Türk Vatandaşıyla Boşanan Yabancının İkamet Statüsü

Aile ikamet izni, evlilik ilişkisine bağlı bir izindir. Evlilik sona erdiğinde iznin dayanağı da ortadan kalkar; ancak bu, kişinin ülkede kalış imkânının bittiği anlamına gelmez.

Boşanma izni kendiliğinden iptal eder mi?

Etmez. İkamet izinleri idari bir kararla iptal edilir; boşanma kararının kesinleşmesiyle izin otomatik olarak yok olmaz.

Buna karşılık boşanma, iznin verilme sebebini ortadan kaldırdığı için iptal sebebi oluşturur. Uygulamada iptal, boşanmanın nüfus kayıtlarına işlenmesinin ardından yapılan değerlendirmeyle gündeme gelir.

Doğru yaklaşım, iptal kararını beklemek yerine statünün dönüştürülmesi için başvuru yapmaktır. İptal kararı tebliğ edildikten sonra yapılan başvuru, kişiyi çok daha dar bir zaman aralığında bırakır.

Kısa dönem ikamet iznine geçiş

Kanun bu durum için özel bir imkân öngörür. 6458 sayılı Kanun'un 34. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, Türk vatandaşıyla evli olup Türkiye'de en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olan yabancıya boşanma hâlinde kısa dönem ikamet izni verilebilir.

Ölçüt evliliğin süresi değil, aile ikamet izniyle Türkiye'de geçirilen süredir. Örneğin dört yıldır evli olup yalnızca iki yıldır aile ikamet izniyle Türkiye'de kalan yabancı bu şartı taşımaz. Süre, aile ikamet izni belgelerindeki başlangıç ve bitiş tarihlerinden hesaplanır.

Bu iznin verilmesi bir zorunluluk değil, şartların varlığı hâlinde tanınan bir imkândır. Başvuru yine değerlendirilir; genel şartların da karşılanması gerekir. Kısa dönem ikamet izninin koşulları için kısa dönem ikamet izni başvurusu yazısına bakabilirsiniz.

Aile içi şiddet hâli

Üç yıllık sürenin istisnası vardır. Yabancının aile içi şiddet mağduru olduğu ilgili mahkeme kararıyla sabit ise üç yıllık süre şartı aranmaz.

Bu istisnadan yararlanabilmek için beyan yeterli değildir; mahkeme kararının varlığı aranır. Bu nedenle şiddet hâlinde 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbiri kararının alınmış olması, hem koruma hem de statü bakımından belirleyicidir; bkz. aile içi şiddet ve 6284 sayılı Kanun.

Şiddet gören yabancı kadınlar bakımından koruma yolu boşanma davasından bağımsız ve daha hızlı işler; bkz. şiddet gören kadın ne yapmalı.

Türk vatandaşı çocuk varsa

Çocuğun Türk vatandaşı olması, kalış talebinde ileri sürülebilecek güçlü bir unsurdur. Burada belirleyici olan yalnızca vatandaşlık değil, velayet ve çocukla kurulan fiilî ilişkidir.

Velayeti kendisinde olan yabancı ebeveynin kalış gerekçesi, velayeti bulunmayan ancak kişisel ilişki hakkı düzenlenmiş ebeveyne göre daha güçlüdür. İkinci ihtimalde mahkemece belirlenen görüşme düzeninin fiilen sürdürüldüğünün belgelenmesi gerekir; bkz. çocukla kişisel ilişki.

Çocuğun yurt dışına çıkarılması ayrı bir izne tabidir ve boşanma sonrasında sık karşılaşılan bir sorundur; bkz. çocuğun yurt dışına çıkarılması ve muvafakatname.

Diğer izin türlerine geçiş

Kısa dönem ikamet izni tek seçenek değildir. Kişinin durumuna göre başka izin türleri de değerlendirilebilir.

Çalışma izni yolu ve kalış hakkına etkisi için çalışma izni rehberine bakın. Olağanüstü hâller için insani ikamet izni ayrı bir yol açar.

Boşanmanın vatandaşlık başvurusuna etkisi

Evlilik yoluyla vatandaşlık kazanma süreci devam ederken boşanma gerçekleşirse, başvurunun dayanağı ortadan kalkar. Bu, kişinin başka bir yoldan vatandaşlık başvurusu yapmasına engel değildir; ancak evliliğe dayalı başvuru sürdürülemez.

Vatandaşlık kazanılmış ve sonradan boşanma gerçekleşmişse, kazanılmış vatandaşlık kural olarak boşanmadan etkilenmez. Evliliğin baştan itibaren muvazaalı olduğunun tespiti ise ayrı bir değerlendirmeye tabidir.

Ne zaman başvurulmalı?

Boşanma kararının kesinleşmesinin ardından gecikmeden. Bekleyen kişi üç ayrı riskle karşılaşır: izninin iptal edilmesi, iptal sonrası kalışın izinsiz hâle gelmesi ve izinsiz kalış tespit edildiğinde giriş yasağı değerlendirmesinin gündeme gelmesi.

1. Boşanma kararının kesinleşme şerhli suretini temin edin.
2. Aile ikamet izniyle geçen süreyi gösteren izin belgelerini ve e-İkamet kayıtlarını toplayın; üç yıllık şartın hesabı buradan yapılır.
3. Şiddet mağduriyeti varsa ilgili mahkeme kararını dosyaya ekleyin.
4. Türkiye'de kalış gerekçenizi belgeleyin: çalışma, çocuk, tedavi, eğitim.
5. Mevcut izninizin bitiş tarihinden önce başvurun; süre dolduktan sonra yapılan başvuru farklı değerlendirilir.

İzin iptal edilmiş ya da başvuru reddedilmişse yargı yolu açıktır; bkz. ikamet iznim reddedildi.