Çalışma İzni Varken İşten Çıkarıldım: Kaçak mı Oldum?

Son güncelleme: 8 Ekim 2026. Bu rehber 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, iki uygulama yönetmeliğinin güncel metinleri ve Göç İdaresi Başkanlığının çalışma izni hakkındaki resmî cevapları esas alınarak baştan yazıldı.

Çalışma izni varken işten çıkarılmak sizi o gün kaçak yapmaz; ama ikamet hakkınızın biteceği tarihi belirler. İşverene bağlı çalışma izni, çalışma herhangi bir nedenle sona erdiğinde Bakanlıkça iptal edilir (6735 m.15/2-ç) ve iznin sona erdiği tarih aynı zamanda ikamet hakkının bitiş tarihidir (Yönetmelik m.25/3). Bu tarihten sonraki on gün, Türkiye'den çıkmadan yeni bir ikamet izni için başvurabileceğiniz süredir (Yönetmelik m.21/6); başvurusuz ve çıkışsız geçen süre ikamet ihlalidir ve on günü aşan ihlal sınır dışı etme kararı sebebidir (6458 m.54/1-g).

Kısaltmalar: "Yönetmelik" YUKK Uygulama Yönetmeliği, "İşgücü Yönetmeliği" Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliğidir.

Çalışma izni varken işten çıkarıldım: izin hangi anda biter?

İzin, işten çıktığınız anda kendiliğinden silinmez. Çalışma izni ya süresi dolunca ya da Bakanlık iptal edince geçerliliğini kaybeder (6735 m.15/1). İşverene bağlı izinlerde çalışmanın sona ermesi iptal sebebidir (m.15/2-ç; İşgücü Yönetmeliği m.56/1-ç). "Herhangi bir nedenle" ifadesi işten çıkarılmayı, istifayı, deneme süresinde ayrılmayı, karşılıklı anlaşmayı ve işyerinin kapanmasını aynı sonuca bağlar.

İptal süreci işverenin bildirimiyle yürür. Bakanlığın yayımladığı iptal/sonlandırma dilekçesi örneğinde işveren, iş sözleşmesine hangi tarih itibarıyla son verdiğini yazarak iznin iptalini ister; İşgücü Yönetmeliği de iptalin ileri tarihli istenemeyeceğini söyler (m.56/2). Bu yüzden iptalin işten ayrılış tarihinize dayanması beklenmelidir. Karar size değil işverene tebliğ edilir (6735 m.21/1); iptali ilk öğrenen kişi siz olmayabilirsiniz.

Çalışma izni ikamet izni sayıldığı için (6458 m.27/1; 6735 m.12/1) izin geçersizleşince ona bağlı ikamet hakkı da sona erer; Göç İdaresi'nin resmî cevabı da budur (İşgücü Yönetmeliği m.57/2).

İşten ayrıldıktan sonraki takvim: kaç gün süreniz var

Tablo, işverene bağlı süreli çalışma izniyle çalışırken iş sözleşmesi biten kişi içindir. "0. gün" işten ayrılış tarihidir.

Yönetmelik, uzatma başvurusu reddedilen yabancı için on günün ret kararının tebliğinden başladığını açıkça yazar (m.21/7); iptal hâli için ayrı bir başlangıç anı göstermez. İkamet hakkı iznin sona erdiği tarihte bittiği ve iptal ileri tarihli istenemediği için en güvenli hesap, on günü işten ayrılış tarihinden saymaktır.

İşten çıkarılan yabancı kaçak mı olur? Eşik on gün

Mevzuatta "kaçak" diye bir statü yoktur; kullanılan kavram ikamet izni ihlalidir. Çalışma izni sona erdiği hâlde uzatılmayan ya da yeni durumuna uygun ikamet izni alınmayan yabancı ihlal yapmış sayılır (Yönetmelik m.25/3). İkamet izni süresini on güne kadar aşmış olanların başvuruları yine de alınır (m.21/2); kabul edilebilir bir gerekçe olmadan on günden fazla ihlal ise sınır dışı etme kararı sebebidir (6458 m.54/1-g).

İhlalin çıkışta da bir bedeli vardır. Göç İdaresi'nin 09.06.2020 tarihli açıklaması, çalışma izni iptal edildiği hâlde kendisine tanınan süre içinde çıkmayan yabancıyı, harç cezasını ödese bile giriş yasağı uygulanan grupta sayar. Yasak süresi ihlal süresine göre belirlenir:

• 3 aya kadar ihlal: 3 ay giriş yasağı
• 3 ay – 6 ay ihlal: 6 ay
• 6 ay – 1 yıl ihlal: 1 yıl
• 1 – 2 yıl ihlal: 2 yıl
• 2 yıldan fazla ihlal: 5 yıl

Açıklama "tanınan süre"nin kaç gün olduğunu ayrıca yazmaz; Yönetmeliğin çalışma izni iptalinde öngördüğü süre on gündür. Cezalı harç tutarı uyruk, yaş ve ihlal süresine göre değişir ve çıkışta sınır kapısında hesaplanır; yöntem için vize ve ikamet ihlali cezası hesaplama sayfasına bakın. On gün çoktan geçtiyse izlenecek yol kaçak duruma düşen yabancı için yol haritası sayfasındadır.

Hangi izinle çalıştığınız sonucu değiştirir

Yukarıdaki takvim işverene bağlı süreli izin içindir. İşten ayrılan yabancının çalışma izni diğer durumlarda farklı etkilenir:

İşten çıkarılan yabancı ne yapmalı: ilk on gün adım adım

On gün bir karar süresidir: yeni işverenle yeni izin, başka bir ikamet iznine geçiş ya da Türkiye'den çıkış. Hangi yolu seçerseniz seçin ilk adımlar aynıdır:

1. Ayrılış tarihinizi belgeleyin: fesih bildirimi ya da istifa dilekçeniz; sözleşme işsizlik sigortası kapsamındaki bir sebeple bittiyse işverenin bir nüshasını size vermesi gereken işten ayrılma bildirgesi (4447 m.48).
2. İşverenden, Bakanlığa iptal bildirimini hangi gün ve hangi tarih itibarıyla yaptığını yazılı olarak isteyin. İşveren hareketsiz kalıyorsa iptalin yabancı tarafından da talep edilebildiğini gözetin (6735 m.15/2 giriş cümlesi; İşgücü Yön. m.56/2).
3. On günü ayrılış tarihinden sayın, son günü not edin ve başvuruyu o güne bırakmayın.
4. Yeni bir izin çıkana kadar hiçbir işte çalışmayın: izinsiz çalışma yasaktır ve izinsiz çalıştığı tespit edilen yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınır (6735 m.6/2; 6458 m.54/1-ğ).

Çalışma izni iptal olduysa önünüzdeki üç yol

1. Yeni işverenle yeni çalışma izni

Eski izin yeni işverene devredilmez. Farklı bir işveren yanında çalışmak için yapılan başvuru ilk başvuru gibi değerlendirilir ve en çok bir yıllık izinle başlar (6735 m.10/2). Yurt içi başvuruyu işveren onaylayarak tamamlar (İşgücü Yön. m.17/3-a); belgeler ve süreç için çalışma izni başvurusu sayfasına bakın.

Asıl engel başvurunun yeridir. Türkiye içinden başvuru için en az altı ay geçerli bir ikamet izniniz olmalıdır (İşgücü Yön. m.15/4; ÇSGB "Belgeler" sayfası; Göç İdaresi çalışma izni SSS). Eski izniniz iptal edildikten sonra ayrı bir ikamet izniniz yoksa bu şart karşılanmaz; o durumda ya önce uygun bir ikamet izni alınır ya da başvuru ülkenizdeki Türk dış temsilciliğinde çalışma vizesi başvurusuyla başlar (İşgücü Yön. m.15/1, 17/1). Genel Müdürlük, ikamet izni aranmadan başvurabilecek yabancıları altı aylık dönemlerle internet sitesinde ilan eder (m.15/3); bu listenin güncel içeriğini doğrulayamadık.

Değerlendirme kriterlerinde iki kural doğrudan sizi ilgilendirir:

• Başvuru tarihinden geriye son üç yılda en az bir yıl çalışma izni, ikamet izni veya uluslararası koruma kapsamında yasal kalmışsanız, yeni işverenin yurt içi başvurusunda istihdam ve mali yeterlilik kriterleri, işyerinde bu durumdaki en fazla üç yabancı için uygulanmaz (ÇSGB Değerlendirme Kriterleri A.4.1; 03.08.2026'dan itibaren).
• Ev hizmetleri ve hayvancılıkta yurt dışı başvurusuyla verilmiş izinle çalışanların, izin başlangıcından itibaren altı ay dolmadan başka işverene yurt içinden yaptığı başvuru, mücbir sebep yoksa olumsuz değerlendirilir. Sektörel kriter muafiyetiyle izin alanlar için de başka işverende ve o sektör dışında çalışmaya yönelik aynı kural vardır (Kriterler B.3.5, B.10.4, B.12.1).

2. Başka bir ikamet iznine geçiş

Çalışma izni iptal edilen ya da süresi biten yabancının on gün içindeki ikamet başvurusu, Türkiye içinden yapılabilecek başvurular kapsamında sonuçlandırılır (Yönetmelik m.21/6; 6458 m.22/1-ğ). Başvuruyu tamamlayınca verilen müracaat belgesi, başvuru sonuçlanıncaya kadar Türkiye'de kalma hakkı sağlar (Yönetmelik m.21/8-9); ayrıntılar ikamet izni müracaat belgesi sayfasında, genel çerçeve ikamet izni rehberinde.

Hangi izne başvuracağınızı gerçek kalış amacınız belirler:

• Kısa dönem ikamet izni: Kanundaki amaç listesinde "iş aramak" yoktur (6458 m.31/1); turizm, Türkiye'de taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı ya da iş kurma gibi gerçekten taşıdığınız bir amaç gerekir. Bkz. kısa dönem ikamet izni başvurusu.
• Aile ikamet izni: Eşiniz Türk vatandaşıysa ya da kendi çalışma izni veya en az bir yıllık ikamet izni olan bir yabancıysa destekleyiciniz olabilir (6458 m.34/1, 35/1-ç, 35/2). Şartlar: aile ikamet izni nasıl alınır.
• Uzun dönem ikamet izni: Türkiye'de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olmak gerekir (6458 m.42/1); çalışma izniyle geçen süreler bu hesaba dâhildir (Yönetmelik m.25/4). Bkz. uzun dönem ikamet izni.
• Öğrenci ikamet izni: Türkiye'de bir öğretim kurumuna kaydınız varsa gündeme gelir; bu başvuru da Türkiye içinden yapılabilir (6458 m.22/1-ç).

Mülteci ve ikincil koruma statüsü dışında ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez (6735 m.12/1). Başvuru reddedilirse size Türkiye'de on güne kadar kalma imkânı tanıyan bir belge verilir (Yönetmelik m.22/11); sonrası için ikamet izni reddedilince yapılacaklar.

3. Türkiye'den çıkış

Kalma niyetiniz yoksa çıkışı on gün dolmadan yapın: tanınan sürede çıkmayan, sonradan kendiliğinden gelip harç cezasını ödese bile yukarıdaki giriş yasağı tablosuna girer. Daha sonra yeni bir işverenle dönmek isterseniz başvuru, ülkenizdeki Türk dış temsilciliğinde çalışma vizesiyle başlar (İşgücü Yön. m.17/1).

Aile üyelerinizin ikamet izni ne olur?

Eşiniz ve çocuklarınız size bağlı aile ikamet izniyle kalıyorsa, işten ayrılmanız onların iznini aynı gün düşürmez; Kanunda böyle otomatik bir sonuç yazmaz. Ama iki kural aile iznini sizin durumunuza bağlar: aile ikamet izninin süresi hiçbir şekilde destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz (6458 m.34/1); destekleyicide aranan gelir, barınma ve sağlık sigortası gibi şartlar ortadan kalkarsa aile izni iptal edilir, süresi biten uzatılmaz (m.35/1, 36/1-a).

• Yeni bir çalışma ya da ikamet izni alırsanız destekleyiciliğiniz sürebilir; aile izinleri yeni izninizi aşamaz ve m.35/1 şartlarını sağlamaya devam etmeniz gerekir.
• Eşinizin kendi çalışma izni ya da en az bir yıllık ikamet izni varsa aile onun destekleyiciliğinde kurulabilir. Göç İdaresi'ne göre evli iki yabancıdan biri diğerinin destekleyicisi olur; ikisine aynı anda aile ikamet izni düzenlenmez.
• En az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış ve 18 yaşını doldurmuş çocuk, iznini kısa dönem ikamet iznine dönüştürebilir; bu geçiş Türkiye içinden yapılabilir (6458 m.34/5, 22/1-f).
• Aile izni 18 yaşına kadar ayrıca öğrenci izni almadan ilk ve ortaöğretimde okuma hakkı verir (m.34/4). İzin düşerse bu hakkın dayanağı da kalmaz; okul dönemini planlarken bunu hesaba katın.

İşverenin yükümlülükleri: bildirim, belge, ceza

İşveren, yabancının çalışmasının sona erdiğini on beş gün içinde Bakanlığa bildirmek zorundadır (6735 m.22/1; İşgücü Yön. m.61/1). Sık atlanan ayrıntı şudur: SGK'ya verilen işten çıkış bildirimi, yalnızca izin süresinin bittiği tarihte yapılmışsa Bakanlığa da yapılmış sayılır (İşgücü Yön. m.61/2). Süre dolmadan ayrılan çalışan için Bakanlığa ayrıca bildirim gerekir; ÇSGB bunun için bir "İptal/Sonlandırma Dilekçesi" örneği yayımlar.

Bildirimi yapmayan işverene her yabancı için idari para cezası verilir (6735 m.23/5-a); güncel tutar ve itiraz yolu kaçak yabancı işçi çalıştırma cezası sayfasında. İşveren bildirmediği için izniniz sistemde hâlâ geçerli görünse bile bu size süre kazandırmaz: iznin dayanağı olan çalışma bitmiştir ve Bakanlık durumu tespit ettiğinde izni iptal eder (İşgücü Yön. m.56/1-ç).

Çalışma izni iptaline itiraz: süre ve mahkeme

Bakanlığın 6735 kapsamındaki kararlarına tebliğden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir; itiraz sistem (e-İzin) üzerinden ve belgeleri eklenerek yapılır (6735 m.21/2; İşgücü Yön. m.66/2-3). İtiraz, örneğin hâlâ çalıştığınız hâlde izniniz iptal edildiyse ya da iptal yanlış bir ayrılış tarihine dayandırıldıysa anlamlıdır; çalışma gerçekten bittiyse iptal Kanunun açık hükmüdür.

İtiraz reddedilirse idari yargı yolu açılır:

• Görevli mahkeme: idare mahkemesi.
• Yetkili mahkeme: özel bir kural bulunmadığından işlemi yapan merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi (İYUK m.32/1); Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü Ankara'dadır.
• Süre: 60 gün (İYUK m.7/1). Süre aşımı ilk incelemede davanın reddine yol açtığı için süre hak düşürücü niteliktedir (İYUK m.14/3-e, 15/1-b).
• Başlangıç: ret kararının yazılı bildiriminin yapıldığı tarihi izleyen gün (İYUK m.7/2-a).

Kıdem, ihbar ve işsizlik ödeneği

Bu haklar ikamet statünüzden bağımsızdır ve iş hukukuna tabidir. İş Kanunu işçiyi "bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi" diye tanımlar ve uyruğa göre ayırmaz (4857 m.2). Neye hak kazandığınızı ise sözleşmenizin türü ve fesih sebebi belirler:

• İhbar: Belirsiz süreli sözleşmede bildirim süresi kıdeme göre 2, 4, 6 ya da 8 haftadır; uymayan taraf bu sürenin ücreti tutarında tazminat öder (4857 m.17).
• Kıdem tazminatı: 4857 m.120 ile yürürlükte bırakılan 1475 sayılı Kanunun 14. maddesine göre işverenin feshinde (Kanunun ayrık tuttuğu sebepler dışında), işçinin haklı nedenle feshinde ve maddede sayılan diğer hâllerde her tam hizmet yılı için 30 günlük ücret ödenir. Sebepsiz istifa bu hâller arasında yer almaz.
• İşe iade: Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan, belirsiz süreli sözleşmeli işçi içindir; fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorunludur (4857 m.18, 20).
• İşsizlik ödeneği: İşsizlik sigortası, 5510 m.4/1-a kapsamında hizmet akdiyle çalışan sigortalıları kapsar (4447 m.46); ÇSGB de çalışma izniyle çalışan yabancıyı bu bent kapsamında sigortalı sayar. Ödenek; fesih sebebine, prim şartlarına ve feshi izleyen günden itibaren 30 gün içinde İŞKUR'a başvurup yeni bir işe hazır olduğunuzu kaydettirmenize bağlıdır (4447 m.48, 51). İkamet hakkı sona ermiş yabancıya ödemenin nasıl yürütüldüğüne dair resmî bir açıklama bulamadık; İŞKUR'dan teyit edin.

ÇSGB'nin çalışma izni için yayımladığı örnek iş sözleşmeleri belirli sürelidir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bir yıllık çalışma izinlerine paralel yapılan ardışık bir yıllık sözleşmelerin belirsiz süreliye dönüşmediğine ve ihbar tazminatı isteminin reddi gerektiğine hükmetmiştir (E. 2004/24583, K. 2005/20488). Aynı Daire, süresi bitince kendiliğinden sona eren belirli süreli sözleşmede ihbar ve işe iade gibi feshe bağlı hakların doğmadığını vurgular (E. 2017/7869, K. 2018/12222).

Sık yapılan yanlışlar

• "Kartımdaki bitiş tarihine kadar yasalım." İşverene bağlı izinde belirleyici olan karttaki tarih değil, çalışmanın sona ermesi üzerine yapılan iptaldir (6735 m.15/1, 15/2-ç).
• "Çıkarılmadım, istifa ettim; iznim devam eder." Kanun "herhangi bir nedenle" der; istifa da iptal sebebidir.
• "Yeni işverenim başvurdu, izin çıkana kadar çalışabilirim." Çalışma izni çalışmaya başlamadan önce alınır (İşgücü Yön. m.12/1); izinsiz çalıştığı tespit edilen yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınır (6458 m.54/1-ğ).

Hukuki dayanaklar ve kaynaklar

• 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.6/2, 10/1-2, 12/1, 15/1-2, 21/1-2, 22/1, 23/5-a
• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.22/1-ç, f, ğ; 27/1; 31/1; 34/1, 4, 5; 35/1-2; 36/1-a; 42/1; 53/3; 54/1-g, ğ
• Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (RG 17.03.2016, sayı 29656; değişiklikler RG 30.07.2019/30847 ve 13.08.2022/31922) m.21/2, 21/6-9, 22/11, 25/3-5
• Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği (RG 02.02.2022, sayı 31738; değişiklik RG 15.10.2024/32693) m.12/1, 15/1-4, 17/1, 17/3, 26/3, 30, 36/1, 56/1-ç, d, i; 56/2-3; 57/2-4; 61/1-2; 66
• 4857 sayılı İş Kanunu m.2, 15, 17, 18, 20, 120; 1475 sayılı İş Kanunu m.14; 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.46, 48, 51
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 14/3-e, 15/1-b, 32/1
• Göç İdaresi Başkanlığı: Çalışma İzni Sıkça Sorulan Sorular, İkamet Sıkça Sorulan Sorular, Yasal Kalış Hakkı İhlalinde Bulunan Yabancılara Uygulanacak Giriş Yasaklarına İlişkin Açıklama (09.06.2020)
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü: Belgeler (yurt içi başvuruda altı ay ikamet şartı; İptal/Sonlandırma Dilekçesi örneği), Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri (A.4.1, B.3.5, B.10.4, B.12.1, Ç.1.1-e), Yabancı Çalışanların Sosyal Güvenliği
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2004/24583, K. 2005/20488, T. 07.06.2005; Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/7869, K. 2018/12222, T. 30.05.2018