Ev hizmetleri çalışma izni reddi: nedenler ve yol

Ev hizmetleri çalışma izni başvurularının önemli bir kısmı reddediliyor. Ret kararının gerekçesini doğru okumak, sonraki adımı belirleyen tek şeydir.

Başvuru neden reddedilir?

Uygulamada en sık görülen ret sebebi işverenin mali yeterliliğinin yetersiz bulunmasıdır. Bunu belge eksiklikleri ve yabancının statüsüne ilişkin engeller izler.

İlk üç sebep düzeltilebilir eksikliklerdir. Son üçü ise kapsamın kendisiyle ilgilidir; belge tamamlamakla aşılmaz.

İşveren gelir ve SGK şartı

İşverenin, yabancıya ödeyeceği ücreti ve sigorta primlerini karşılayabilecek düzeyde kayıtlı bir geliri olması beklenir. Beyan edilen değil, belgelenen gelir esas alınır.

Ev hizmetleri bakımından iki kolaylık vardır ve bunlar sıkça gözden kaçar:

• Diğer mesleklerde aranan asgari ücretin 1,5 katı ücret şartı ev hizmetlerinde uygulanmaz; ödenecek ücret asgari ücret düzeyinde olabilir.
• Her yabancı için beş Türk çalışan istihdam etme kriteri bu alanda aranmaz.

Buna karşılık işverenin aranan gelir düzeyi idari olarak belirlenir ve kaynaklarda farklı katsayılar dolaşmaktadır. Başvuru öncesinde güncel kriteri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın yayımladığı bilgilerden teyit edin; internetteki katsayıya güvenerek dosya hazırlamak ret riskini artırır.

SGK prim borcu bulunan işverenlerin başvuruları reddedilmektedir. Borç varsa başvurudan önce kapatılmalıdır.

Ret, sınır dışı kararı anlamına gelir mi?

Hayır. Çalışma izni başvurusunun reddi ile sınır dışı etme kararı farklı idari işlemlerdir; ret kararı kendiliğinden sınır dışı sonucu doğurmaz.

Ancak rahatlatıcı bir sonuç da değildir: başvuru reddedildiğinde yabancının kaçak statüsü olduğu gibi devam eder. Statü sorunu çözülmediği sürece sınır dışı süreci ayrıca başlatılabilir. Hakkında zaten bir karar bulunanlar için öncelik sınır dışı edilemeyecek yabancılar bakımından bir istisnanın söz konusu olup olmadığını değerlendirmektir.

Başvuru sürerken yabancının statüsü ne olur?

Başvuru yapmış olmak kaçak statüyü askıya almaz. Bu, en sık yanlış anlaşılan noktadır.

Başvuru değerlendirilirken yabancı hâlâ izinsiz konumdadır; izinsiz çalışmanın idari para cezası ve sınır dışı süreci başvurudan bağımsız olarak işleyebilir. "Başvuru yaptım, artık güvendeyim" düşüncesiyle beklemek, ret hâlinde kişiyi başladığı noktadan daha kötü bir yerde bırakır.

Aynı şekilde işveren tarafında da sigorta yükümlülüğü izinle birlikte doğar. İzin verilmeden çalıştırmaya devam etmek, işveren için ayrı bir idari para cezası sebebidir; ceza yabancıya ve işverene ayrı ayrı uygulanır.

Tebliğ tarihi neden belgelenmeli?

Ret kararına karşı itiraz ve dava süreleri tebliğ tarihinden işlemeye başlar. Bu tarih, sonradan tartışma konusu olduğunda ispat yükü ilgilinin üzerindedir.

Karar elden tebliğ edilmişse tebliğ belgesindeki tarihi, posta yoluyla gelmişse tebligat zarfını ve tebliğ mazbatasını saklayın. Elektronik bildirim üzerinden öğrenilen kararlarda ekran görüntüsü tek başına yeterli olmayabilir; kararın kendisini yazılı olarak temin edin.

Süreler hak düşürücüdür: mahkeme süreyi taraflar ileri sürmese de kendiliğinden gözetir ve süre geçmişse işin esasına girmez. Bu nedenle tarih tespiti, dosyanın içeriğinden önce gelen bir meseledir.

Yeniden başvurmadan önce ne yapılmalı?

Belirleyici olan bir süre beklemek değil, ret gerekçesindeki eksikliği gidermektir. Aynı dosyayla yapılan yeni başvuru büyük olasılıkla aynı sonucu verir.

1. Ret kararının gerekçesini yazılı olarak okuyun; hangi şartın karşılanmadığı orada belirtilir.
2. Gerekçe mali yeterlilikse, işverenin belgelenebilir gelirini güçlendirin ve prim borcunu kapatın.
3. Gerekçe belge eksikliğiyse, eksik belgeyi tamamlayın.
4. Gerekçe kapsamla ilgiliyse (iş ev hizmeti değil, giriş kaydı yok), yeniden başvuru yerine farklı bir hukuki yol aranmalıdır.

Ret kararına karşı süreye bağlı itiraz ve dava yolları da vardır; bunların süresi ve işleyişi için ev hizmetleri çalışma izni yolunun genel çerçevesi ile çalışma izni başvurusu ve itiraz süreci yazılarına bakın. Süreler hak düşürücüdür, kaçırıldığında dava hakkı düşer.