Dijital Göçebe Vizesi Başvurusu ve İkamet İzni Adımları

Türkiye'de uzaktan çalışarak kalmak isteyen yabancı için süreç tek bir başvurudan ibaret değildir: Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yürüttüğü programdan alınan ön belge, konsolosluktaki vize ve Göç İdaresi'ndeki ikamet izni arka arkaya gelir. Aşağıda zincirin her halkasında hangi belgenin hangi kuruma verildiğini ve hangi tarihlerin kaçırılmaması gerektiğini sırayla kuruyoruz.

Dijital göçebe vizesi Türkiye başvurusu: üç aşamalı zincir

Başvuru, tek bir makamda tamamlanmaz. Önce Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın GoTürkiye bünyesinde yürüttüğü dijital göçebe platformundan Dijital Göçebe Tespit Belgesi alınır; bu belge ve diğer evrakla Türkiye'nin vize merkezine ya da konsolosluğuna Dijital Göçebe Vizesi başvurusu yapılır; Türkiye'ye girişten sonra kalışın uzatılması ise Göç İdaresi'ne yapılan kısa dönem ikamet izni başvurusuyla sağlanır.

1. Platforma kayıt olup belgeleri yüklemek ve tespit belgesini almak.
2. Tespit belgesiyle vize merkezi/konsoloslukta vize başvurusu yapmak.
3. Vizeyle Türkiye'ye girdikten sonra, kalış süresi dolmadan il göç idaresi müdürlüğüne kısa dönem ikamet izni başvurusu yapmak.

Bu üç aşama farklı kurumlara ait olduğu için biri tamamlanmadan diğerine geçilmez; her aşamada idarenin takdir yetkisi vardır ve şartların sağlanması tek başına olumlu sonucu garanti etmez.

Başvuru şartları ve gelir belgesi ne kadar olmalı?

GoTürkiye platformunda yayımlanan şart listesi; 21-55 yaş aralığında olmak, üniversite mezuniyetini gösteren diploma ya da denk belge sunmak, dijital göçebe olarak çalışıldığını gösteren sözleşmeyi ibraz etmek, Türkiye'ye varış tarihinden itibaren en az altı ay geçerli seyahat belgesi/pasaport taşımak, biyometrik fotoğraf ve gelir ispatı sunmak biçiminde sayılıyor.

Sözleşme şartının kritik ayrıntısı şudur: ister bir şirkete bağlı çalışın ister serbest meslek sahibi olun, sözleşmenin karşı tarafı Türkiye'de yerleşik bir şirket olmamalıdır. Programın mantığı, gelirin Türkiye dışından gelmesi üzerine kuruludur.

Gelir eşiği, platformun yayımladığı listede aylık 3.000 ABD Doları ya da yıllık 36.000 ABD Doları olarak veriliyor. Bu tutar bir kanun maddesiyle değil idari bir program metniyle belirlendiği için mevzuat değişikliği olmaksızın güncellenebilir; başvurudan önce platformdaki güncel metni esas alın. Platform ayrıca hangi ülke vatandaşlarının bu yoldan başvurabileceğini ayrı bir listede sayar; listede olup olmadığınızı ilk adımda kontrol etmek, boşa belge toplamayı önler.

Dijital Göçebe Tespit Belgesi nereden alınır, hangi belgeler yüklenir

Tespit belgesi konsolosluktan değil, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın dijital göçebe platformundan alınır. Platform, yüklediğiniz belgeleri inceleyip dijital göçebe olduğunuzu tespit ettikten sonra belgeyi düzenler; belge, vize başvurusunun önüne konan bir ön aşamadır, vizenin kendisi değildir.

• Pasaport veya seyahat belgesinin taranmış kopyası
• Üniversite diploması ya da diploma yerine geçen belge
• İş sözleşmesi veya serbest çalışanlar için hizmet sözleşmesi
• Gelir durumunu gösteren belgeler
• Biyometrik fotoğraf

Platformun inceleme süresi için bağlayıcı bir kanuni süre yoktur; bu yüzden seyahat ve konaklama planını tespit belgesi elinize geçmeden kesinleştirmemek gerekir. Belgenin verilmiş olması da konsolosluğun vize vermek zorunda olduğu anlamına gelmez; vize kararı ayrı bir değerlendirmedir.

Vizeyle giriş sonrası kısa dönem ikamet iznine geçiş

Vize, Türkiye'ye girişi ve etiketinde yazan süre kadar kalışı sağlar; daha uzun kalış ikamet izni gerektirir. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 19. maddesi, vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancılar için ikamet iznini zorunlu tutar.

Başvuru, Göç İdaresi Başkanlığı'nın taşra teşkilatına, yani kalınacak ildeki il göç idaresi müdürlüğüne yönelir ve elektronik başvuru sistemi üzerinden randevuyla yürür. Kanun, ikamet izni başvurusunda talep edilen izin süresinden altmış gün daha uzun süreli pasaport veya pasaport yerine geçen belge şartını arar; pasaportun kalan geçerliliği bu yüzden planın ilk kontrol edilecek unsurudur. Başvurunun genel akışı, belge listesi ve randevu adımları için kısa dönem ikamet izni başvurusunun genel işleyişi ayrıca ele alınmıştır; kalınacak adresin ikamet kaydına açık olup olmadığı da başvurudan önce sorgulanmalıdır.

Kanun'un 19. maddesindeki bir ayrıntı kolay atlanır: ikamet izni, altı ay içinde kullanılmaya başlanmadığında geçerliliğini kaybeder. İzni alıp Türkiye'ye gelişi uzun süre erteleyen kişi, elinde belge olduğu hâlde statüsüz kalabilir.

Türkiye'deki bir şirkete çalışabilir misiniz?

Hayır. Dijital göçebe statüsü, Türkiye dışındaki bir işveren veya müşteri için uzaktan çalışmayı esas alır; Türkiye'de yerleşik bir işveren için çalışmak ayrı bir izin gerektirir. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu'nun 6. maddesi, kapsamdaki yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye'de çalışmasını ve çalıştırılmasını yasaklar.

Bu sınırın ihlali yalnızca idari yaptırım doğurmaz. 6458 sayılı Kanun'un 33. maddesi, ikamet izninin veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi hâlinde iznin verilmeyeceğini, verilmişse iptal edileceğini ve süresi bitenin uzatılmayacağını düzenler. Yani yerel bir şirkette fiilen çalışmaya başlamak, elde edilen kalış hakkını doğrudan riske atar. Çalışma izni başvurusunun işleyişi ve ret hâlinde izlenecek yol için çalışma izni başvurusu ve itiraz yazısına bakabilirsiniz.

İzin süresi, uzatma ve yurt dışında geçen günler

Kısa dönem ikamet izni süresiz değildir ve her defasında yeniden değerlendirilir. 6458 sayılı Kanun'un 31. maddesinin ikinci fıkrasına göre kısa dönem ikamet izni, yatırım (j) ve KKTC vatandaşlarına ilişkin (k) bentleri hariç olmak üzere her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle verilebilir; verilecek süreyi idare somut dosyaya göre belirler, azami süre bir hak değildir.

Çok seyahat eden uzaktan çalışanlar için asıl risk uzatmada değil, yurt dışında geçen günlerdedir. Kanun, ikamet izninin yurt dışında kalış süresi bakımından iptaline ilişkin usul ve esasları yönetmeliğe bırakmıştır (m.33/2); kanunda eskiden yer alan gün sınırı 2016'da yürürlükten kaldırılmıştır (m.33/1-c, mülga). Güncel sınırı başvuru anında il göç idaresinden teyit edin. Ayrıca zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedenleri dışında bir yılda toplam altı ayı geçen ya da son beş yıl içinde toplam bir yılı aşan yurt dışı kalışlar ikamette kesinti sayılır ve önceki izin süreleri hesaba katılmaz (m.28/1). Çıkış-giriş kayıtlarınızı kendiniz de takip edin.

Türkiye'de kaldığınız sürece adres kaydınızın güncel olması da iznin sürdürülebilirliğini etkiler; taşınma hâlinde bildirim yükümlülüğünün işleyişi adres değişikliğinin Göç İdaresi'ne bildirilmesi başlığında anlatılmıştır.

Bu süre uzun dönem ikamet ve vatandaşlıkta sayılır mı?

Uzun dönem ikamet izni bakımından kısa dönem izinle geçen süre kural olarak hesaba dahil edilir. 6458 sayılı Kanun'un 42. maddesi uzun dönem ikamet izni için Türkiye'de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olma şartını arar; Kanun, kesintisiz ikamet sürelerinin hesabında öğrenci ikamet izinlerinin yarısının, diğer ikamet izinlerinin ise tamamının sayılacağını belirtir (m.28/2). Buradaki belirleyici kelime kesintisiztir: izinsiz geçen aralar ve uzun yurt dışı kalışlar zinciri kırabilir.

Türk vatandaşlığına başvuruda aranan ikamet ise 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun kendi şartlarına tabidir ve yalnızca gün saymaktan ibaret değildir; hangi izinlerle geçen sürenin nasıl değerlendirileceği idarenin takdirini içerir. Bu nedenle dijital göçebe yolunu bir vatandaşlık planının ilk adımı olarak kurgulamadan önce, hedeflenen statünün kendi şartlarını ayrıca değerlendirmek gerekir.

Başvuru reddedilirse: görevli mahkeme, yetki ve süre

Vize veya ikamet izni başvurusunun reddi idari bir işlemdir; denetimi idari yargıda yapılır. Görevli mahkeme idare mahkemesidir; yetkili mahkeme, kural olarak ret kararını veren idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir.

Süre bakımından özel bir düzenleme bulunmadığından, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesindeki altmış günlük dava açma süresi uygulanır ve bu süre yazılı bildirimin, yani tebliğin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işler. Dava açma süresi hak düşürücü niteliktedir: mahkeme tarafından re'sen gözetilir, zamanaşımı gibi durmaz ve kesilmez. Ret sonrası izlenecek yol, yeniden başvuru ile dava arasındaki tercih ve bu sırada Türkiye'de kalmanın sonuçları ikamet izni reddi sonrası yapılacaklar başlığında ayrıntılandırılmıştır. İzin türleri ve güncel belge listeleri için Göç İdaresi'nin ikamet izni çeşitleri sayfası esas alınmalıdır.

Kaçak duruma düşmemek için takip edilecek tarihler

Bu süreçte statü kaybı çoğu zaman ret kararından değil, takvimin kaçırılmasından doğar. Takviminize şu tarihleri işleyin:

• Pasaportun bitiş tarihi: talep edilecek izin süresinden altmış gün daha uzun geçerlilik gerektiği için, gerekirse ikamet başvurusundan önce pasaportu yenileyin.
• Vizenin tanıdığı kalış süresinin son günü: ikamet izni başvurusu bu tarih geçmeden yapılmalıdır; süre dolduktan sonraki her gün ihlal doğurur.
• İzin belgesinin düzenlenme tarihi: ikamet izni altı ay içinde kullanılmaya başlanmazsa geçerliliğini yitirir.
• Yurt dışında geçen gün toplamı: iptal sınırı yönetmelikte belirlenir; bir yılda toplam altı ayı geçen kalışlar ise ikamette kesinti sayılır (m.28/1).
• İznin bitiş tarihi: uzatma başvurusu, izin süresi dolmadan yapılmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her başvuru kendi belgeleri ve kişisel durumu üzerinden değerlendirilmelidir.