، بیمه درمانی، سوءپیشینه و ثبت نشانی لازم است (ماده 35/1).

اقامت خانوادگی هر بار حداکثر برای سه سال داده می‌شود و نمی‌تواند از مدت اجازه حامی بیشتر باشد (ماده 34/1)؛ بنابراین تقویم تمدید مجوز کار، اجازه‌های خانواده را هم تعیین می‌کند. به همسر و فرزندان دارنده کارت فیروزه‌ای سند «Turkuaz Kart sahibi yakını» (بستگان دارنده کارت فیروزه‌ای) داده می‌شود (قانون 6735، ماده 11/3). مراحل: چگونه اقامت خانوادگی بگیریم.

تمدید مجوز کار ترکیه، تغییر کارفرما و ترک کار

درخواست تمدید از 60 روز مانده به پایان مجوز باز می‌شود و در هر حال باید پیش از پایان مدت داده شود؛ درخواست تمدیدی که پس از گذشتن مدت داده شود رد می‌شود (قانون 6735، ماده 7/3) و وزارت اعلام می‌کند که درخواست‌های پس از پایان مدت را به روال درخواست اول بررسی می‌کند. خارجی‌ای که به‌موقع درخواست داده، به شرط ماندن در همان کار و همان محل کار، پس از پایان مجوز هم در طول مدت بررسی و حداکثر 90 روز می‌تواند کار کند (آیین‌نامه، ماده 27/5). تقویم و مدارک: درخواست تمدید مجوز کار و قاعده 60 روز.

• تغییر کارفرما: مجوز موقت به کارفرما و نشانی محل کاری که برایش صادر شده وابسته است (آیین‌نامه، ماده 57/4). درخواست برای کارفرمای جدید مانند درخواست اول بررسی می‌شود و با مجوزی حداکثر یک‌ساله شروع می‌شود (قانون 6735، ماده 10/2؛ آیین‌نامه، ماده 27/3). برای انتقال به شعبه دیگری از همان کارفرما در همان رشته فعالیت یا به سمتی دیگر، کارفرما جداگانه درخواست می‌دهد (آیین‌نامه، ماده 26).
• قاعده شش ماه: در مجوزهای خدمات خانگی و دامداری که با درخواست از خارج گرفته شده‌اند، و نیز در مجوزهایی که با معافیت از معیارهای بخشی داده شده‌اند، درخواستی که پیش از گذشت شش ماه از شروع مجوز، از داخل ترکیه برای کارفرمای دیگری داده شود، جز در قوه قاهره، منفی ارزیابی می‌شود (معیارها، B.3.5، B.10.4 و B.12.1).
• استعفا یا اخراج از کار: پایان یافتن کار به هر دلیل، از دلایل لغو مجوز وابسته به کارفرماست (قانون 6735، ماده 15/2-ç؛ آیین‌نامه، ماده 56/1-ç) و کارفرما باید ظرف 15 روز به وزارت اطلاع دهد (قانون 6735، ماده 22/1). خارجی‌ای که مجوزش لغو شده یا پایان یافته، درخواست اقامتی را که ظرف 10 روز می‌دهد می‌تواند از داخل ترکیه ثبت کند (آیین‌نامه اجرایی قانون 6458، ماده 21/6؛ قانون 6458، ماده 22). اگر کارفرمای جدیدی در کار باشد مجوز کار جدید، و اگر نباشد راهی مانند اقامت کوتاه‌مدت یا خانوادگی مطرح می‌شود: وضعیت خارجی‌ای که با داشتن مجوز کار اخراج شده است.

مجوز کار ترکیه چه زمانی لغو می‌شود؟

مجوز با پایان مدتش یا با لغو از سوی وزارت بی‌اعتبار می‌شود (قانون 6735، ماده 15/1). دلایل لغو، جز درخواست خود خارجی یا کارفرما، در قانون به این ترتیب آمده است (ماده 15/2):

1. نیامدن به ترکیه ظرف شش ماه از تاریخ شروع اعتبار مجوز،
2. تمدید نکردن پاسپورت، در حالی که نظر موافق İçişleri Bakanlığı (وزارت کشور) یا Dışişleri Bakanlığı (وزارت امور خارجه) وجود ندارد،
3. ثابت شدن اینکه خارجی برخلاف قانون کار کرده است،
4. پایان یافتن کار به هر دلیل،
5. روشن شدن بعدی اینکه درخواست با اطلاعات و مدارک جعلی یا گمراه‌کننده داده شده است،
6. ارائه نکردن مدارک خواسته‌شده در دوره گذار یا از دست دادن شرایط از سوی دارنده کارت فیروزه‌ای،
7. اعلام شدن از سوی وزارت کشور در چارچوب مواد 7، 15 یا 54 قانون 6458،
8. اعلام شدن منع از نظر نظم عمومی، امنیت عمومی یا سلامت عمومی،
9. ماندن در خارج از ترکیه بیش از شش ماه پیوسته در مجوز موقت، یا بیش از یک سال پیوسته در مجوز مستقل و دائم، جز به دلایل قوه قاهره مانند بیماری یا خدمت عمومی اجباری،
10. فراتر رفتن دارنده کارت فیروزه‌ای از مدتی که وزارت برای ماندن در خارج تعیین کرده است.

آیین‌نامه این موارد را نیز می‌افزاید: تغییر قراردادی که حقوق را کاهش دهد یا کار تمام‌وقت را به پاره‌وقت تبدیل کند، اعلام ناقص بیمه تأمین اجتماعی، شروع نکردن کار در موعد، اعلام ازدواج صوری و لغو اقامت تحصیلی (آیین‌نامه، ماده 56/1-ı، k، m، n و o). در برابر لغو نیز همان راه اعتراضی که در ادامه آمده جاری است.

رد مجوز کار ترکیه: اعتراض و طرح دعوا

در برابر تصمیم رد، ظرف 30 روز از ابلاغ به وزارت اعتراض می‌شود؛ اگر اعتراض هم رد شود، در idare mahkemesi (دادگاه اداری) دعوای ابطال اقامه می‌شود (قانون 6735، ماده 21/2). اعتراض از طریق سامانه e-İzin ثبت می‌شود و اطلاعات و مدارک پشتیبان به آن پیوست می‌شود (آیین‌نامه، ماده 66/3).

اعتراض باید به دلیل ردی که در تصمیم آمده پاسخ دهد. دلایل مندرج در قانون (قانون 6735، ماده 9/1):

• a) مغایرت با سیاست نیروی کار بین‌المللی،
• b) اطلاعات و مدارک جعلی یا گمراه‌کننده،
• c) ناکافی دانستن توجیه استخدام خارجی،
• ç) کار و حرفه‌ای که به شهروندان ترکیه اختصاص دارد،
• d) نداشتن صلاحیت و تخصص لازم،
• e) برآورده نکردن معیارهای ارزیابی،
• f) اعلام شدن از سوی وزارت کشور در چارچوب مواد 7، 15 یا 54 قانون 6458،
• g) منع از نظر نظم عمومی، امنیت عمومی یا سلامت عمومی،
• ğ) داشتن تابعیت کشوری که ترکیه آن را به رسمیت نمی‌شناسد یا با آن رابطه دیپلماتیک ندارد، بدون نظر موافق وزارت امور خارجه،
• h) درخواستی که در مهلت قانونی داده نشده یا نقص‌هایش تکمیل نشده است.

• دادگاه صالح: اگر در قانون خاص دادگاه صالحی تعیین نشده باشد، دادگاه اداری محلی صالح است که مرجع اداریِ صادرکننده تصمیم در آن قرار دارد (İYUK، ماده 32/1). چون تصمیم را وزارت در آنکارا می‌گیرد، دعوا در دادگاه‌های اداری آنکارا رسیدگی می‌شود؛ در دعوای ردِ مربوط به دوره قانون 6735 که موضوع رأی Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi (دادگاه منطقه‌ای اداری آنکارا، شعبه 10 دعاوی اداری) به شماره E. 2019/1830 K. 2019/1643 بود، رسیدگی در مرحله نخستین با Ankara 8. İdare Mahkemesi (دادگاه اداری شماره 8 آنکارا) بوده است.
• ماهیت مهلت: مهلت طرح دعوا مهلت سقوط حق است؛ دادگاه در بررسی نخستین، گذشتن مهلت را رأساً بررسی می‌کند و دعوایی را که در مهلت اقامه نشده رد می‌کند (İYUK، ماده 14/3-e و 15/1-b).
• دعوای مستقیم: قانون، راه را به ترتیب اعتراض و سپس دعوا تعریف کرده است؛ متن قانون به‌صراحت روشن نمی‌کند که آیا می‌توان بدون اعتراض مستقیماً دعوا اقامه کرد یا نه. امن‌ترین راه این است که مهلت 30 روزه اعتراض از دست نرود.
• درخواست جدید: در قانون 6735 پس از رد، مدت انتظاری وجود ندارد؛ مانع «درخواست دوباره برای همان کار پیش از گذشت یک سال» در قانون منسوخ شماره 4817 (mülga 4817 sayılı Kanun، ماده 14/d) به قانون جدید منتقل نشد. اگر دلیل رد نقصی قابل رفع باشد، مانند مدرک ناقص یا عوارض پرداخت‌نشده، درخواست جدیدِ اصلاح‌شده ممکن است راه مستقیم‌تری باشد؛ اگر دلیل رد بر صلاحدید اداره استوار باشد، باید حق اعتراض و دعوا حفظ شود.

دلایل رایج رد: دلایل رایج رد درخواست مجوز کار و اقامت در ترکیه.

کار بدون مجوز در ترکیه: جریمه و دیپورت

هم به خارجی‌ای که بدون مجوز کار می‌کند و هم به کارفرمایی که او را به کار می‌گیرد، جداگانه جریمه نقدی اداری داده می‌شود (قانون 6735، ماده 23/5-b). خارجی همچنین برای اخراج به وزارت کشور اعلام می‌شود (ماده 23/8) و طبق ماده 54/1-ğ قانون 6458 درباره او حکم اخراج (دیپورت) صادر می‌شود.

• جریمه خارجی‌ای که به نام خودش بدون مجوز کار می‌کند از جریمه کسی که وابسته به یک کارفرما کار می‌کند بیشتر است؛ در صورت تکرار، جریمه «یک برابر افزایش می‌یابد»، یعنی دو برابر می‌شود (ماده 23/5-b و 23/6).
• کارفرما هزینه‌های اسکان، بازگشت به کشور و در صورت لزوم هزینه‌های درمان خارجی و، اگر داشته باشد، همسر و فرزندان او را می‌پردازد (ماده 23/9).
• اعتراض به این جریمه‌ها، برخلاف رد مجوز، در دادگاه‌های عمومی (adli yargı) رسیدگی می‌شود؛ Uyuşmazlık Mahkemesi (دادگاه حل اختلاف صلاحیت) رأی داده است که چون در قانون 6735 دادگاه صالح تعیین نشده، راه Kabahatler Kanunu (قانون تخلفات) جاری است (E. 2021/260 K. 2021/330).

مبلغ و مهلت اعتراض: جریمه به کار گرفتن کارگر خارجی غیرقانونی. گزینه‌های خارجی‌ای که بدون مجوز مانده است: نقشه راه برای خارجی‌ای که غیرقانونی شده است؛ ترتیبات ویژه خدمات خانگی: عفو خارجی‌های غیرقانونی و مجوز کار خدمات خانگی.

باورهای نادرست رایج درباره مجوز کار ترکیه

• «درخواست را داده‌ایم، پیش از رسیدن تأیید کار را شروع می‌کنم.» گرفتن مجوز پیش از شروع کار الزامی است (آیین‌نامه، ماده 12/1). فقط در درخواست تمدیدی که به‌موقع داده شده، می‌توان در همان کار و همان محل کار حداکثر 90 روز به کار ادامه داد (ماده 27/5).
• «اگر مجوز کار بگیرم، ممنوعیت ورود یا سابقه دیپورتم پاک می‌شود.» پاک نمی‌شود؛ برعکس، این سوابق که وزارت کشور اعلام می‌کند باعث رد درخواست می‌شوند (قانون 6735، ماده 9/1-f).
• «بیمه با حداقل دستمزد پرداخت شود، حقوقِ مجوز روی کاغذ بماند.» تعهد تأمین اجتماعی بر اساس حقوق اعلام‌شده انجام می‌شود؛ کاهش حقوق از دلایل لغو مجوز است (آیین‌نامه، ماده 60/1، 60/4 و 56/1-n).
• «دیگر از شهروندان Türk Devletleri (کشورهای ترک) مجوز کار خواسته نمی‌شود.» آخرین اصلاح قانون 6735 مربوط به سال 2018 است و الزام مجوز (ماده 6/2) به همان شکل باقی است. خارجی‌ای هم که ترک‌تبار اعلام شده مجوز می‌گیرد و فقط از تسهیلات معیارها بهره‌مند می‌شود (ماده 16/1-ç؛ معیارها، Ç.1.1-g). جزئیات: خارجی‌های ترک‌تبار و مجوز کار.
• «رد شدم، برای درخواست دوباره باید یک سال صبر کنم.» این قاعده در قانون منسوخ شماره 4817 بود؛ در قانون 6735 وجود ندارد.

مبانی قانونی و منابع

• 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu (قانون نیروی کار بین‌المللی؛ روزنامه رسمی 13.08.2016، شماره 29800) ماده 3/1-a، c، ğ؛ ماده 6/2-4؛ ماده 7؛ ماده 8؛ ماده 9/1؛ ماده 10؛ ماده 11؛ ماده 12/1-2؛ ماده 13/1 و 6؛ ماده 15؛ ماده 16/1؛ ماده 17/1؛ ماده 19؛ ماده 21؛ ماده 22/1؛ ماده 23/5-9
• Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği (آیین‌نامه اجرایی قانون نیروی کار بین‌المللی؛ روزنامه رسمی 02.02.2022، شماره 31738؛ اصلاحیه: روزنامه رسمی 15.10.2024، شماره 32693) مواد 12-30، 34-36، 47-49، 56-58، 60، 62، 66
• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (قانون اتباع خارجی و حمایت بین‌المللی) ماده 22، ماده 27، ماده 34/1، ماده 35/1-2، ماده 42/1، ماده 54/1-ğ
• Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (آیین‌نامه اجرایی قانون 6458؛ روزنامه رسمی 17.03.2016، شماره 29656؛ اصلاحیه‌ها: روزنامه رسمی 30.07.2019/30847 و 13.08.2022/31922) ماده 21/6، 22/12، 25، 30/1
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (قانون آیین دادرسی اداری) ماده 7، 14/3-e، 15/1-b، 32/1
• ÇSGB Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü (اداره کل نیروی کار بین‌المللی): Başvuru Türleri (انواع درخواست)، Belgeler (مدارک)، Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri (معیارهای ارزیابی مجوز کار)، Çalışma İzni Türleri (انواع مجوز کار)، Turkuaz Kart (کارت فیروزه‌ای)، Muafiyet Türleri (انواع معافیت)، Harç ve Değerli Kâğıt Bedelinin Ödenmesi (پرداخت عوارض و هزینه کارت)، Türk Vatandaşlarına Hasredilen Meslekler (مشاغل انحصاری شهروندان ترکیه)، Adım Adım Çalışma İzni Başvurusu (Yurt İçi / Yurt Dışı) (راهنمای گام‌به‌گام درخواست مجوز کار از داخل و خارج) (تاریخ دسترسی: 8 اکتبر 2026)
• Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi، E. 2019/1830 K. 2019/1643 T. 03.10.2019
• Uyuşmazlık Mahkemesi، E. 2021/260 K. 2021/330 T. 07.06.2021
• Danıştay 10. Daire (شورای دولتی، شعبه 10)، E. 2019/10332 K. 2022/3164 T. 08.06.2022 (متن ماده 14 قانون منسوخ شماره 4817)