Türkiye Vizesi Reddedildi: Ne Yapmalı ve Yeniden Başvuru

Konsolosluktan gelen bir vize reddi, Türkiye'ye giriş planınızın sonu değildir; ama bundan sonraki her adım ret yazısında hangi gerekçenin yazdığına bağlıdır. Aşağıdaki sıra, ret alan yabancı ile onu davet eden Türk vatandaşı ya da Türkiye'de ikamet izniyle yaşayan yakını için hazırlandı.

Türkiye vizesi reddedildi: ne yapmalı?

İlk iş, ret kararını yazılı olarak elinizde tutmak ve size bildirildiği tarihi not etmektir. Sonra reddin hangi kanuni gerekçeye dayandığını belirleyip üç yoldan birini seçersiniz: eksiği giderip yeniden başvurmak, temsilciliğe yazılı itiraz etmek ya da idare mahkemesinde iptal davası açmak.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) m.17, vize talebinin reddine ilişkin işlemin ilgiliye tebliğ edileceğini söyler; Uygulama Yönetmeliği'nin m.18'i de vize işlemlerinin tebliğini düzenler. Bu tebliğ tarihi, dava süresinin başlangıç noktasıdır.

1. Ret yazısının aslını ya da e-posta bildirimini, gönderim tarihiyle birlikte saklayın.
2. Yazıda gösterilen gerekçeyi aşağıdaki m.15/1 tablosuyla eşleştirin.
3. Gerekçe belgeyle giderilebilir bir eksikse (pasaport, sigorta, maddi imkân, amaç) yeni dosyayı hazırlayın.
4. Gerekçe yanlış ya da belirsizse tebliğ tarihinden itibaren 60 günü takvime işleyin; itiraz ve dava seçeneğini bu süre içinde değerlendirin.

Türkiye vize reddi nedenleri: YUKK m.15/1 bentleri

Konsolosluk vize reddini kural olarak YUKK m.15/1'de sayılan hâllerden birine dayandırır; Uygulama Yönetmeliği m.17/1 de bu kişilere vize verilmeyeceğini tekrarlar. Hangi bende dayanıldığı, yeniden başvurunun işe yarayıp yaramayacağını belirler. Bentler kanundaki sırasıyla şöyledir:

Giriş yasağı (b) varsa bu yazının yolu sizin için uygun değildir; giriş yasağı varken meşruhatlı vize başvurusu ayrı bir süreçtir. Reddin arkasında bir kayıt olduğundan şüpheleniyorsanız tahdit kodlarının anlamı ve kaldırılması yazısı kaydın nasıl tespit edileceğini anlatır.

YUKK m.15/2'ye göre bu hâllerden birine girse de vize verilmesinde yarar görülen yabancıya Bakan onayıyla vize verilebilir. Bu bir hak değil, idarenin takdirindeki istisnadır.

Türkiye vize reddine itiraz ve iptal davası

Dışişleri Bakanlığı'nın sıkça sorulan sorular sayfasına göre vize reddine itiraz öncelikle vizeyi reddeden temsilciliğe yazılı başvuruyla yapılır; sonuç alınamazsa yargı yolu açıktır. Yargı yolu, ret işleminin iptali için idare mahkemesinde açılan iptal davasıdır.

• Görevli mahkeme: İdare mahkemesi. Konsolosluğun vize reddi bir idari işlemdir.
• Yetkili mahkeme: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m.32/1'deki genel kurala göre işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir. Ret yurt dışındaki bir temsilcilikten geldiği için uygulamada dava Ankara idare mahkemelerinde açılmaktadır; bu konuda özel bir kanun hükmü doğrulayamadık, dilekçeyi vermeden önce yetkiyi ayrıca teyit edin.
• Süre: İYUK m.7'deki 60 günlük dava açma süresi. Bu süre zamanaşımı değil, hak düşürücü süredir: mahkeme kendiliğinden gözetir, zamanaşımı gibi kesilmez. Kaçırılırsa aynı ret işlemine karşı dava açma hakkı düşer.
• Başlangıç: Ret kararının yazılı bildirimini (tebliğini) izleyen gün. Öğrenme tarihi ya da başvuru tarihi değil, tebliğ esas alınır.

Temsilciliğe yapılan itiraz, İYUK m.11 kapsamında dava süresi içinde yapılmış bir başvuru sayılırsa işlemeye başlamış süreyi durdurur ve 60 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İtirazın bu nitelikte sayılıp sayılmayacağı tartışmaya açık olabileceğinden, süreyi itiraza güvenerek uzatmamak daha güvenlidir.

Dava açmak tek başına vize sağlamaz. Mahkeme reddi iptal ederse temsilcilik yeniden değerlendirme yapar; acil bir seyahat varsa İYUK m.27 uyarınca yürütmenin durdurulması istenebilir, ancak bu talebin kabulü mahkemenin takdirindedir. Kamu düzeni (c) gerekçeli retlerde idarenin takdir alanı geniştir; yine de işlemin dayandığı bilgi yargısal denetime tabidir.

Türkiye e-Vize başvurusu kabul edilmediyse

e-Vize, uyruğa ve şartlara bağlı bir kolaylıktır. Sistem başvurunuzu kabul etmez ya da sonuçlandırmazsa yol, bulunduğunuz ülkedeki Türk büyükelçiliği ya da başkonsolosluğuna yapılacak konsolosluk vizesi başvurusudur.

Konsolosluk dosyasında ret gerekçesi ve belgeler bir görevli tarafından değerlendirilir; bu nedenle e-Vize ekranındaki bilgilerle konsolosluk formundaki bilgilerin birbirini tutması önemlidir. Vize muafiyeti ya da e-Vize ile gelinse bile m.15/1'deki hâllerden birine giren yabancı, YUKK m.7/1-c gereği sınır kapısında geri çevrilebilir.

Yabancı eşe veya akrabaya vize verilmediyse: davet edenin katkısı

Davet edilen yakının kendi geliri yetersizse maddi imkân (g) gerekçesi Türkiye'deki davet edenin katkısıyla karşılanabilir. Uygulama Yönetmeliği m.17/3'e göre m.15/1-(g) değerlendirmesinde destekleyicinin katkısı, banka hesap dökümü, nakit para, seyahat çeki ve maaş bordrosu gibi hususlar dikkate alınabilir.

Yönetmelik "alınabilir" der; yani katkı belgesi kabulü zorunlu kılmaz, temsilciliğin değerlendirmesine girer. Uygulamada dosyayı güçlendiren belgeler şunlardır:

• Davet edenin imzalı davet ve masraf üstlenme yazısı
• Davet edenin kimlik ya da ikamet izni belgesi
• Davet edenin maaş bordrosu ve banka hesap dökümü
• Akrabalık ya da evlilik bağını gösteren belge (yabancı belgede apostil ve tercüme)
• Kalış tarihlerini kapsayan sağlık sigortası poliçesi

Vize Türkiye'de en fazla doksan güne kadar kalma hakkı tanır (YUKK m.3). Eşiniz Türkiye'de sürekli yaşayacaksa vize yerine aile ikamet izni için gerekli belgeler ve şartlar sürecini planlamanız gerekir; evlilik henüz kurulmadıysa önce yabancı ile evlilikte belge ve tescil adımları tamamlanmalıdır.

Vize reddinden sonra yeniden başvuru ne zaman yapılabilir?

İncelediğimiz kanun ve yönetmelik hükümlerinde ret sonrasında belirli bir bekleme süresi öngörülmüyor. Ancak ret gerekçesi giderilmeden aynı dosyayla yapılan başvuru büyük olasılıkla aynı sonucu doğurur.

Yeniden başvuru ile dava birbirini dışlamaz, ama yeni başvuru eski ret işleminin dava süresini durdurmaz. Eski reddin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız yeni dosyayı hazırlarken 60 günlük süreyi ayrıca izleyin. Konsolosluklara yapılan başvuruların doksan gün içinde sonuçlandırılacağı YUKK m.11/4'te yer alır; seyahat tarihinizi bu süreye göre kurun.

Vizenin iptali, reddinden farklı bir işlemdir

Ret, vize hiç verilmediğinde; iptal ise verilmiş bir vize sonradan ortadan kaldırıldığında söz konusudur. YUKK m.16/1'e göre vizeyi veren makamlar veya valilikler şu hâllerde vizeyi iptal eder:

1. Vizenin sahteciliğe konu olduğunun tespiti (a)
2. Üzerinde silinti, kazıntı veya tahrifat yapıldığının anlaşılması (b)
3. Vize sahibinin Türkiye'ye girişinin yasaklanması (c)
4. Yabancının suç işleyebileceği yönünde kuvvetli şüphe bulunması (ç)
5. Pasaportun ya da pasaport yerine geçen belgenin sahte olması veya geçerliliğinin sona ermesi (d)
6. Vize veya vize muafiyetinin amacı dışında kullanılması (e)
7. Vizenin verilmesine temel olan şartların veya belgelerin geçerli olmadığının anlaşılması (f)

Vizenin geçerlilik süresi içinde sınır dışı etme kararı alınırsa vize de iptal edilir (m.16/2). İptal de m.17 gereği tebliğ edilir ve iptal davası için yukarıdaki görev, yetki ve süre kuralları aynı şekilde uygulanır. Türkiye'deyken vizesi iptal edilen kişinin kalış hakkı sorunu ayrıca doğar; 180 günde 90 gün kalış kuralı bu noktada süre hesabını etkiler.

Hukuki dayanaklar ve kaynaklar

• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (RG 11.04.2013, sayı 28615): m.3 (vize tanımı), m.7/1-c, m.11, m.15, m.16, m.17
• Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (RG 17.03.2016, sayı 29656): m.17/1, m.17/3, m.18
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: m.7 (dava açma süresi), m.11 (üst makama başvuru), m.27 (yürütmenin durdurulması), m.32 (genel yetki)
• T.C. Dışişleri Bakanlığı, Sıkça Sorulan Sorular sayfası (mfa.gov.tr): vize reddine temsilcilik nezdinde itiraz

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanızdaki ret gerekçesi ve tarihler değerlendirilmeden hukuki görüş yerine geçmez.