Çalışma İzni 2026: Türleri, Başvuru, Belgeler ve İtiraz

Son güncelleme: 8 Ekim 2026. Metin, 6735 sayılı Kanun ile Uygulama Yönetmeliğinin güncel metnine ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının (ÇSGB) çalışma izni sayfalarına göre güncellendi.

Çalışma izni, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının resmî belge olarak düzenlediği ve geçerli olduğu sürece yabancıya Türkiye'de hem çalışma hem ikamet hakkı veren izindir (6735 m.3/1-c); izinsiz çalışmak da çalıştırmak da yasaktır (m.6/2). Başvuru, yabancı Türkiye'deyse doğrudan Bakanlığa, yurt dışındaysa bulunduğu ülkedeki Türk büyükelçiliği ya da başkonsolosluğu üzerinden yapılır (m.7/1); işverene bağlı izinde başvuruyu işveren tamamlar. Bilgi ve belgeleri tam başvuru 30 gün içinde sonuçlanır (m.7/8) ve ilk izin en çok bir yıl için verilir (m.10/1).

Size uygun çalışma izni: durum tablosu

İzin türünü, kimin yanında ve hangi sıfatla çalışacağınız belirler; ayrıntısı ayrı yazıda olan konular son sütunda.

Kendi şirketinizde çalışacaksanız kuruluş adımları: yabancının Türkiye'de şirket kurması. Yurt dışındaki işvereniniz için uzaktan çalışacaksanız dijital göçebe başvurusu ayrıca incelenmelidir.

Çalışma izni başvurusunu kim yapar: işveren mi, yabancı mı?

Bir işverene bağlı çalışacaksanız başvuruyu işveren sisteme girer ve onaylar; başvuru işverenin onayıyla tamamlanır. Bağımsız ve süresiz çalışma izninde ise başvuruyu yabancının kendisi yükler ve onaylar (Yönetmelik m.17/1, 17/3).

• İşverene bağlı izin: İşveren ya da yetkilendirdiği e-Bildirge kullanıcısı, e-Devlet üzerinden e-İzin sistemine e-imzayla girer, işyeri kaydını açar, belgeleri yükler ve başvuruyu onaylar. Bakanlığın rehberine göre bu adımları işverenin yetkilendirdiği üçüncü bir kişi de yapabilir. İşverenin elektronik tebligat adresi olması zorunludur (Yönetmelik m.16/1-c).
• Bağımsız ve süresiz izin: Yabancı belgeleri kendisi yükler; yurt içi başvuruda kendi elektronik tebligat adresi olmalıdır (Yönetmelik m.16/1-b).
• Yetkili aracı kurum: Kanun, Bakanlıkça yetkilendirilen aracı kurum eliyle başvuruya da imkân tanır (6735 m.7/2).

Ret ve iptal kararları işverene bağlı izinde işverene, bağımsız ve süresiz izinde ve Turkuaz Kartta yabancıya tebliğ edilir (6735 m.21/1). İtiraz süresi bu tebliğle başladığından yabancı, işverenine gelen kararı hemen öğrenmelidir.

Yurt içi ve yurt dışı başvuru farkı

Türkiye'de en az altı ay süreli geçerli ikamet izni olan yabancı için başvuru yurt içinden yapılır; bu izin yoksa yol yurt dışındaki Türk temsilciliğinden geçer (Yönetmelik m.15/4). Genel Müdürlüğün ayrıca belirleyip ilan ettiği gruplar dışında (m.15/3), vizeyle ya da vize muafiyetiyle Türkiye'de bulunmak yurt içi başvuru için yetmez.

• Yurt içi başvuru: Yabancının 99 ile başlayan yabancı kimlik numarası olur; işveren başvuruyu e-İzin'den doğrudan açar (ÇSGB, Başvuru Türleri; Yönetmelik m.16/1-a).
• Yurt dışı başvuru: Yabancı önce bulunduğu ülkedeki Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğuna çalışma vizesi başvurusu yapar ve 16 haneli referans numarası alır. İşveren bu numarayla başvuruyu vize başvurusundan itibaren 30 gün içinde tamamlamazsa başvuru reddedilir (Yönetmelik m.17/1-a, 17/2, 23/1-h).
• Yalnızca yurt dışından: İnsan ticaretine konu olabilecek alanlarda çalışacak yabancılar için, uzatma dahil, yurt içinden başvuru yapılamaz (Yönetmelik m.15/6).

Çalışma izni nasıl alınır: adım adım başvuru

İşverene bağlı izinde süreç dokuz adımdır; sıra ÇSGB'nin adım adım rehberinden, süreler Kanun ve Yönetmelikten alındı.

1. İşveren ile yabancı yazılı iş sözleşmesi imzalar; Bakanlık sitesinde örnek sözleşmeler yayımlanmıştır.
2. İşveren e-İzin sisteminde e-imzasıyla işyeri kaydını oluşturur.
3. Yabancı yurt dışındaysa temsilcilikten aldığı referans numarasını işverene iletir; işveren yurt dışı başvurusunu bu numarayla açar.
4. Belgeler yüklenir, başvuru e-imzayla onaylanır; Bakanlığa ayrıca kâğıt belge gönderilmez (Yönetmelik m.15/2).
5. Eksik görülürse Bakanlık sistemden ve elektronik tebligat adresinden ister. Eksikler, resmî makamca belgelenen mücbir sebep yoksa talepten itibaren 30 gün içinde tamamlanır; tamamlanmazsa başvuru reddedilir (6735 m.7/7; Yönetmelik m.19).
6. Bakanlık gerekirse başka kurumların görüşünü alır; kurum 15 gün içinde (zorunlulukta en çok 15 gün ek süreyle) cevap vermezse görüş olumlu sayılır (Yönetmelik m.18/3).
7. Olumlu değerlendirmede bildirilen harç ve değerli kâğıt bedeli 30 gün içinde ayrı ayrı yatırılmazsa başvuru reddedilir (Yönetmelik m.23/1-j). Yurt dışı başvurusunda yabancı ardından temsilcilikten çalışma vizesini alır.
8. İzin belgesi PTT Kargo ile işyeri adresine gönderilir. Yurt içi başvuruda yabancı iznin başlangıcından (belge işverene sonra tebliğ edildiyse tebliğden) itibaren bir ay içinde; yurt dışı başvuruda Türkiye'ye girişten itibaren bir ay içinde ve her hâlde iznin başlangıcından itibaren altı ay içinde işe başlar (Yönetmelik m.25). Altı ay içinde gelmeyenin izni iptal edilir (6735 m.12/2).
9. İzni konsolosluktan alarak gelen yabancı girişten, yurt içinde alan belgenin teslim edildiği tarihten itibaren en geç 20 iş günü içinde adres kayıt sistemine kaydolur (6458 Uygulama Yönetmeliği m.22/12). Sonraki taşınmalar için: adres değişikliğinin bildirilmemesi.

"Ne kadar sürer" sorusunun kanundaki cevabı: usulüne uygun ve belgesi tam başvurunun değerlendirmesi 30 gün içinde tamamlanır; süre, başvurunun sistemde tamamlandığı ya da istenen ek belgenin yüklendiği tarihten başlar (6735 m.7/8; Yönetmelik m.21/2). Kanun bu sürenin aşılmasına özel bir sonuç bağlamamıştır; Bakanlığın yayımladığı ortalama bir bekleme süresi de yoktur.

Çalışma izni için gerekli belgeler

Belgeler e-İzin'e taranarak yüklenir; Bakanlık aslını ya da onaylı örneğini isteyebilir (Yönetmelik m.15/7). Liste ÇSGB'nin "Belgeler" sayfası ve adım adım rehberinden kuruldu.

Liste kapalı değildir: Bakanlık mesleki yeterliliği kanıtlayan her belgeyi isteyebilir ve tarafları görüşmeye çağırabilir (Yönetmelik m.20/6, 21/3).

2026 harç ve değerli kâğıt bedeli

İzin harca ve değerli kâğıt bedeline tabidir; uzatmada ikisi de yeniden tam alınır (Yönetmelik m.58/1-3). ÇSGB'nin 2026 tablosundan:

Ödeme, e-postayla gelen referans numarasıyla Dijital Vergi Dairesinden ya da anlaşmalı bankalardan, iki kalem için ayrı ayrı yapılır.

Bakanlık başvuruyu neye göre değerlendirir?

Başvuru, Kanundaki ret sebepleri ve Bakanlığın yayımladığı Değerlendirme Kriterleri üzerinden incelenir (6735 m.7/4-6; Yönetmelik m.21-22). Kriterleri karşılamak izni garanti etmez; karşılamamak ise tek başına ret sebebidir (m.9/1-e). 8 Ekim 2026'da okunan kriter sayfasına göre genel ölçütler üçtür:

• İstihdam: Bilanço esasına tabi işyerinde, izin istenen her yabancı için en az beş Türk vatandaşı çalışması esastır. Son yıl net satışı 50.000.000 TL ve üzeri olan işyerinde beş yabancıya kadar bu kriter uygulanmaz.
• Mali yeterlilik: Faaliyetteki işyerinde ödenmiş sermayenin en az 500.000 TL ya da net satışların en az 8.000.000 TL ya da ihracatın en az 150.000 ABD doları olması; cari yılda kurulmuş işyerinde ödenmiş sermayenin en az 500.000 TL olması aranır.
• Ücret: Yabancıya ödenecek ücret, brüt asgari ücretin üst düzey yönetici ve pilotta 5, mühendis ve mimarda 4, diğer yöneticilerde 3, uzmanlık ve ustalık gerektiren işlerde 2 katından; ev hizmetleri ve diğer işlerde asgari ücretten az olamaz.

3 Ağustos 2026'dan beri Türkiye'de bulunan yabancı için bir kolaylık var: son üç yılda en az bir yıl çalışma izni, ikamet izni ya da uluslararası koruma kapsamında yasal kalmış yabancılar adına yurt içinden yapılan başvurularda, işyeri başına en fazla üç kişiye kadar istihdam ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz; izinli yabancı sayısı işyerindeki Türk çalışan sayısını geçmemelidir (Kriterler A.4).

Bazı yabancılarda üç kriterin hiçbiri aranmaz: annesi, babası ya da çocuğu Türk vatandaşı olanlar; insani ikamet izni, insan ticareti mağduru ikamet izni, vatansız kişi kimlik belgesi ya da uzun dönem ikamet izni sahipleri; en az üç yıldır Türk vatandaşıyla evli yaşayanlar; Türkiye'de çeşitli izinlerle en az sekiz yıl bulunmuş olanlar; Türk soylu olduğu bildirilenler ve KKTC vatandaşları (Kriterler Ç.1.1). Bu muafiyet de mutlak hak doğurmaz (Ç.1.3).

Kriterlerden önce iki engel kontrol edilmelidir. Sağlık ve eğitimde mesleki yeterlilik gerektiren işlerde ilgili bakanlıktan, yabancı öğretim elemanında YÖK'ten ön izin alınmadan izin verilmez (6735 m.8). Avukatlık, eczacılık, diş hekimliği, noterlik, mali müşavirlik ve turist rehberliği gibi Türk vatandaşlarına ayrılmış işler için başvuru reddedilir (m.9/1-ç; ÇSGB hasredilen meslekler listesi). Şirket ortağına özgü sermaye ve pay eşikleri: şirket ortağı yabancının çalışma izni kriterleri.

Çalışma izni türleri: süreli, süresiz ve bağımsız izin

Fark, iznin bir işverene bağlı olup olmadığı ve süresidir: süreli izin belirli bir işverene ve işyerine bağlıdır; süresiz ve bağımsız izin ile Turkuaz Kart işverene bağlı olmaksızın yabancı adına düzenlenir (Yönetmelik m.24/2).

Süreli çalışma izni

İş sözleşmesinin süresini aşmamak ve belirli bir işyerinde ya da aynı işkolundaki işyerlerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok bir yıl, aynı işverenle ilk uzatmada en çok iki, sonrakilerde en çok üç yıl verilir; farklı işveren için başvuru ilk başvuru sayılır (6735 m.10/1-2). Yönetmelik bazı gruplara daha uzun süre tanır: Türk soylu yabancı ve KKTC vatandaşında beş, en az üç yıldır Türkiye'de Türk vatandaşıyla evli yaşayanda üç yıla kadar (Yönetmelik m.34/5, 35/2-b, 36).

Süresiz çalışma izni

Uzun dönem ikamet izni olan ya da en az sekiz yıl kanuni çalışma izni bulunan yabancı başvurabilir; şartları taşımak mutlak hak doğurmaz (6735 m.10/3). İzin sahibi uzun dönem ikamet izninin bütün haklarından ve özel kanunlardaki istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır; seçme, seçilme, kamu görevine girme hakkı ve askerlik yükümlülüğü yoktur (m.10/4). Bir ya da birden fazla işverene bağlı ya da bağımsız çalışılabilir; yeni işyerinde başlamadan en geç 10 gün önce Bakanlığa bildirilir. Belge her beş yılda bir yenilenir; başvuru beş yılın dolmasından önceki altı ay içinde yapılır, yenilenmeyen izin askıya alınır (Yönetmelik m.28/2, 28/4, 30/3).

Bağımsız çalışma izni

Yabancıya kendi ad ve hesabına çalışma hakkı verir (6735 m.3/1-a). Diğer kanunlardaki özel şartları sağlayan profesyonel meslek mensuplarına verilebilir; eğitim, mesleki deneyim, ekonomiye ve istihdama katkı, şirket ortağıysa sermaye payı dikkate alınır (m.10/6-7). Süreli düzenlenir ama bir-iki-üç yıl sınırına bağlı değildir (m.10/8). Yönetmelik ortak müdür ve ortak yönetim kurulu üyesini de bu türe dahil eder; meslek mensubu mesleğiyle uyumsuz iş yapamaz (Yönetmelik m.29/1-2).

Turkuaz Kart nedir, kimlere verilir?

Turkuaz Kart, sahibine Türkiye'de süresiz çalışma hakkı, eşine ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına ikamet hakkı veren belgedir (6735 m.3/1-ğ). Kart sahibi, süresiz çalışma izninin sağladığı bütün haklardan yararlanır (m.11/4).

• Kimlere verilir: Akademik alanda uluslararası kabul görmüş çalışmaları olanlar, bilim, sanayi ve teknolojide stratejik bir alanda öne çıkanlar ve ihracat, istihdam ya da yatırımla ulusal ekonomiye önemli katkı sağlayan veya sağlaması beklenenler (m.11/5). ÇSGB, kültür, sanat ya da sporda uluslararası başarı gösterenleri ve Türkiye'nin tanıtımına katkı sağlayanları da sayar.
• Geçiş süresi: İlk üç yıl geçiş süresidir; Bakanlık bu sürede faaliyetlere ilişkin belge isteyebilir (m.11/2).
• Süresize geçiş: Geçiş kaydının kaldırılması için başvuru, sürenin dolmasına 180 gün kala açılır ve her durumda süre dolmadan yapılır. Geç başvuru reddedilir ve kart geçersiz hâle gelir (m.11/2).
• Aile: Eşe ve bakmakla yükümlü olunan çocuklara, Turkuaz Kart sahibinin yakını olduklarını gösteren ve ikamet izni yerine geçen bir belge verilir (m.11/3).
• Sınır: Geçici koruma sağlanan yabancılar Turkuaz Kart alamaz (m.11/6).

Başvuru, değerlendirme ve kartın düzenlenmesi ayrıca Turkuaz Kart Yönetmeliğine tabidir (RG 14.03.2017, sayı 30007; Uygulama Yönetmeliği m.47).

Çalışma izni muafiyeti ve izin gerekmeyen durumlar

"Muafiyet" denince dört ayrı durum karıştırılıyor; yalnızca ilki izinsiz çalışma hakkıdır.

Muafiyet belgesi de ikamet izni yerine geçer (6735 m.12/1); ancak bu belgeyle geçen süreler kanuni çalışma izni ya da ikamet izni sürelerinin hesabına katılmaz (m.13/6). İş, Yönetmelikteki muafiyet süresini aşacaksa çalışma izni alınması gerekir (ÇSGB, Muafiyet Türleri).

Çalışma izni ile oturma izni: ayrıca ikamet gerekir mi?

Gerekmez. Geçerli çalışma izni ikamet izni sayılır; çalışma izni olan yabancının ayrıca ikamet izni belgesi almasına gerek yoktur (6458 m.27/1; 6735 m.12/1). Tersi ise geçerli değildir: mülteci ve ikincil koruma statüsü dışında hiçbir ikamet izni, öğrenci ya da aile izni de dahil, tek başına çalışma hakkı vermez (6735 m.12/1).

• Harç ve belge: 6458 Uygulama Yönetmeliğine göre çalışma izni olanlar, ikamet izni harcını ödemek kaydıyla ayrıca ikamet izni belgesi almaz (m.25/1).
• Bitiş tarihi ortaktır: Çalışma izninin bittiği gün ikamet hakkı da biter. İznini süresinde uzatmayan ya da yeni durumuna uygun ikamet izni almayan yabancı ikamet ihlali yapmış sayılır (6458 Uygulama Yönetmeliği m.25/3; Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.57/2).
• Giriş yasağı ve sınır dışı kaydı: İzin verilmesi ve uzatılması, yabancının Türkiye'ye girişine izin verilmeyecek kişilerden olmamasına bağlıdır (6458 m.27/2); bu kapsamda bildirilen yabancının başvurusu reddedilir (6735 m.9/1-f).
• Süre hesabı: Çalışma izniyle geçen süre ikamet izni sürelerine eklenir (6458 Uygulama Yönetmeliği m.25/4); uzun dönem ikamet izni için aranan kesintisiz sekiz yılda (6458 m.42/1) bu süre de sayılır.
• Başka ikamet izniniz varsa: Çalışma izninin sona ermesi, başka bir sebeple alınmış geçerli ikamet iznini geçersiz kılmaz (Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği m.57/3).

Diğer ikamet izinleri ve geçişler: ikamet izni türleri ve başvuru rehberi.

Eş ve çocuklar çalışma iznine bağlı ikamet alabilir mi?

Alabilir, ama kendiliğinden değil: eş ve çocuklar için ayrıca aile ikamet izni istenir. Çalışma izni sahibi destekleyici olabilir (6458 m.34/1; 6458 Uygulama Yönetmeliği m.30/1) ve destekleyicide aranan "Türkiye'de en az bir yıldır ikamet izniyle kalma" şartı çalışma izni bulunanlara uygulanmaz (6458 m.35/2). Gelir, barınma, sağlık sigortası, adli sicil ve adres kaydı şartları ise aranır (m.35/1).

Aile ikamet izni her defasında en çok üç yıl verilir ve destekleyicinin izin süresini aşamaz (m.34/1); çalışma izninin uzatma takvimi ailenin izinlerini de belirler. Turkuaz Kart sahibinin eş ve çocuklarına ise "Turkuaz Kart sahibi yakını" belgesi verilir (6735 m.11/3). Adımlar: aile ikamet izni nasıl alınır.

Uzatma, işveren değişikliği ve işten ayrılma

Uzatma başvurusu iznin bitmesine 60 gün kala açılır ve her durumda süre dolmadan yapılır; süre geçtikten sonra yapılan uzatma başvurusu reddedilir (6735 m.7/3); Bakanlık, süre bittikten sonraki başvuruları ilk başvuru usulüyle değerlendirdiğini belirtir. Süresinde başvuran yabancı, aynı iş ve işyerinde kalmak kaydıyla, iznin bitiminden sonra da değerlendirme süresince ve en çok 90 gün çalışabilir (Yönetmelik m.27/5). Takvim ve belgeler: çalışma izni uzatma başvurusu ve 60 gün kuralı.

• İşveren değiştirmek: Süreli izin işverene ve düzenlendiği işyeri adresine bağlıdır (Yönetmelik m.57/4). Yeni işveren için yapılan başvuru ilk başvuru gibi değerlendirilir ve en çok bir yıllık izinle başlar (6735 m.10/2; Yönetmelik m.27/3). Aynı işverenin aynı işkolundaki başka şubesine ya da farklı bir göreve geçmek için işveren ayrıca başvurur (Yönetmelik m.26).
• Altı ay kuralı: Ev hizmetlerinde ve hayvancılıkta yurt dışı başvurusuyla alınan izinlerde, ayrıca sektörel kriter muafiyetiyle verilen izinlerde, iznin başlangıcından itibaren altı ay dolmadan başka işveren için yurt içinden yapılan başvuru, mücbir sebep yoksa olumsuz değerlendirilir (Kriterler B.3.5, B.10.4, B.12.1).
• İşten ayrılmak ya da çıkarılmak: Çalışmanın herhangi bir sebeple sona ermesi işverene bağlı iznin iptal sebebidir (6735 m.15/2-ç; Yönetmelik m.56/1-ç); işveren bunu 15 gün içinde Bakanlığa bildirir (6735 m.22/1). İzni iptal edilen ya da sona eren yabancının 10 gün içinde yapacağı ikamet izni başvurusu Türkiye içinden yapılabilir (6458 Uygulama Yönetmeliği m.21/6; 6458 m.22). Yeni işveren varsa yeni çalışma izni, yoksa kısa dönem ya da aile ikamet izni gibi bir yol gündeme gelir: çalışma izni varken işten çıkarılan yabancının durumu.

Çalışma izni ne zaman iptal edilir?

İzin, süresi bittiğinde ya da Bakanlık iptal ettiğinde geçersiz olur (6735 m.15/1). Yabancının ya da işverenin talebi dışındaki iptal sebepleri Kanunda şu sırayla sayılır (m.15/2):

1. İznin geçerlilik tarihinden itibaren altı ay içinde Türkiye'ye gelmemek,
2. İçişleri ya da Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü yokken pasaportun süresini uzatmamak,
3. Kanuna aykırı çalıştığının tespit edilmesi,
4. Çalışmanın herhangi bir nedenle sona ermesi,
5. Başvurunun sahte ya da yanıltıcı bilgi ve belgeyle yapıldığının sonradan anlaşılması,
6. Turkuaz Kart sahibinin geçiş süresinde istenen belgeleri sunmaması ya da niteliklerini kaybetmesi,
7. İçişleri Bakanlığınca 6458 sayılı Kanunun 7, 15 veya 54. maddeleri kapsamında bildirilmek,
8. Kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı yönünden sakınca bildirilmesi,
9. Sağlık ya da zorunlu kamu hizmeti gibi mücbir sebepler dışında süreli izinde aralıksız altı aydan, bağımsız ve süresiz izinde aralıksız bir yıldan uzun yurt dışında kalmak,
10. Turkuaz Kart sahibinin yurt dışında Bakanlıkça belirlenen süreyi aşması.

Yönetmelik bunlara ücreti düşüren ya da tam süreli çalışmayı kısmi süreliye çeviren sözleşme değişikliğini, eksik sosyal güvenlik bildirimini, süresinde işe başlamamayı, anlaşmalı evliliğin bildirilmesini ve öğrenci ikamet izninin iptalini ekler (Yönetmelik m.56/1-ı, k, m, n, o). İptale karşı da aşağıdaki itiraz yolu işler.

Çalışma izni reddedilirse: itiraz ve dava

Ret kararına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde Bakanlığa itiraz edilir; itiraz da reddedilirse idare mahkemesinde iptal davası açılır (6735 m.21/2). İtiraz e-İzin sistemi üzerinden yapılır ve dayanak bilgi ve belgeler başvuruya eklenir (Yönetmelik m.66/3).

İtiraz, kararda gösterilen ret sebebini karşılamalıdır. Kanundaki sebepler (6735 m.9/1):

• a) uluslararası işgücü politikasına aykırılık,
• b) sahte ya da yanıltıcı bilgi ve belge,
• c) yabancı istihdamının gerekçesinin yetersiz görülmesi,
• ç) Türk vatandaşlarına ayrılmış iş ve meslek,
• d) gerekli nitelik ve uzmanlığın bulunmaması,
• e) değerlendirme kriterlerinin karşılanmaması,
• f) İçişleri Bakanlığınca 6458 m.7, 15 veya 54 kapsamında bildirilmiş olmak,
• g) kamu düzeni, güvenliği ya da sağlığı yönünden sakınca,
• ğ) Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü yokken Türkiye'nin tanımadığı ya da diplomatik ilişkisi olmayan ülke vatandaşlığı,
• h) kanuni süresinde yapılmayan ya da eksikleri tamamlanmayan başvuru.

• Yetkili mahkeme: Özel kanunda yetkili mahkeme gösterilmemişse işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m.32/1). Kararı Ankara'daki Bakanlık verdiği için dava Ankara idare mahkemelerinde görülür; Ankara BİM 10. İdari Dava Dairesinin E. 2019/1830 K. 2019/1643 sayılı kararına konu 6735 dönemi ret davasına ilk derecede Ankara 8. İdare Mahkemesi bakmıştır.
• Sürenin niteliği: Dava açma süresi hak düşürücüdür; mahkeme süre aşımını ilk incelemede kendiliğinden inceler ve süresinde açılmayan davayı reddeder (İYUK m.14/3-e, 15/1-b).
• Doğrudan dava: Kanun yolu itiraz ve dava sırasıyla kurar; itirazsız doğrudan dava açılıp açılamayacağını metin açıkça düzenlemez. En güvenlisi 30 günlük itiraz süresini kaçırmamaktır.
• Yeni başvuru: 6735'te ret sonrası bekleme süresi yoktur; mülga 4817 sayılı Kanundaki "bir yıl geçmeden aynı iş için yeniden başvuru" engeli (m.14/d) yeni Kanuna alınmadı. Ret sebebi eksik belge ya da yatırılmayan harç gibi giderilebilen bir eksiklikse düzeltilmiş yeni başvuru daha doğrudan bir yol olabilir; sebep takdire dayanıyorsa itiraz ve dava hakkı korunmalıdır.

Sık görülen ret gerekçeleri: çalışma ve ikamet izninde sık görülen ret nedenleri.

İzinsiz çalışmanın sonuçları

Çalışma izni olmadan çalışan yabancıya da onu çalıştıran işverene de ayrı ayrı idari para cezası verilir (6735 m.23/5-b). Yabancı ayrıca sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirilir (m.23/8) ve hakkında 6458 m.54/1-ğ uyarınca sınır dışı etme kararı alınır.

• Kendi adına izinsiz çalışan yabancının cezası, bir işverene bağlı çalışanınkinden yüksektir; tekrarda ceza bir kat artırılır (m.23/5-b, 23/6).
• İşveren, yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama, ülkeye dönüş ve gerektiğinde sağlık masraflarını karşılar (m.23/9).
• Bu cezalara itiraz, izin retlerinden farklı olarak adli yargıda görülür; Uyuşmazlık Mahkemesi, 6735'te görevli mahkeme gösterilmediği için Kabahatler Kanunu yolunun işlediğine karar vermiştir (E. 2021/260 K. 2021/330).

Tutar ve itiraz süresi: kaçak yabancı işçi çalıştırma cezası. İzinsiz kalan yabancının seçenekleri: kaçak duruma düşen yabancı için yol haritası; ev hizmetlerine özgü düzen: kaçak yabancılara af ve ev hizmetleri izni.

Sık yapılan yanlışlar

• "Başvuruyu yaptık, onay gelmeden işe başlarım." Çalışmaya başlamadan önce izin alınması zorunludur (Yönetmelik m.12/1). Yalnızca süresinde yapılmış uzatma başvurusunda, aynı iş ve işyerinde en çok 90 gün çalışmaya devam edilebilir (m.27/5).
• "Çalışma izni alırsam giriş yasağım ya da deport kaydım kalkar." Kalkmaz; tersine, İçişleri Bakanlığının bildirdiği bu kayıtlar başvuruyu reddettirir (6735 m.9/1-f).
• "Sigorta asgari ücretten yatsın, izindeki maaş kâğıtta kalsın." Sosyal güvenlik yükümlülüğü beyan edilen ücret üzerinden yerine getirilir; ücreti düşürmek iptal sebebidir (Yönetmelik m.60/1, 60/4, 56/1-n).
• "Türk Devletleri vatandaşlarından artık çalışma izni istenmiyor." 6735'in son değişikliği 2018 tarihlidir ve izin zorunluluğu (m.6/2) aynen durur. Türk soylu olduğu bildirilen yabancı da izin alır, yalnız kriter kolaylıklarından yararlanır (m.16/1-ç; Kriterler Ç.1.1-g). Ayrıntı: Türk soylu yabancılar ve çalışma izni.
• "Reddedildim, yeniden başvurmak için bir yıl beklemeliyim." Bu kural mülga 4817 sayılı Kanundaydı; 6735'te yoktur.

Hukuki dayanaklar ve kaynaklar

• 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu (RG 13.08.2016, sayı 29800) m.3/1-a, c, ğ; m.6/2-4; m.7; m.8; m.9/1; m.10; m.11; m.12/1-2; m.13/1, 6; m.15; m.16/1; m.17/1; m.19; m.21; m.22/1; m.23/5-9
• Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği (RG 02.02.2022, sayı 31738; değişiklik RG 15.10.2024, sayı 32693) m.12-30, 34-36, 47-49, 56-58, 60, 62, 66
• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.22, m.27, m.34/1, m.35/1-2, m.42/1, m.54/1-ğ
• Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (RG 17.03.2016, sayı 29656; değişiklikler RG 30.07.2019/30847 ve 13.08.2022/31922) m.21/6, 22/12, 25, 30/1
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 14/3-e, 15/1-b, 32/1
• ÇSGB Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü: Başvuru Türleri, Belgeler, Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri, Çalışma İzni Türleri, Turkuaz Kart, Muafiyet Türleri, Harç ve Değerli Kâğıt Bedelinin Ödenmesi, Türk Vatandaşlarına Hasredilen Meslekler, Adım Adım Çalışma İzni Başvurusu (Yurt İçi / Yurt Dışı) (erişim: 8 Ekim 2026)
• Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi, E. 2019/1830 K. 2019/1643 T. 03.10.2019
• Uyuşmazlık Mahkemesi, E. 2021/260 K. 2021/330 T. 07.06.2021
• Danıştay 10. Daire, E. 2019/10332 K. 2022/3164 T. 08.06.2022 (mülga 4817 sayılı Kanun m.14 metni)