Çocuğun Yurtdışına Çıkarılması ve Muvafakatname

Boşanmış Ebeveynlerde Çocuğun Yurt Dışına Çıkarılması ve Muvafakatname

Boşanma sonrası çocukla yurt dışına seyahat etmek, sadece bir bilet almakla bitmeyen hukuki bir süreçtir. Velayet hakkı sizde olsa dahi, sınır kapılarında veya vize işlemlerinde karşılaşabileceğiniz engelleri aşmak için yasal prosedürleri bilmeniz gerekir.

Velayeti Bende Olan Çocuğumu Yurt Dışına Nasıl Çıkarırım?

Velayeti elinde bulunduran ebeveyn, kural olarak çocuğu yurt dışına çıkarma hakkına sahiptir. Ancak uygulamada vize işlemleri ve sınır geçişleri için diğer ebeveynin noter onaylı muvafakatnamesi (izin belgesi) sıklıkla talep edilmektedir. Diğer ebeveyn izin vermiyorsa veya Ortak Velayet söz konusuysa, Aile Mahkemesi'ne başvurularak "Hakimin Müdahalesi" yoluyla seyahat izni alınmalıdır.

Muvafakatname Nedir ve Nereden Alınır?

Muvafakatname, velayet hakkı olmayan tarafın, çocuğun yurt dışına çıkışına rıza gösterdiğini beyan ettiği resmi belgedir.

• Nereden Alınır? Noter huzurunda düzenlenir. Diğer ebeveyn notere giderek bu belgeyi imzalamalıdır.

• Hangi Durumlarda Zorunludur? Ortak velayette her iki tarafın imzası şarttır. Tek başına velayette ise havayolu şirketleri veya gidilecek ülkenin konsolosluğu güvenlik gerekçesiyle bu belgeyi isteyebilir.

Diğer Ebeveyn İzin Vermezse Ne Yapılmalıdır?

Eski eşiniz kişisel husumet nedeniyle çocuğun tatile gitmesine veya yurt dışında eğitim almasına izin vermiyorsa şu hukuki yollara başvurulur:

1. Seyahat İzni Davası: Mahkemeye uçak bileti, otel rezervasyonu veya okul kabul belgesi sunularak, seyahatin çocuk için yararlı olduğu ispatlanır. Hakim, diğer ebeveynin imzasının yerine geçecek bir izin kararı verir.

2. Velayet Hakkının Kötüye Kullanılması: İzin vermemenin amacı sadece karşı tarafa zorluk çıkarmaksa, bu durum velayetin kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilir.

Çocuğun Yurt Dışı Çıkış Yasağı ve Kaçırma Riski

Eğer velayet sahibi olmayan taraf, çocuğun yurt dışına kaçırılacağından veya bir daha geri getirilmeyeceğinden şüpheleniyorsa acil önlem alabilir:

• İhtiyati Tedbir: Mahkemeden ivedilikle "Çocuğun Yurt Dışına Çıkışının Yasaklanması" talep edilebilir. Bu karar sisteme (Polis-Muhaceret) düştüğü an çocuk sınır dışına çıkarılamaz.

• Lahey Sözleşmesi: Çocuk izinsiz şekilde yurt dışına kaçırıldıysa, Uluslararası Çocuk Kaçırma hükümleri uyarınca iade süreci başlatılır.

Muvafakat vermeyen ebeveyn ne yapabilir?

Muvafakat verilmemesi çıkışı kendiliğinden imkânsız kılmaz. Velayet kendisinde olan ebeveyn, mahkemeden izin isteyebilir; hâkim çocuğun yararını değerlendirerek karar verir.

Karşı tarafın itirazının dinlenmesi için gerekçenin somut olması gerekir. "Dönmeyeceğinden endişe ediyorum" şeklindeki soyut kaygı yeterli görülmezken, önceki bir dönmeme girişimi, o ülkede yerleşme hazırlığı ya da kişisel ilişkinin fiilen sona ereceği bir düzen ciddiyetle değerlendirilir.

Çıkış yasağı istenebilir mi?

İstenebilir. Çocuğun yurt dışına çıkarılmasının önlenmesine ilişkin tedbir kararı, kaçırma riskinin somut olarak ortaya konması hâlinde verilebilir.

Talep aceleyle sonuçlandırılması gereken bir taleptir; çıkış gerçekleştikten sonra alınan karar fiilen sonuç doğurmaz.

Çocuk yurt dışına götürülüp getirilmezse

Bu durumda uluslararası çocuk kaçırma hükümleri devreye girer. Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Sözleşme'ye taraf ülkeler bakımından iade talebi, merkezî makam olan Adalet Bakanlığı aracılığıyla iletilir.

Sürecin işleyişi bakımından iki nokta belirleyicidir. Birincisi, başvurunun gecikmeden yapılmasıdır: çocuğun götürüldüğü ülkedeki yerleşmesi uzadıkça iade değerlendirmesi zorlaşır. İkincisi, çocuğun mutat meskeninin Türkiye olduğunun belgelenmesidir; okul kaydı, sağlık kayıtları ve adres kayıtları bu amaçla kullanılır.

Sözleşmeye taraf olmayan ülkeler bakımından süreç o ülkenin iç hukukuna göre yürür ve daha uzun sürer.

Görevli mahkeme ve süre

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Çıkış izni ve önleyici tedbir talepleri süreye tabi değildir; ancak niteliği gereği ivedi olarak ileri sürülmelidir.

Velayet düzeninin yurt dışına yerleşme nedeniyle yeniden düzenlenmesi gerekiyorsa bkz. velayetin değiştirilmesi davası, görüşme düzeni için çocukla kişisel ilişki.