Yabancı ile Evlilik: Gerekli Belgeler, Apostil ve Tescil

Son güncelleme: 8 Ekim 2026. Metin; Evlendirme Yönetmeliği ile Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliğinin mevzuat.gov.tr'deki güncel metinlerine, 5718, 5490, 4721, 6458 ve 5901 sayılı kanunlara, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün (NVİ) ve Dışişleri Bakanlığının resmî açıklamalarına göre hazırlandı.

Türkiye'de bir Türk vatandaşı ile bir yabancı yalnızca yetkili Türk evlendirme memuru önünde evlenebilir; eşlerden biri yabancı olduğunda bu yetki belediye evlendirme memurlukları ile nüfus müdürlerine aittir (5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.22/2; Evlendirme Yönetmeliği m.12). Yabancının evlenme ehliyeti kendi millî hukukuna tabidir ve bu, kendi devletinin düzenleyip usulüne göre onaylanmış evlenme ehliyet belgesiyle gösterilir (5718 sayılı MÖHUK m.13/1; Yönetmelik m.20). Nikâh tek başına oturma izni ya da vatandaşlık sağlamaz: yabancı eş ayrıca aile ikamet izni almalı, vatandaşlık başvurusu için de en az üç yıllık evlilik aranır (6458 m.34; 5901 m.16).

Yabancı ile evlilik için gerekli belgeler

Yabancı tarafın dosyası dört temel belgeye dayanır: kendi ülkesinden evlenme ehliyet belgesi, pasaport, sağlık raporu ve fotoğraf; bunlara evlendirme memurluğunda doldurulan beyanname eklenir (Yönetmelik m.18, m.20). Türk vatandaşı için ehliyet belgesinin yerini nüfus kayıt örneği tutar ve memurluk bunu sistemden kendisi alabilir; yabancının belgesini ise kendisinin getirmesi esastır (m.12, m.20).

Evlenme ehliyet belgesinde kişinin adı, soyadı, ana ve baba adı, doğum tarihi ve evlenmesine engel bir hâli bulunup bulunmadığı yazmalıdır (m.20). Memur başvuruda bu belgeyi pasaportla karşılaştırır ve kişiyi karıştırmaya yol açabilecek bir fark görürse eksikliği tamamlatır (m.21). Bu yüzden ad ve soyadların her belgede ve her tercümede aynı yazılması önemlidir; İstanbul'daki Arnavutköy Belediyesinin evlendirme sayfası tek karakter farkında işlem yapılmadığını belirtiyor. Yabancı için adres belgesi istenmez, beyannamede bildirilen adres esas alınır (m.20).

Zamanlamayı ehliyet belgesine göre kurun: evlenme dosyası, ehliyet belgesinin düzenlendiği tarihten itibaren altı ay geçerlidir ve bu süre içinde nikâh kıyılmazsa dosya iptal edilir (m.42). Yaşta iki ayrı eşik vardır. Türk Medeni Kanununa göre on yedi yaşını doldurmayan evlenemez, küçükler yasal temsilcisinin izniyle evlenir (TMK m.124, m.126; yabancı taraf için kendi millî hukuku esas alınır). Evlilikten sonra aile ikamet izni alınabilmesi için ise eşlerin her biri on sekiz yaşını doldurmuş olmalıdır (6458 m.35/3-ç).

Belgeler nasıl onaylatılır: apostil şerhi, konsolosluk onayı, tercüme

Yabancı resmî belge iki aşamadan geçer: önce düzenlendiği ülkede onaylanır, sonra Türkçeye çevrilip tercümesi onaylatılır. Hangi onayın yeteceği, belgeyi veren ülkenin 5 Ekim 1961 tarihli Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesine (Lahey Apostil Sözleşmesi) taraf olup olmamasına bağlıdır. Sözleşmenin onaylanması 3028 sayılı Kanunla uygun bulundu ve sözleşme Türkiye bakımından 29 Eylül 1985'te yürürlüğe girdi (NVİ taraf ülkeler listesi).

• Ülke sözleşmeye tarafsa: Belgeyi veren ülkenin yetkili makamı belgeye “tasdik şerhi” (Apostille) koyar. Sözleşmeye göre imzanın, imzalayanın sıfatının ve mührün doğruluğu için istenebilecek tek işlem budur (Sözleşme m.3-5). Dışişleri Bakanlığı apostilli belgeyi ayrıca tasdik etmez; belge doğrudan Türk makamlarına sunulur.
• Ülke taraf değilse ve belge o ülkeden geliyorsa: Belge önce o ülkenin iç onay zincirinden ve Dışişleri Bakanlığından geçer, ardından o ülkedeki Türk büyükelçiliği ya da konsolosluğunca tasdik edilir.
• Belgeyi yabancının Türkiye'deki konsolosluğu ya da büyükelçiliği veriyorsa: Temsilciliğin onayı, temsilcilik Ankara'daysa Dışişleri Bakanlığında, başka bir şehirdeyse o şehrin valiliğinde tasdik ettirilir. İstanbul'da Arnavutköy ve Beyoğlu belediyeleri, İstanbul'daki konsolosluktan alınan belgenin kaymakamlıkta onaylatılmasını istiyor.

Son iki yol Dışişleri Bakanlığı Tasdik Biriminin resmî bilgilendirmesinde ayrı ayrı tarif edilir. Tercüme ya yurt dışındaki Türk temsilciliğinde onaylatılır ya da Türkiye'de yeminli tercümana yaptırılıp noterde onaylatılır; Göç İdaresinin aile ikamet izni belge listesi de yurt dışı belgeler için apostil ile noter onaylı Türkçe tercümeyi birlikte arar. Memur bir belgenin doğruluğundan şüphe ederse onu Dışişleri kanalıyla ilgili devletin temsilciliğine doğrulatabilir (Yönetmelik m.20).

Başvuru nereye yapılır? Adım adım nikâh süreci

Başvuru, eşlerin bir belediye evlendirme memurluğuna ya da nüfus müdürlüğüne birlikte verdiği beyannameyle başlar; dosya tamamsa memur nikâh gününü verir ve evlenme için ilan beklenmez (Yönetmelik m.16, m.21). Süreç şöyle ilerler:

1. Memurluğu seçin. TMK m.134 başvurunun eşlerden birinin oturduğu yerdeki evlendirme memurluğuna yapılmasını öngörür; NVİ'nin sıkça sorulan sorular sayfası ise yerleşim yeri ve adres şartı aranmaksızın herhangi bir evlendirme memurluğuna (muhtarlıklar hariç) başvurulabileceğini belirtiyor. Eşlerden biri yabancı olduğunda köy muhtarı ve müftülük nikâh kıyamaz; yetki yalnızca belediye evlendirme memurluklarında ve nüfus müdürlerindedir (5490 m.22/2).
2. Belgeleri teslim edip beyannameyi imzalayın. Beyanname, Türk taraf için fotoğraflı kimlik kartı, yabancı için pasaport üzerinden doldurulur (NVİ, Evlendirme Yönetmeliği Uygulaması). Başvuru işlemlerini özel vekâletnameyle bir vekil de yürütebilir; vekâletnamede vekâlet verenin, vekilin ve evlenilecek kişinin tam kimliği ile amacın açıkça yazılması şarttır (m.17).
3. İnceleme ve gün tespiti. Memur beyannameyi, ehliyet belgesini ve kimlik belgesini karşılaştırır, eksikleri tamamlatır ve başvuru sırasına göre nikâh gününü ve saatini bildirir (m.21; TMK m.137). Bir evlenme engeli tespit ederse başvuruyu gerekçeli ve yazılı olarak reddeder (m.23).
4. Nikâh töreni. Taraflar bizzat ve en az iki tanıkla hazır bulunur; vekâletle evlenme yapılamaz (m.27). Tanıklar ergin, ayırt etme gücüne sahip ve tanıklık ettikleri kişiyi tanıyan kimseler olmalıdır (m.28; TMK m.141). Türkçe bilmeyen yabancı için memur, Türkiye'nin tanıdığı bir devletin birinci resmî dilini bilen tercüman kullanabilir; tercümanı taraflar törenden önce hazır eder (m.27).
5. Aile cüzdanı ve kayıt. Tören biter bitmez eşlere uluslararası aile cüzdanı verilir; yabancı eş isterse çok dilli evlenme belgesi de düzenlenir (TMK m.143; Yönetmelik m.34). Evlenmeyi nüfus müdürlüğüne bildirme yükümlülüğü, nikâhı kıyan memurluğa aittir ve on gün içinde yerine getirilir (5490 m.23/1; Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.22).

Vizesi ya da ikamet izni bitmiş yabancı evlenebilir mi?

Evlendirme Yönetmeliğinde yabancının vize ya da ikamet izni taşımasını şart koşan bir hüküm yoktur. Ancak NVİ, Haziran 2024'te evlendirme memurluklarına gönderdiği yazıyla, yabancının geçerli pasaportu ya da pasaport yerine geçen belgesiyle birlikte Türkiye'de yasal kalış hakkı bulunması hâlinde başvurunun alınmasını istedi. Yazı Resmî Gazete'de yayımlanmadı; içeriği TBMM'ye 1 Temmuz 2024'te verilen bir yazılı soru önergesinde tırnak içinde aktarıldı.

İstanbul'daki Arnavutköy Belediyesinin evlendirme sayfası da bu yönde: vizenin başvuru ve nikâh gününü kapsamasını, süresi dolmuşsa vize uzatması ya da ikamet izni belgesi getirilmesini istiyor. Yazının 2026 itibarıyla kaldırıldığına ya da değiştirildiğine dair resmî bir bilgi bulunamadı. Pratik sonuç şudur: vize süresi ya da vize muafiyeti bitmiş ve ikamet izni olmayan yabancının başvurusu kabul edilmeyebilir; önce kalış durumunun düzeltilmesi gerekir. Bu durumdaki eş için seçenekler kaçak durumdaki yabancı eşin aile ikamet izni rehberinde ele alınıyor.

İkamet izni dışında bir statüyle Türkiye'de bulunanlar için Yönetmelik ayrı bir yol öngörür. Vatansızların, mültecilerin, şartlı mültecilerin, ikincil koruma statüsündekilerin, uluslararası koruma başvuru sahiplerinin ve geçici koruma kapsamındakilerin başvuruları kabul edilir; ehliyet belgelerini il göç idaresi müdürlüğü kendi dosyasındaki bilgilere göre düzenler ve evlenme bildirimi de il göç idaresine yapılır (m.13).

Türkiye'den sınır dışı edilmiş bir yabancıyla da evlenilebilir. Dışişleri Bakanlığının konsolosluk sorularına verdiği yanıta göre Türk vatandaşı, yabancıyı evlenmek üzere davet ettiğini ve Türkiye'deki masraflarını karşılayacağını noter taahhütnamesiyle bildirir; yabancı Türk temsilciliğine vize başvurusu yapar, durumu Türkiye'deki makamlarca araştırılır ve uygun görülürse vize verilir. Vize giriş yasağını kaldırmaz; yasak saklı kalarak girişe izin veren yol için meşruhatlı vize sayfasına bakın.

Yurt dışında yapılan evliliğin Türkiye'de tescili

Türk vatandaşının yurt dışında yabancı makam önünde yaptığı evlilik, Türk Medeni Kanununa uygun olmak ve butlan sebebi bulunmamak kaydıyla Türkiye'de de geçerlidir; şekli bakımından evliliğin yapıldığı ülkenin hukuku uygulanır (5490 m.24/1; MÖHUK m.13/2). Evlilik, evlenme tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde, yabancı makamdan alınan belgenin o ülkedeki Türk dış temsilciliğine verilmesi ya da gönderilmesiyle bildirilir. Kanun bu yükümlülüğü kocaya, koca yabancıysa kadına yükler; Yönetmelik de eşlerden yalnızca biri Türk vatandaşıysa bildirimi onun yapacağını söyler (5490 m.24/1; Evlendirme Yönetmeliği m.11).

Yurt dışında evlenmeden önce Türk vatandaşı, yabancı makama sunmak üzere çok dilli evlenme ehliyet belgesini Türkiye'de nüfus müdürlüğünden, yurt dışında Türk dış temsilciliğinden alabilir (NVİ); temsilcilikte bu başvuruyu çift birlikte ve şahsen yapar (Dışişleri Bakanlığı). Türk konsolosluklarında yalnızca iki Türk vatandaşı evlenebilir; bir Türk ile bir yabancı konsoloslukta nikâh kıyamaz (Yönetmelik m.10). Evlendikten sonra tescil şöyle yapılır:

1. Evlenme belgesini alın. Evliliği yapan makamdan evlenme belgesini, mümkünse uluslararası (çok dilli) örneğini isteyin. Türkiye'nin taraf olduğu bir sözleşme uyarınca düzenlenmiş çok dilli belge, başka bir işleme tabi tutulmadan kabul edilir (Yönetmelik m.11).
2. Otuz gün içinde Türk temsilciliğine başvurun. Dışişleri Bakanlığının listesine göre yabancı eşin uluslararası doğum belgesi (Formül A), uluslararası evlenme belgesinin aslı, eşlerin kimlik kartlarının asılları ve iki fotoğraf istenir. Temsilcilik evlenme bildirimini düzenler ve evliliği sistem üzerinden aile kütüğüne işler (Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği m.25/1).
3. Temsilciliğe bildirilemediyse Türkiye'de nüfus müdürlüğüne gidin. Usulüne göre onaylanmış evlenme belgesinin aslı ile noter tasdikli Türkçe tercümesi, bulunduğunuz yerin nüfus müdürlüğüne verilir (m.25/2). Kanun bu yolda belgenin Dışişleri Bakanlığınca tasdikini arar (5490 m.24/2); apostilli belgeyi Bakanlık ayrıca tasdik etmez.
4. Başka bir ülkedeki temsilciliğe başvuracaksanız evliliğin yapıldığı ülkenin, Milletlerarası Ahvali Şahsiye Komisyonunun 16 No'lu Çok Dilde Nüfus Kayıt Örnekleri Verilmesine İlişkin Sözleşmesine taraf olup olmadığına bakın. Taraf ülkede yapılan evlilikte başvuru ülke ayrımı gözetilmeden alınır; değilse evrak doğrulama için evliliğin yapıldığı ülkedeki temsilciliğe gönderilir (Dışişleri Bakanlığı).
5. Kaydı kontrol edin. Yabancı eşin kimlik bilgilerinde eksik ya da çeviriden kaynaklanan hata çıkarsa, eşin devletinden alınmış onaylı belge ve noter tasdikli tercümesiyle NVİ'den düzeltme istenir (m.25/4).

Otuz günü kaçırmak evliliği geçersiz kılmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yabancı ülkede geçerli olarak yapılan bir evliliğin nüfus kayıtlarına işlenmesinin idari bir işlem olduğunu ve evliliğin geçerliliğini etkilemediğini belirtmiştir (E. 2014/17373, K. 2014/22817, T. 17.11.2014). Evlenmeyi süresinde bildirmeyene 50 TL idari para cezası öngören 5490 m.68/1-b de 7039 sayılı Kanunla 2017'de yürürlükten kaldırıldı. Yine de tescili geciktirmeyin: kayıt yapılmadan evlilik Türk eşin nüfus kaydında görünmez. Göç İdaresinin aile ikamet izni belge listesi Türk vatandaşıyla evli başvurucu için eş bilgilerini gösteren vukuatlı nüfus kayıt örneğini anar; evlilik yoluyla vatandaşlık dosyasına da Türk eşin nüfus kayıt örneği girer (Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.26/1-b).

Evlendikten sonra yabancı eş nasıl oturma izni alır?

Türk vatandaşının yabancı eşine, her defasında üç yılı aşmayacak şekilde aile ikamet izni verilebilir; izin evlilikle kendiliğinden doğmaz, başvuru üzerine verilir (6458 m.34/1-a). Başvuran eşte birlikte yaşama ya da yaşama niyeti, evliliğin aile ikamet izni alabilmek için yapılmamış olması ve eşlerin her birinin on sekiz yaşını doldurmuş olması aranır (m.35/3). Belge listesi, gelir şartı ve randevu adımları aile ikamet izni nasıl alınır rehberinde anlatılıyor; aşağıdaki tablo yalnızca eşin durumuna göre hangi yolun açık olduğunu gösterir.

İdare, makul şüphe varsa aile ikamet izni vermeden ya da uzatmadan önce evliliğin sırf ikamet izni için yapılıp yapılmadığını araştırır; anlaşmalı olduğu tespit edilen evlilikte izin verilmez, verilmişse iptal edilir (6458 m.37). Mülakat ve iptal süreci anlaşmalı evlilik şüphesi ve aile ikamet izni iptali sayfasında; ret kararına karşı izlenecek yol ikamet izni reddi rehberinde.

Aile birleşimi vizesi ne demek?

Vize türlerini sayan Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte “aile birleşimi vizesi” adıyla ayrı bir tür yoktur; aile birleşimi “diğer vizeler”in geliş amaçları arasında sayılır (m.11/1-f). Temsilcilikler bu amaçla verilen vizeyi kendi listelerinde ayrıca gösteriyor: örneğin Dışişleri Bakanlığının Burgaz Başkonsolosluğu, 22 Ocak 2026 tarihli belge listesinde bu vize için Türk vatandaşı yakının noter taahhütnamesini, Türkçe tercümeli akrabalık ve medeni hâl belgesini (Türk vatandaşıyla evliyse uluslararası aile cüzdanının fotokopisini) ve Türkiye'de 90 gün geçerli sağlık sigortasını istiyor; temsilcilikler ek belge isteyebilir. Vize, her 180 günde en çok 90 gün kalış sağlar (6458 m.11/1); daha uzun kalış için aile ikamet izni gerekir (m.19/1). Yurt dışından alınan ikamet izni altı ay içinde kullanılmaya başlanmazsa geçerliliğini yitirir (m.19/1).

Sık yapılan yanlışlar

• “Evlenince eşim otomatik oturum alır.” Aile ikamet izni başvuruyla ve şartları taşıyana verilebilen bir izindir (6458 m.34/1). Başvuru yapılmadan vize ya da muafiyet süresi biterse yabancı eş kaçak duruma düşer; genel kurallar için ikamet izni rehberine bakın.
• “Türk vatandaşıyla evlenen vatandaş olur.” Türk vatandaşıyla evlenme doğrudan vatandaşlık kazandırmaz; en az üç yıldır evli olan ve evliliği süren yabancı başvurabilir (5901 m.16/1).
• “Nikâhı müftülükte ya da yalnız dinî törenle kıyarız.” Eşlerden biri yabancıysa yalnızca belediye evlendirme memurlukları ve nüfus müdürleri yetkilidir (5490 m.22/2). Dinî tören resmî evliliğin yerini tutmaz; aile cüzdanı gösterilmeden dinî tören yapılamaz (TMK m.143).
• “Yabancı eş gelemiyorsa vekâletle evleniriz.” Başvuru işlemleri vekille yürütülebilir, ama nikâh vekâletle kıyılamaz; iki taraf da törende bizzat bulunur (Yönetmelik m.17, m.27).
• “Kaçak yabancıyla hiçbir koşulda nikâh kıyılamaz” ya da tersine “kalış durumu hiç sorulmaz.” İkisi de eksik. Yönetmelik ikamet şartı koymaz ve koruma statüsündekiler için ayrı usul öngörür (m.13); ama NVİ'nin 2024 yazısı başvurunun alınmasını yasal kalış hakkına bağlıyor.
• “Yurt dışındaki evlilik Türkiye'de tescil edilmezse geçersizdir.” Tescil idari bir işlemdir ve geçerliliği etkilemez (Yargıtay 2. HD, E. 2014/17373, K. 2014/22817); ama kayıt yapılmadan Türkiye'deki işlemlerde evlilik görünmez.
• “Türkiye'de evlenmek için ayrı bir evlilik vizesi gerekir.” Uygulama Yönetmeliğinin saydığı vize türleri arasında evlilik vizesi yoktur (m.11). Uygulamada aranan, başvurunun alındığı sırada yabancının Türkiye'de yasal kalış hakkının bulunmasıdır (TBMM önergesinde aktarılan NVİ'nin 2024 yazısı); bazı belediyeler bunun nikâh gününü de kapsamasını istiyor.

Hukuki dayanaklar ve kaynaklar

• Evlendirme Yönetmeliği (BKK 10.07.1985, 85/9747; RG 07.11.1985, sayı 18921; son değişiklik 28.11.2017, 2017/11079) m.10-18, m.20-23, m.27, m.28, m.34, m.42
• Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği (RG 09.05.2020, sayı 31122) m.22, m.23, m.25, m.51
• 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.22/2, m.23/1, m.24, m.68/1-b (7039 sayılı Kanunla mülga)
• 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m.13
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.124, m.126, m.132, m.134, m.137, m.138, m.141, m.143
• 4787 sayılı Aile Mahkemeleri Kanunu m.4
• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.9/6, m.11/1, m.19/1, m.21, m.34, m.35/3, m.36/1-c, m.37
• Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.11/1-f, m.19/3, m.21/2, m.32, m.34/1-ç
• 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.16/1; Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.26/1-b
• Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi (Lahey, 5.10.1961; 3028 sayılı Kanun; RG 16.09.1984, sayı 18517) m.3-5; NVİ: Apostil Sözleşmesine taraf ülkeler
• Dışişleri Bakanlığı Tasdik Birimi bilgilendirmesi
• Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İşlemleri: Sıkça Sorulan Sorular; Burgaz Başkonsolosluğu vize belge listesi (22.01.2026)
• NVİ: Evlenme İşlemleri; NVİ: Nüfus Hizmetleri Sıkça Sorulan Sorular; NVİ: Evlendirme Yönetmeliği Uygulaması (2017)
• Göç İdaresi Başkanlığı: Aile ikamet izni başvurularında istenen belgeler
• TBMM yazılı soru önergesi, 01.07.2024 (NVİ'nin evlendirme memurluklarına yazısının aktarımı)
• Destekleyici: Arnavutköy Belediyesi (İstanbul): Yabancı uyrukluların evlilik işlemleri; Beyoğlu Belediyesi (İstanbul): Evlilik işlemleri
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2014/17373, K. 2014/22817, T. 17.11.2014