Kaçak Yabancı İşçi Çalıştırma Cezası 2026: Tutar ve İtiraz

Son güncelleme: 8 Ekim 2026. Tutarlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026 idari para cezaları tablosundan; kurallar 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununun ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun güncel metninden, Uyuşmazlık Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay kararlarından kontrol edildi.

Çalışma izni olmayan yabancıyı çalıştırmak 6735 sayılı Kanunun 6/2. maddesiyle yasaktır; aynı Kanunun 23/5-b-3 maddesi işverene ya da işveren vekiline her bir yabancı için ayrı idari para cezası öngörür ve bu ceza 2026'da yabancı başına 102.503 TL'dir. Cezayı Çalışma ve İş Kurumu il müdürü verir; itiraz tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır (5326 m.27/1). İzinsiz çalışan yabancı da ayrıca cezalandırılır ve sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirilir.

Kaçak yabancı işçi çalıştırma cezası 2026: tutar tablosu

İzinsiz yabancı çalıştıran işverenin 2026 cezası yabancı başına 102.503 TL, izinsiz çalışan yabancınınki 40.977 TL'dir. Kanun metninde yazan 6.000 TL gibi rakamlar 2016'nın tutarlarıdır; 5326 sayılı Kanunun 17/7. maddesi gereği her takvim yılı başında yeniden değerleme oranıyla artırılırlar. Bakanlığın tablosuna göre 2026'da uygulanan oran %25,49'dur ve tutarlar şöyledir.

Ceza işçi sayısıyla çarpılır, çünkü Kanun "her bir yabancı için" der. Denetimde üç izinsiz çalışan bulunan bir işyerinin 2026 cezası 3 × 102.503 = 307.509 TL eder; bildirim cezası da aynı yöntemle hesaplanır. Tutarlar her yıl değiştiği için tebligattaki rakamı Bakanlığın ilgili yıl tablosuyla karşılaştırın.

Ceza kime kesilir: şirket, yönetici ve aile

Ceza, yabancıyı fiilen çalıştıran işverene ya da işveren vekiline kesilir. Kanun "yabancı çalıştıran veya çalıştırmak üzere başvuruda bulunan gerçek ve tüzel kişileri" kapsar (m.2/1); şirket, şahıs işletmesi ve evinde bakıcı ya da temizlik görevlisi çalıştıran aile arasında ayrım yapmaz.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2022/4521, K. 2024/5142 sayılı kararında, şirketin yetkili temsilcisine işveren vekili sıfatıyla ceza verilebileceğini ve kayıt dışı çalıştırmada cezanın muhatabının yabancıları fiilen çalıştıran kişi olacağını belirtti. Birden fazla şirketin ya da kişinin bulunduğu işyerlerinde "yabancıyı kim çalıştırıyordu" sorusu bu yüzden itirazın ana konusu olur.

Cezayı kim verir, ne zaman ve nasıl ödenir?

Ceza, denetimde tutulan tutanak ve raporlara dayanılarak Çalışma ve İş Kurumu il müdürünce verilir (m.23/3). Tespiti Bakanlık iş müfettişleri, Sosyal Güvenlik Kurumu müfettişleri ve sosyal güvenlik denetmenleri yapar (m.23/1); polis, jandarma ya da başka bir kurumun denetim elemanı kendi denetiminde izinsiz çalışan görürse durumu Bakanlığa bildirir (m.23/2). Yani bir emniyet tutanağı da il müdürlüğünün cezasına dayanak olabilir.

Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.23/4). Kabahatler Kanununun 17/6. maddesine göre ödeme süresi içinde ödenen cezadan %25 indirim yapılır ve ödeme, karara karşı başvuru hakkını ortadan kaldırmaz. Ekonomik durumu elvermeyen kişi için, ilk taksit peşin ödenmek şartıyla bir yıl içinde dört eşit taksit kararı verilebilir (m.17/3).

Bakanlığın sitesindeki tebligat örneği indirim için hâlâ 15 günlük bir süreden söz eder; 2022'de 7417 sayılı Kanunla değişen bugünkü kanun metni ise indirimi ödeme süresi içindeki ödemeye bağlar. Bu farkla uğraşmamak için indirimli ödemeyi tebliğden sonraki ilk 15 gün içinde yapmak en güvenli yoldur.

Tekrar hâlinde artırım ve işverene kalan masraflar

Aynı fiil tekrarlanırsa ceza bir kat artırılır, yani iki katına çıkar (m.23/6). Kanun tekrar için bir süre sınırı koymaz: Yargıtay 7. Ceza Dairesi, yukarıda anılan E. 2022/4521, K. 2024/5142 sayılı kararda 2014'te aynı kişiye verilen cezayı esas alarak 2020'deki fiile artırım uygulanmasını hukuka aykırı bulmadı.

İlk cezanın akıbeti bu yüzden önemlidir. Aynı Daire E. 2022/11297, K. 2024/5143 sayılı kararında, tekrara esas alınan önceki ceza sulh ceza hâkimliğince kaldırılmışsa sonraki cezada artırım yapılamayacağını kabul etti. İtiraz edilmeden kesinleşen bir ceza ise sonraki izinsiz çalıştırmada artırıma dayanak olabilir.

Para cezasından ayrı olarak işveren ya da işveren vekili, izinsiz çalışan yabancının ve varsa eşi ile çocuklarının konaklama giderlerini, ülkelerine dönüş masraflarını ve gerektiğinde sağlık harcamalarını karşılamak zorundadır (m.23/9). Bu giderler Göç İdaresi bütçesinden ödenmişse tutar, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre işverenden kamu alacağı olarak tahsil edilir.

SGK cezası ayrıca gelir mi?

Evet, gelebilir. 5510 sayılı Kanunun 102. maddesi, aynı fiil için başka kanunlarda idari para cezası öngörülmüş olsa dahi Sosyal Güvenlik Kurumunun ayrıca ceza uygulayacağını söyler. İşe giriş bildirgesinin verilmediği denetimle anlaşılırsa her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı, işyerinde bir yıl içinde aynı durum yeniden tespit edilirse beş katı ceza öngörülür (m.102/1-a-2 ve 3); aylık prim ve hizmet belgesi için ayrı bir ceza kalemi vardır (m.102/1-c).

Bu cezanın izinsiz yabancılar için de uygulandığı yargı kararlarında görülüyor: Danıştay 10. Daire, E. 2019/5458, K. 2021/3866 sayılı kararında, emniyet denetiminde sigortasız çalıştığı belirlenen 25 yabancı için işe giriş bildirgesi verilmediğinden kesilen cezanın tekerrür uygulanmayan kısmını oyçokluğuyla hukuka uygun buldu. İki ceza farklı kurumlardan ve farklı itiraz yollarıyla gelir:

• Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğü cezası (6735): tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliği.
• SGK cezası (5510): tebliğden itibaren 15 gün içinde Kuruma itiraz; itiraz takibi durdurur. İtiraz reddedilirse ret kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesi. Kuruma itiraz edilmeden ve dava açılmadan, tebliğden itibaren 15 gün içinde peşin ödenirse cezanın dörtte üçü tahsil edilir.

İşçinin kendi sigortalılığının, çalışma izni yokken hizmet tespiti davasıyla tanınıp tanınmayacağı ise Yargıtay'da tartışmalıdır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/5942, K. 2022/7922 sayılı kararında çalışma izni bulunmadığı gerekçesiyle verilen ret kararı oyçokluğuyla onandı; karşı oy, izinsiz çalışanın da sigortalı sayılması gerektiğini savundu.

İzinsiz çalışan yabancının durumu

Yabancı da ayrıca cezalandırılır: bir işverene bağlı çalışana 2026'da 40.977 TL ceza verilir (m.23/5-b-1). İzinsiz çalıştığı tespit edilen yabancı sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirilir (m.23/8); 6458 sayılı Kanunun 54/1-ğ maddesi, çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınacağını düzenler.

Bu tespit işverenin planını da etkiler. 6458 m.54 kapsamında olduğu İçişleri Bakanlığınca bildirilen yabancı için sonradan yapılan çalışma izni başvurusu reddedilir (6735 m.9/1-f); denetimde tespit edilen işçiyle "şimdi izin alıp devam ederiz" hesabı bu hükme takılabilir. Yabancının kendi seçenekleri için kaçak duruma düşen yabancının yol haritası, izinli çalışırken işten ayrılan yabancı için işten çıkarılan yabancının kalış durumu yazısına bakın.

Cezaya itiraz: süre, merci ve adımlar

İtiraz, cezanın tebliğinden ya da yüze karşı bildirilmesinden itibaren en geç 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır; süre geçerse ceza kesinleşir (5326 m.27/1). 6735 sayılı Kanunda para cezası için özel bir başvuru yolu yoktur. Kanunun 21/2. maddesindeki "30 gün içinde Bakanlığa itiraz, ret hâlinde idari yargı" yolu, izin başvurusunun reddi ya da iznin iptali gibi Bakanlık kararları içindir.

Uyuşmazlık Mahkemesi bu ayrımı açıkça yaptı: 6735'te para cezasına itiraz için görevli mahkeme gösterilmediğinden Kabahatler Kanununun 3. ve 27. maddeleri uygulanır ve adli yargı görevlidir (E. 2021/260, K. 2021/330; E. 2023/193, K. 2023/321). Bu dosyalarda başvurular sulh ceza hâkimliği ile idare mahkemesi arasında gidip gelmiş, görev sorunu ancak Uyuşmazlık Mahkemesinde çözülmüştür. Bakanlığın işveren tebligat örneği de 15 gün içinde yetkili sulh ceza hâkimliğine başvurulabileceğini yazar. 5326 m.27/1 metninde "sulh ceza mahkemesi" ibaresi geçer; bu başvuruları uygulamada sulh ceza hâkimlikleri inceler.

İtiraz adımları

1. Tebliğ tarihini belgeleyin. Süre tebliğ ya da yüze karşı bildirim tarihinden işler; zarfı, e-Tebligat kaydını ya da tebellüğ belgesini saklayın.
2. Dilekçeyi 15 gün içinde verin. Başvuru bizzat, kanuni temsilci ya da avukat tarafından iki nüsha dilekçeyle yapılır; dilekçede idari yaptırım kararının bilgileri ve karşı deliller açıkça gösterilir (m.27/3-4).
3. Dilekçenin bir örneğini il müdürlüğüne iletin. Bakanlığın tebligat örneği bunu ister ve hâkimlik önünde kurumu Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğünün temsil ettiğini belirtir.
4. Ön inceleme. Hâkimlik süreyi ve yetkisini kontrol eder; yetkisizse dosyayı yetkili hâkimliğe gönderir, süre geçmişse başvuruyu reddeder (m.28/1).
5. Kurumun cevabı ve dinleme. Kurum dilekçeye 15 gün içinde işlem dosyasıyla birlikte cevap verir; hâkim tarafları dinleyebilir, tanık ve bilirkişiye başvurabilir (m.28/3-5).
6. Karar. Hâkimlik ya başvuruyu reddeder ya da idari yaptırım kararının kaldırılmasına karar verir (m.28/8).
7. Karara itiraz. 15.000 TL dahil cezalarda hâkimlik kararı kesindir (m.28/10); daha yüksek cezalarda kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanununa göre itiraz edilebilir (m.29/1). 2026'da işveren cezası tek yabancı için bile bu eşiğin üzerindedir; 6.805 TL'lik bildirim cezasına ilişkin karar ise kesindir.

İtirazda neye bakılır?

Hâkimlik, tutanağın izinsiz çalışmayı ve bu çalışmayı sizin yaptırdığınızı gerçekten gösterip göstermediğine bakar. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2022/16380, K. 2024/6010 sayılı kararında, denetim tutanağı ile durum tespit raporu yabancının başka bir kişiye ait işyerinde çalıştığını gösterdiği hâlde verilen cezayı kanun yararına bozarak kaldırdı.

Delil tartışmasını sulh ceza hâkimliği aşamasında eksiksiz yapın. Aynı Daire E. 2021/11579, K. 2021/11440 sayılı kararında, fiilin sübutuna ve delillerin takdirine ilişkin itirazların kanun yararına bozma yoluyla incelenemeyeceğini belirterek talebi reddetti. Tutanaktaki kişi sayısı, bu kişilerin gerçekten sizin işyerinizde ve sizin adınıza çalışıp çalışmadığı ve tekrar artırımına dayanak gösterilen önceki cezanın akıbeti ilk dilekçede yer almalıdır.

Cezadan kaçınmanın yolu: izni işe başlatmadan önce almak

Cezayı önlemenin yolu, yabancı işe başlamadan önce çalışma izninin ya da çalışma izni muafiyetinin düzenlenmiş olmasıdır. Başka bir kanun ya da uluslararası anlaşmayla izinsiz çalışma hakkı tanınan yabancılar (m.6/3) ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 28. maddesi kapsamındakiler (m.6/4) bu kuralın dışındadır. Çalışma izni, Bakanlığın resmî belge olarak düzenlediği ve geçerlilik süresi içinde yabancıya çalışma ve ikamet hakkı veren izindir (m.3/1-c). Süreç madde madde şöyle işler:

• Başvuru yeri: Yabancı Türkiye'deyse başvuru doğrudan Bakanlığa, yurt dışındaysa vatandaşı olduğu ya da yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğuna yapılır; yetkili aracı kurum da başvurabilir (m.7/1-2).
• Süre: Belgeleri tam başvuru 30 gün içinde sonuçlandırılır. Eksik belge varsa değerlendirme ertelenir; erteleme, belgelenmiş mücbir sebep dışında 30 günü aşamaz ve eksiği tamamlanmayan başvuru reddedilir (m.7/7-8).
• İşyerine bağlılık: İlk izin en çok bir yıl için ve belirli bir işyerinde belirli bir işte çalışma şartıyla verilir; farklı bir işveren yanında çalışmak için yapılan başvuru ilk başvuru gibi değerlendirilir (m.10/1-2). Başka işverene bağlı izni olan birini işe almadan önce kendi işyeriniz için başvuru gerekir.
• Bildirim: İzinli yabancının işe başlamasını ve ayrılmasını 15 gün içinde Bakanlığa bildirin (m.22/1); bildirimsizlik yabancı başına ayrı cezadır.
• Uzatma: Uzatma başvurusu iznin bitmesine 60 gün kalmasından itibaren ve her durumda süre dolmadan yapılır; geç başvuru reddedilir (m.7/3). Takvim için çalışma izni uzatma ve 60 gün kuralı yazısına bakın.
• Muafiyet ve istisnalar: Muafiyet kapsamındaki yabancı da ancak muafiyet alarak çalışabilir (m.13/1). Türk vatandaşıyla evli olup Türkiye'de evlilik birliği içinde yaşayan, Türk soylu olduğu bildirilen ya da geçici koruma sağlanan yabancılar gibi gruplara m.16, başvuru, ret ve izin türlerine ilişkin kurallarda (m.7, 9 ve 10) istisna tanınmasına imkân verir; bu istisna izin alma zorunluluğunu kaldırmaz.

Duruma göre ayrıntı için: izin başvurusu ve ret kararına karşı Bakanlığa 30 günlük itiraz konusunda çalışma izni başvurusu ve itiraz; ortak ve müdür yabancılar için şirket ortağı yabancının çalışma izni şartları; evde bakım ve temizlik işleri için kaçak yabancılar ve ev hizmetleri çalışma izni ve ev hizmetleri başvurusunun reddi.

Denetim sırasında ve sonrasında yapılmaması gerekenler

• Denetimi engellemeyin. SGK denetim memurunun görevini yapmasına engel olana, eylem başka bir suç oluştursa dahi asgari ücretin beş katı tutarında ayrı bir idari para cezası uygulanır (5510 m.102/1-ı-1).
• Tutanağı okumadan imzalamayın. İtirazda tartışılacak her şey tutanakta yazandır: kişi sayısı, kim tarafından çalıştırıldıkları, ne iş yaptıkları. Katılmadığınız tespiti tutanağa şerh olarak yazdırın ve bir örneğini isteyin.
• Sonradan alınacak izni çözüm saymayın. 6735'te sonradan düzenlenen iznin önceki izinsiz dönemi ortadan kaldırdığına dair bir hüküm yoktur; işçi 6458 m.54 kapsamında bildirilmişse başvuru zaten reddedilir (m.9/1-f).
• 15 günü yanlış kapıda harcamayın. Bakanlığa yazılan itiraz dilekçesi ya da idare mahkemesinde açılan dava, sulh ceza hâkimliğine yapılacak başvurunun yerine geçmez; dilekçeyi doğrudan hâkimliğe verin.
• Dönüş masraflarını görmezden gelmeyin. Göç İdaresi ödediyse tutar işverenden kamu alacağı olarak tahsil edilir (m.23/9).
• SGK cezasını ayrı takip edin. Onun itiraz süresi ve mercii farklıdır; iki tebligatı tek dilekçeyle karşılamaya çalışmayın.

Hukuki dayanaklar ve kaynaklar

• 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.2/1, m.3/1-c, m.6/2-4, m.7/1-3, 7 ve 8, m.9/1-f, m.10/1-2, m.12/1, m.13/1, m.16/1, m.17/1-2, m.21/2, m.22/1, m.23 (bütün fıkraları) — mevzuat.gov.tr
• 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.3/1, m.17/3, 6 (7417 sayılı Kanunla değişik) ve 7, m.27/1-4, m.28/1, 3-5, 8 ve 10 (7499 sayılı Kanunla değişik), m.29/1 — mevzuat.gov.tr
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.102 — mevzuat.gov.tr
• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.54/1-ğ — mevzuat.gov.tr
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü, "İdari Para Cezaları" (2024-2026 tablosu, 2026 yeniden değerleme oranı %25,49) ve aynı sayfadaki işveren tebligat örneği — csgb.gov.tr
• Uyuşmazlık Mahkemesi, E. 2021/260 K. 2021/330 T. 07.06.2021; Uyuşmazlık Mahkemesi, E. 2023/193 K. 2023/321 T. 17.04.2023
• Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2022/4521, K. 2024/5142, T. 13.05.2024; Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2022/11297, K. 2024/5143, T. 13.05.2024; Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2022/16380, K. 2024/6010, T. 04.06.2024; Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/11579, K. 2021/11440, T. 30.09.2021
• Danıştay 10. Daire, E. 2019/5458, K. 2021/3866
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2022/5942, K. 2022/7922, T. 26.05.2022