İkamet İzni Reddine İtiraz: Reddedildi veya İptal Edildiyse Ne Yapmalı?

Son güncelleme: 8 Ekim 2026. Metin; 6458 sayılı Kanunun ve İdari Yargılama Usulü Kanununun güncel konsolide metnine, Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin güncel metnine, Göç İdaresinin resmî açıklamalarına ve Danıştay kararlarına göre yeniden yazıldı.

İkamet izni talebiniz reddedildiyse ya da süresi biten izniniz uzatılmadıysa, size Türkiye'de en fazla on gün kalma imkânı veren bir belge verilir (Uygulama Yönetmeliği m.22/11); uzatma başvurusu reddedilip on gün içinde çıkmayan yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınır (6458 sayılı Kanun m.54/1-j). İzniniz iptal edildiyse Kanun sınır dışı etme kararı alınmasını öngörür (m.54/1-f), ancak iptalden sonra on gün içinde çıkmak için kendiliğinden sınır kapısına gidenler hakkında bu karar alınmaz (Yönetmelik m.52/1-a). Ret, uzatmama ve iptal kararlarına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir (İYUK m.7); dava tek başına kalma hakkı vermez, yürütmenin durdurulması ayrıca istenir (İYUK m.27).

İkamet izni reddedildi mi, uzatılmadı mı, iptal mi edildi?

Üç karar birbirine benzer görünür ama süreleri ve sonuçları farklıdır. Önce tebligattaki ifadeye bakın: yeni başvurunuz mu reddedildi, süresi biten izniniz mi uzatılmadı, yoksa elinizdeki izin süresi dolmadan mı sona erdirildi? Bu kararları valilik verir ve size, yasal temsilcinize ya da avukatınıza tebliğ eder; tebligatta karara karşı itiraz haklarınızı nasıl kullanacağınız da yazılmalıdır (m.25/2).

Ret sonrası çıkış süresi: kaç gününüz var?

Kısa cevap: on gün. Uygulama Yönetmeliği, izni uzatılmayan ya da talebi reddedilen yabancıya harca tabi olmayan ve Türkiye'de "sadece on güne kadar" kalma imkânı tanıyan bir belge verileceğini düzenler (m.22/11). Kanun aynı süreyi uzatma reddinde yaptırıma bağlar: uzatma başvurusu reddedilip on gün içinde Türkiye'den çıkmayan yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınır (m.54/1-j).

On günün hangi günden başladığı Kanunda ve Yönetmelikte ayrıca yazılmamıştır. En güvenli hesap, kararın size tebliğ edildiği günü başlangıç saymak ve son günü beklememektir. Çıkıştan önce vize ya da ikamet ihlalinden doğmuş ceza ve harç borcunuz olup olmadığını öğrenin; Göç İdaresi, ödenmemiş idari para cezası ve amme alacaklarını giriş yasağı bitse bile Türkiye'ye yeniden girişe engel saymaktadır. Hesaplama için vize ihlali cezası hesaplama ve ödeme rehberine bakın.

Vize ya da vize muafiyeti süreniz bitmediyse

Türkiye'ye vizeyle veya vize muafiyetiyle girip ilk ikamet başvurusu reddedilen yabancı, vizesinin ya da muafiyetinin kalan süresini kullanabilir: Yönetmelik, bu süreyi kullananlar hakkında sınır dışı etme kararı alınmayacağını açıkça sayar (m.52/1-c). Kalan süre on günden uzunsa çıkış takvimini ona göre kurabilirsiniz; kalan süre yoksa on günlük belge esas alınır.

Süresinde çıkılmazsa: sınır dışı kararı ve giriş yasağı

On gün geçtikten sonra Türkiye'deki kalışınız izinsiz hâle gelir. Uzatma reddinde Kanun sınır dışı etme kararını zorunlu sayar (m.54/1-j). Sınır dışı edilen yabancının Türkiye'ye girişi yasaklanır (m.9/2); yasak en fazla beş yıldır, kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından ciddi tehdit varsa en fazla on yıl daha artırılabilir (m.9/3).

Süreyi kaçırdıktan sonra çıkmak için kendiliğinden sınır kapısına giden uzatma reddi sahibi hakkında Yönetmelik sınır dışı etme kararı alınmayacağını söyler (m.52/1-d). Bu, giriş yasağından kurtulmak anlamına gelmez. Göç İdaresinin 9 Haziran 2020 tarihli açıklamasına göre ikamet izni talebi reddedildiği ya da izni iptal edildiği hâlde kendisine tanınan süre içinde çıkmayan yabancıya, cezayı ödeyip ödemediğine bakılmaksızın ihlal süresine göre şu giriş yasakları uygulanmaktadır:

• 3 aya kadar ihlal: 3 ay giriş yasağı
• 3 ay ile 6 ay arası ihlal: 6 ay
• 6 ay ile 1 yıl arası ihlal: 1 yıl
• 1 yıl ile 2 yıl arası ihlal: 2 yıl
• 2 yıldan fazla ihlal: 5 yıl

Yani on günlük süre yalnızca sınır dışı kararını değil, sonraki yıllarda Türkiye'ye dönüşünüzü de belirler.

Oturma izni iptal edildi: ne yapmalı?

İptal, geçerli iznin süresi dolmadan sona erdirilmesidir ve sonucu retten ağırdır: Kanun, ikamet izni iptal edilen yabancıyı sınır dışı etme kararı alınacaklar arasında sayar (m.54/1-f). Yönetmelik burada da on günlük bir pencere bırakır: iptal edilenlerden on gün içinde çıkış yapmak üzere kendiliğinden sınır kapısına gelenler hakkında sınır dışı etme kararı alınmaz (m.52/1-a).

İptalin sebebi yurt dışında fazla kalmaksa tablo değişir. Son bir yılda toplam 120 günden fazla yurt dışında kaldığı için kısa dönem izni, 180 günden fazla kaldığı için aile izni iptal edilen yabancı (Yönetmelik m.29/1-c, m.33/1-d), aynı izni yeniden isterken yeni gerekçe sunmak zorunda değildir (m.21/11). Türkiye'deyse iptal kararının tebliğinden itibaren on gün içinde yeniden başvurabilir; bu durumda tek giriş vize harcı ile iptal tarihinden başvuruya kadar geçen sürenin ikamet harcı bir kat fazlasıyla alınır (m.21/12). Güncel kalemler için ikamet izni harcı ve kart bedeli 2026 sayfasına bakın.

Uzun dönem ikamet izni yalnızca iki sebeple iptal edilir: kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından ciddi tehdit oluşturmak ve sağlık, eğitim ya da ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti dışında bir nedenle kesintisiz bir yıldan fazla Türkiye dışında bulunmak (Kanun m.45/1). Birinci sebeple izni iptal edilen kişi, Kanundaki ikamet izni türlerinden hiçbirine başvuramaz (Yönetmelik m.42/4); ikinci sebepte izni yeniden alma usulü uzun dönem ikamet izni rehberinde.

İptalin ardından hakkınızda sınır dışı etme kararı tebliğ edilirse takvim değişir: bu karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulur ve dava açma süresi içinde ya da dava sürdükçe, rızanız olmadıkça sınır dışı edilmezsiniz (m.53/3). Ayrıntı sınır dışı kararına karşı dava ve deport kaldırma sayfasında. Kararda size 15 ile 30 gün arasında çıkış süresi verildiyse bu bir Türkiye'yi terke davet kararıdır (m.56/1); tanınan sürede ikamet veya çalışma izni başvurusu yapılamaz (Yönetmelik m.58/3).

Ret kararından sonra adım adım yapılacaklar

1. Tebliğ tarihini not edin. 60 günlük dava süresi ve sonradan gelebilecek sınır dışı kararındaki 7 günlük süre tebliği izleyen günden işler (İYUK m.7 ve m.8/1; 6458 m.53/3). On günlük çıkış süresini de en güvenli hesapla aynı günden sayın.
2. Kararın türünü ve dayandığı bendi belirleyin. Ret mi, uzatmama mı, iptal mi; gerekçe hangi maddenin hangi bendine dayanıyor? Aşağıdaki tablo bu karşılaştırma içindir.
3. Gerekçenin giderilebilir olup olmadığına bakın. Eksik belge, adres ya da sağlık sigortası gibi bir eksiklik mi, yoksa "amaç dışı kullanım", tahdit kaydı ya da kamu düzeni gibi idarenin değerlendirmesi mi?
4. Yolu seçin. İptal davası ve yürütmenin durdurulması istemi, İYUK m.11 başvurusu, farklı bir kalış amacıyla yeni başvuru ya da on gün içinde kontrollü çıkış. Bu yollar birbirini dışlamaz; ancak aynı dosyada birbiriyle çelişen beyanlar sizi zayıflatır.
5. Aile ve çocuk bağlarını belgeleyin. Valilik ret, uzatmama ve iptal sırasında aile bağlarını, ikamet sürenizi, menşe ülkedeki durumunuzu ve çocuğun yüksek yararını gözetmek zorundadır ve kararın icrasını erteleyebilir (Kanun m.25/1; Yönetmelik m.22/18). Evlilik, nüfus ve okul belgelerini dilekçeye ekleyin.
6. Borçlarınızı kapatın. Vize ihlalinden ya da önceki ikamet izninden doğan alacakları, yargılama giderini veya Türk Ceza Kanununa göre takip edilen borç ve cezaları ödemeyenlerin ikamet başvurusu reddedilir (Yönetmelik m.22/10).
7. Çıkacaksanız son günü beklemeyin. Tanınan süre içinde çıkmak, Göç İdaresi açıklamasında ret ve iptal sonrası çıkmayanlar için öngörülen yasak grubuna girmemenin yoludur.

İkamet izni ret ve iptal sebepleri: Kanundaki liste

Kanun her izin türü için ret, uzatmama ve iptal sebeplerini ayrı ayrı sayar. Kararın gerekçesi bu listelerden birine dayanmak zorundadır; tebligattaki bendi aşağıdaki tabloyla karşılaştırın. Uygulamada sık görülen belge hataları ve tipik gerekçeler çalışma ve ikamet izninde sık görülen ret nedenleri yazısında ayrıca ele alındı.

İkamet izni reddine itiraz ve iptal davası: süre ve mahkeme

Ret, uzatmama veya iptal kararına karşı asıl yol idare mahkemesinde açılan iptal davasıdır. Dava süresi, kararın yazılı bildirimini izleyen günden başlayan 60 gündür (İYUK m.7). Tatil günleri süreye dahildir; son gün tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar (m.8/2).

• Görevli mahkeme: idare mahkemesi; iptal davalarına idare mahkemeleri bakar (2576 sayılı Kanun m.5/1-a).
• Yetkili mahkeme: kararı veren idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi (İYUK m.32/1). Kararı hangi ilin valiliği verdiyse dava o ilde açılır.
• Sürenin niteliği: hak düşürücüdür. Mahkeme süre aşımını dilekçenin ilk incelemesinde kendiliğinden inceler (İYUK m.14/3-e) ve süresi geçmiş davayı reddeder (m.15/1-b). Dava süresi içinde yapılan m.11 başvurusu ise süreyi durdurur (aşağıda).
• Sürenin başlangıcı: kararın tebliğ edildiği, yani yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen gün (İYUK m.7/2-a, m.8/1).

Valiliğe itiraz: İYUK m.11 başvurusu

6458 sayılı Kanunun ret, uzatmama ve iptali düzenleyen 25. maddesi ayrı bir itiraz mercii ya da süresi öngörmez; yalnızca tebligatta itiraz haklarının nasıl kullanılacağının yazılmasını ister. Genel yol İYUK m.11'dir: dava süresi içinde üst makama, üst makam yoksa kararı veren makama başvurup kararın kaldırılmasını, değiştirilmesini ya da yeni bir işlem yapılmasını isteyebilirsiniz. Bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur; 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre, başvuruya kadar geçen kısım da hesaba katılarak yeniden işler. Madde yalnızca dava süresine etkisini düzenler; on günlük çıkış süresi hakkında bir şey söylemez.

Kısa dönem ikamet davalarında 7533 ile gelen özel usul

30 Kasım 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7533 sayılı Kanun, kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi ve kısa dönem iznin iptali davaları için 6458 m.31/7'yi ekledi. Buna göre savunmanın verilmesi ya da savunma süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır; davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa İYUK m.26/3'teki süre iki ay olarak uygulanır; duruşma yapılması mahkemenin takdirindedir. Bu kurallar Geçici m.3 uyarınca yürürlüğe girdikleri tarihten sonra açılan davalara uygulanır.

Sınır dışı davalarındaki "on beş günde karar" ve "karar kesindir" cümleleri m.31/7'de yer almaz (karşılaştırın: m.53/3). Aile, öğrenci ve uzun dönem izin davalarında bu özel hüküm yoktur; İYUK'un genel kuralları uygulanır. Mahkemeye bildirdiğiniz adresin güncel kalması, kısa dönem davalarında özellikle önemlidir.

Dava açarsam Türkiye'de kalabilir miyim?

Kendiliğinden kalamazsınız. İdare mahkemesinde dava açılması, dava edilen işlemin yürütülmesini durdurmaz (İYUK m.27/1). Ret kararının uygulanmasının durması için dilekçede yürütmenin durdurulması istenmeli ve mahkeme bunu kabul etmelidir.

Mahkeme yürütmeyi durdurma kararını iki şart birlikte gerçekleşirse verir: işlem açıkça hukuka aykırı olmalı ve uygulanması telafisi güç veya imkânsız zarar doğurmalıdır (m.27/2). Karar kural olarak idarenin savunması alındıktan ya da savunma süresi geçtikten sonra verilir; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde savunma beklenmeden de verilebilir. İstem reddedilirse karara tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus bölge idare mahkemesine itiraz edilebilir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir (m.27/7). Aynı sebeplerle ikinci kez istemde bulunulamaz (m.27/10).

Kendiliğinden işleyen koruma yalnızca sınır dışı etme kararına karşı açılan davada vardır (6458 m.53/3). Bu yüzden ikamet reddi davası ile sonradan gelebilecek sınır dışı kararına karşı dava ayrı takvimlerde yürür. Sınır dışı kararına karşı yargı yoluna başvurulduğunda valilik insani ikamet izni de verebilir (m.46/1-ç); bu takdire bağlı yolun şartları insani ikamet izni rehberinde.

Mahkemelerin iptal ettiği ret kararları

Aşağıdaki Danıştay kararlarında ret işlemleri, gerekçe somut ve belgeli bir olguya dayanmadığı ya da başvuru esastan incelenmediği için hukuka aykırı bulundu. Kararlar 7533 öncesi açılmış davalardır; bir sonuç vaadi değil, idarenin gerekçesinin nasıl denetlendiğine örnektir:

• Danıştay 10. Daire, E. 2016/2364, K. 2021/2320, T. 17.05.2021: Turizm amaçlı kısa dönem başvurusu, idarenin tahkikat tutanağındaki kanaatlere dayanılarak reddedilmişti. İlk derece mahkemesi; apartman yöneticisi, kapıcı, komşu, muhtar ve ev sahibinin ifadeleri alınmadan ve adreste kimin kaldığı MERNİS kayıtlarından araştırılmadan, somut veriye dayanmayan eksik incelemeyle kurulan işlemi iptal etti. Danıştay iptal kararını onadı.
• Danıştay 10. Daire, E. 2016/2382, K. 2021/3224, T. 10.06.2021: Başvuru, süresi sona ermiş eski tahdit kayıtları gerekçe gösterilerek reddedilmişti. Yabancının son girişinden sonra kamu düzeni ve kamu sağlığı açısından sakınca oluşturduğuna dair bir tespit bulunmadığı için verilen iptal kararı onandı.
• Danıştay 10. Daire, E. 2016/594, K. 2021/4945, T. 20.10.2021: Aile izninden kısa dönem izne geçmek isteyen yabancının başvurusu, amacına uygun özel meşruhatlı vizeyle gelmesi gerektiği gerekçesiyle reddedilmişti. Daire, Kanun m.22 uyarınca valiliğe başvurmada hukuki engel bulunmadığını ve başvurunun esastan incelenmesi gerektiğini belirterek iptal kararını kendi gerekçesiyle onadı.

Dilekçede bu nedenle iki soru sorulur: ret hangi bende dayanıyor ve o bendi doğuran olgu dosyada belgeli mi? Tahdit kaydına dayanan retlerde kaydın güncel olup olmadığı ayrıca araştırılmalıdır.

Yeniden başvuru ve farklı amaçla başvuru

Ret kararı yeniden başvuruyu yasaklamaz, ama şarta bağlar. Uygulama Yönetmeliğine göre başvurusu reddedilen ya da izni iptal edilen yabancı altı ay içinde yeniden başvurursa kendisinden yeni bir ikamet izni talep gerekçesi istenir (m.21/10). İstanbul İl Göç İdaresi uygulamayı daha dar anlatır: ret hâlinde altı ay içinde aynı kalış amacıyla başvuru yapılamadığını, yasal süre devam ediyorsa farklı bir kalış amacıyla başvurulabileceğini belirtir.

Türkiye içinden başvuru istisnadır. Kural, vatandaşı olunan ya da yasal olarak bulunulan ülkedeki konsolosluğa başvurmaktır (Kanun m.21/1). Valiliğe başvuru yalnızca m.22/1'de sayılan hâllerde mümkündür; örneğin Türkiye'den ayrılmanın makul veya mümkün olmadığı durumlar, öğrenci ve insani ikamet izinleri ya da geçerli iznin gerekçesi sona erip yeni kalış amacına uygun izin istenmesi. Ret sonrası kalışı izinsiz hâle gelmiş biri için seçenekler kaçak duruma düşen yabancı için yol haritası yazısında sıralandı.

Dava ile yeni başvuru birlikte yürüyebilir, ancak yeni başvurunun gerekçesi davadaki iddialarla çelişmemelidir. Örneğin Türk vatandaşıyla evlilik varsa aile ikamet izni yolu, kısa dönem reddine karşı açılan davayla birlikte planlanabilir. Ret kararını aldığınız gün dosyanızı bir yabancılar hukuku avukatına incelettirmek için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.

Hukuki dayanaklar ve kaynaklar

• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.9/2-5, m.21/1, 5, m.22/1, m.24/2, m.25, m.31/7, m.32, m.33, m.35, m.36, m.40, m.45, m.46/1-ç, m.53/3, m.54/1-f ve j, m.55/1, m.56/1, m.100/1, Geçici m.3 (7533 sayılı Kanun, RG 30.11.2024)
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, m.8, m.11, m.14/3-e, m.15/1-b, m.27, m.32/1; 2576 sayılı Kanun m.5/1-a
• Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (RG 17.03.2016, sayı 29656; değişiklikler RG 30.07.2019/30847 ve 13.08.2022/31922) m.21/10-12, m.22/1, 10, 11, 18, m.29/1-c, m.33/1-d ve e, m.42/4, m.52/1-a, c, d, m.58/3
• Göç İdaresi: Yasal Kalış Hakkı İhlalinde Bulunan Yabancılara Uygulanacak Giriş Yasaklarına İlişkin Açıklama (09.06.2020)
• İstanbul İl Göç İdaresi Müdürlüğü: İkamet İzni Hakkında Sıkça Sorulan 34 Soru-34 Cevap
• Danıştay 10. Daire, E. 2016/2364, K. 2021/2320, T. 17.05.2021
• Danıştay 10. Daire, E. 2016/2382, K. 2021/3224, T. 10.06.2021
• Danıştay 10. Daire, E. 2016/594, K. 2021/4945, T. 20.10.2021