Türkiye'yi Terke Davet Nedir? Süresi ve İptali

Türkiye'yi Terke Davet Nedir?

Terke davet, hakkında sınır dışı kararı alınan yabancıya Türkiye'den kendi imkânlarıyla çıkması için tanınan 15–30 günlük süredir (YUKK m.56/1). Kimlere tanınmadığı aşağıda ayrıca sayılmıştır. Terke davet süresi içinde çıkmanın ve çıkmamanın hukuki sonuçları ve sınır dışı kararının iptali hâlinde terke davetin ne olacağı bu yazının konusu.

Terke Davet Süresi 

6458 sayılı Kanun'un 56. maddesi, sınır dışı etme kararı alınanlara, sınır dışı etme kararında belirtilmek kaydıyla Türkiye'yi terk edebilmeleri için on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınmasını öngörür. Süre, kararın kendisinde yazar; ayrı bir işlem değildir. Bu süre tanınan kişilere Çıkış İzin Belgesi verilir; belge harca tabi değildir.

Terke davet, sınır dışı kararının ortadan kalktığı anlamına gelmez. Karar durur; kişiye yalnızca kendi kendine gitme imkânı tanınır. Süre içinde çıkılması sınır dışı kararını ortadan kaldırmaz; kanunda öngörülen sonucu, kişi hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilmesidir (m.9/5).

Kimlere terke davet süresi tanınır?

Hakkında sınır dışı kararı alınan yabancılar

Kanundaki istisnalar dışında, sınır dışı kararı alınan kişiye kararda belirtilmek üzere çıkış süresi tanınır. Bu nedenle dosyada önce sınır dışı kararı, ardından süre verilmesini engelleyen bir durum bulunup bulunmadığı incelenir.

Sağlık, kötü muamele riski veya benzeri bir nedenle sınır dışı kararı alınamayacak yabancılar kapsamında bulunuluyorsa, mesele yalnızca daha uzun çıkış süresi almak değildir; sınır dışı kararının hukuka uygunluğu da değerlendirilmelidir.

Süre tanınmayan durumlar

Kanun aynı maddede;

• kaçma ve kaybolma riski bulunanlara, 
• yasal giriş veya çıkış kurallarını ihlal edenlere,
• sahte belge kullananlara, asılsız belgelerle ikamet izni almaya çalışanlara veya aldığı tespit edilenlere
• ve kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlara

bu sürenin tanınmayacağını söyler. Bu grupların büyük kısmı 57. maddenin ikinci fıkrasında da sayılır. Haklarında idari gözetim kararı alınır ya da idari gözetime alternatif yükümlülükler (belirli adreste ikamet, bildirim, teminat, elektronik izleme gibi) getirilir (m.57/2); idari gözetime alınmayan kişiye bu yükümlülüklerden en az birinin getirilmesi zorunludur (m.57/A/3). Yani süre tanınmaması, kişinin mutlaka geri gönderme merkezine götürüleceği anlamına gelmez. İdari gözetimin şartları için; idari gözetim kararı nedir?

Terke Davet Kararının Hukuki Sonuçları

Türkiye’den çıkmak için kaç gün verilir?

Kanuni aralık 15–30 gündür. Herkese mutlaka 30 gün verileceği varsayılamaz. Kişinin çıkış planında, tebliğ edilen karar ve çıkış izin belgesindeki süre ile tarihler esas alınmalıdır. Çelişki veya belirsizlik varsa son gün beklenmeden yazılı açıklama istenmelidir.

Çıkış izin belgesi ücretli midir?

Türkiye’den çıkış için süre tanınan kişiye çıkış izin belgesi verilir. Belge harca tabi değildir. Ancak vize ve ikamet harçları ile bunların cezalarına ilişkin yükümlülükler saklıdır. Belgenin ücretsiz olması, geçmiş kalış ihlallerinden doğan bütün borçların silindiği anlamına gelmez. Dayanak: Kanun m.56.

Terke davet ve sınır dışı kararına nasıl itiraz edilir?

Çıkış süresi ile 7 günlük dava süresi farklıdır

Terke davetin dayandığı sınır dışı kararına karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Örneğin çıkış için 30 gün tanınması, dava açmak için de 30 gün bulunduğu anlamına gelmez.

Dava dilekçesinde sınır dışı sebebi, kişinin itirazları ve varsa süre tanınmasına veya tanınmamasına ilişkin hukuka aykırılıklar birlikte değerlendirilir. Sadece “terke davet” ibaresine bakılarak bütün çıkış bildirimleri aynı işlem gibi kabul edilmemelidir. Özellikle farklı bir ikamet işlemiyle bağlantılı belgelerde hukuki dayanak ayrıca incelenir.

Dava açılması çıkışı ve gözetimi nasıl etkiler?

Kanun’un 53. maddesi uyarınca, yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulduğunda yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı işlemi uygulanmaz. Mahkemeye yapılan başvuru kararı veren makama da bildirilir. Mahkeme, dosyanın tamamlanmasından itibaren on beş gün içinde karar verir ve bu karar kesindir (m.53/3).

Sınır dışı kararı iptal edilirse terke davet ne olur?

Terke davet ayrı bir işlem değil, sınır dışı kararında belirtilen bir süredir (m.56/1); dayanağı sınır dışı kararıdır. Danıştay 10. Dairesi, dayanağı olan sınır dışı işlemi iptal edilen terke davet işleminin iptaline ilişkin kararı onamıştır (Danıştay 10. Daire, E. 2016/14800, K. 2020/5371, T. 25.11.2020). Bu nedenle davada sınır dışı kararının hukuka aykırılığı ortaya konulduğunda terke davet de dayanaksız kalır.

Bu koruma, yeni bir ikamet izni veya mevcut idari gözetimin kendiliğinden kaldırılması anlamına gelmez. Dava açılması hâlinde dosyadaki çıkış bildirimi, gözetim ve diğer yükümlülükler ayrı ayrı izlenmelidir. Ayrıntılar için sınır dışı kararının durdurulması yazısına bakabilirsiniz.

Süresinde çıkmanın ve çıkmamanın sonuçları

Süresinde çıkılırsa giriş yasağı uygulanır mı?

Kanun’un 9. maddesinin beşinci fıkrası, terke davet edilip süresi içinde ülkeyi terk edenler hakkında giriş yasağı kararı alınmayabileceğini düzenler. Bu ifade, her dosyada yasak konulmayacağına ilişkin kesin bir hak oluşturmaz.

Çıkış kaydı, kalış ihlali, ödenmemiş yükümlülükler ve mevcut giriş yasağı/tahdit kayıtları birlikte kontrol edilmelidir. Yeniden girişin koşulları için Türkiye’ye giriş yasağının kaldırılması yazısını inceleyebilirsiniz.

Verilen sürede çıkılmazsa ne olur?

Kabul edilebilir bir mazeret olmaksızın verilen sürede çıkmamak, Kanun’un 57. maddesinde düzenlenen durumlardan biridir. İdari gözetim veya alternatif yükümlülükler gündeme gelebilir (m.57/2). Ayrıca süresinde ayrılmayan yabancıya idari para cezası uygulanır (m.102/1-c); kanundaki tutar her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden güncel tutar ayrıca kontrol edilmelidir. Bu nedenle çıkışı engelleyen ciddi sağlık sorunu veya başka bir mazeret varsa belgeleriyle birlikte idareye gecikmeden bildirilmelidir.

Süre geçmesi, geri gönderme yasağını veya mahkemece sağlanan korumayı ortadan kaldırmaz.Dava sürelerinin ihmal edilmesi hak kaybı doğurabilir. Gözetim kararı verilmişse idari gözetim kararına itiraz ayrıca değerlendirilir.

Hukuki kaynaklar

6458 sayılı Kanun m. 9, 53, 54, 56, 57, 57/A, 102; Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik; Danıştay 10. D. E. 2016/14800, K. 2020/5371, 25.11.2020.