Süresiz İkamet İzni Şartları: Uzun Dönem İzin Başvurusu

Son güncelleme: 8 Ekim 2026. Bu sayfa 6458 sayılı Kanunun konsolide metni, Uygulama Yönetmeliği ve Göç İdaresi'nin e-İkamet'te yayımladığı uzun dönem belge listesi esas alınarak yeniden yazıldı.

Süresiz ikamet izni, kanundaki adıyla uzun dönem ikamet izni, Türkiye'de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış yabancıya Bakanlık onayıyla valilikçe verilen, süre sınırı olmayan izindir (6458 sayılı YUKK m.42/1). Sekiz yıla ek olarak son üç yılda sosyal yardım almamış olmak, kendisinin ve ailesinin geçimine yeten düzenli gelir, geçerli sağlık sigortası ve kamu düzeni yönünden engel bulunmaması aranır (m.43/1). Başvuru e-İkamet'te "geçiş başvurusu" olarak açılır, belgeler randevu günü il göç idaresine teslim edilir.

Süresiz ikamet izni şartları

Kanun beş şart sayar ve beşi birlikte aranır: sekiz yıllık kesintisiz ikamet, son üç yılda sosyal yardım almamış olmak, yeterli ve düzenli gelir, geçerli sağlık sigortası, kamu düzeni ve kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmamak (YUKK m.43/1). İdarenin her şartı nasıl ölçtüğü ise Uygulama Yönetmeliği'nin 40. maddesinde yazılıdır; başvuruya hazırlanırken kanundaki cümle kadar bu ölçüm yöntemini de bilmek gerekir.

Şartların hepsi başvuru tarihine göre değerlendirilir. Bu yüzden başvuru gününü seçmek, uzun dönem dosyasının ilk kararıdır: dilimler başvuru tarihine göre kaydığı için aynı seyahat geçmişi bir tarihte sınırı aşarken birkaç ay sonra aşmayabilir.

"Süresiz oturma izni" ile uzun dönem ikamet izni aynı izin mi?

Evet. Kanun bu iznin adını "uzun dönem ikamet izni" olarak koyar (YUKK m.30/1-ç) ve 42. maddede bu iznin "süresiz" verildiğini söyler. "Süresiz oturma izni", "süresiz oturum" ve "sınırsız oturma izni" günlük dilde aynı izni anlatır; başvuru formunda ve kararlarda geçen resmî ad uzun dönemdir.

"Uzun dönem ikamet izni kaç yıl geçerli?" sorusunun cevabı da buradan çıkar: izin belirli bir yıl için verilmez. Kısa dönem izindeki gibi bitişten önce uzatma başvurusu yapma döngüsü yoktur; izin, kanunun saydığı iptal hâllerinden biri gerçekleşirse sona erer (m.45).

Kimler uzun dönem iznine geçemez?

Sekiz yılı doldursa bile beş gruptaki yabancıya geçiş hakkı tanınmaz: mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma statüsü sahibi, insani ikamet izni sahibi ve geçici koruma sağlanan kişi (YUKK m.42/2). Yönetmelik ayrıca insani ikamet izniyle geçen sürelerin ikamet süresi toplamında hesaba katılmayacağını yazar (m.44/4); insani izinden başka bir izne geçmiş kişinin sekiz yılı, insani dönem dışarıda bırakılarak sayılır. İnsani iznin kendisi için insani ikamet izni rehberine bakabilirsiniz.

Sekiz yılı beklemeden: Bakanlığın belirlediği şartlar

Kanun ikinci bir kapı bırakır: Bakanlığın belirlediği şartlara uyan yabancıya da uzun dönem ikamet izni verilebilir (m.42/1). Bu yolda beş şarttan yalnızca kamu düzeni ve kamu güvenliği şartı aranır; sekiz yıl, gelir, sigorta ve sosyal yardım şartları aranmaz (m.43/2). Bu yetki önce Göç Politikaları Kurulundaydı; 7196 sayılı Kanunla (RG 24.12.2019) Bakanlığa geçti.

Bakanlığın şartları kanunda sayılmaz; uygulamada belirli gruplara yönelik duyurularla görünür. İl göç idaresi müdürlükleri örneğin Ahıska ve Uygur Türkleri ile Kırım Tatar Türkleri için uzun dönem ikamet izni duyuruları yayımlamıştır. Bu duyuruların güncel içeriğini doğrulayamadık; kendinizi böyle bir grupta görüyorsanız ilinizdeki göç idaresinin güncel duyurusunu esas alın.

Sekiz yıl nasıl hesaplanır: sayılan ve sayılmayan süreler

Sekiz yıl, Türkiye'ye ilk girişten bugüne geçen takvim değil, ikamet izniyle geçen ve kesintiye uğramamış süredir (m.43/1-a). Öğrenci ikamet izinlerinin yarısı, diğer ikamet izinlerinin tamamı sayılır (m.28/2); vizeyle ya da izinsiz geçen günler ise kesinti hanesine yazılır (Yönetmelik m.40/2-a). 6458 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce alınmış ikamet izinleri de aynı yöntemle hesaba girer (Yönetmelik m.40/3).

Öğrencilikle başlayan bir geçmişte hesap şöyle kurulur: dört yıllık öğrenci izni sekiz yıla iki yıl ekler; ardından altı yıl çalışma izniyle kalan kişi toplam sekiz yılı tamamlar. Öğrenciyken çalışma izni alınmışsa, çalışma izninin geçerli olduğu dönem yarım değil tam sayılır ve aynı dönemin öğrenci izni ayrıca eklenmez (Yönetmelik m.38/2). Öğrenci izninin diğer ayrıntıları için öğrenci ikamet izni rehberine bakın.

İdarenin dilim hesabı

Kesintisizliği idare, başvuru tarihinden geriye doğru şu sırayla kontrol eder (Yönetmelik m.40/2):

1. Tek seferlik uzun kalış: Sekiz yıl içinde bir seferde veya peş peşe altı ayı geçen yurt dışı ya da izinsiz kalış varsa talep, dilim hesabına geçilmeden olumsuz sonuçlanır (m.40/2-ç).
2. Yıllık dilimler: Başvuru tarihinden geriye birer yıllık dilimler açılır; hiçbir dilimde toplam kesinti 180 günü aşmamalıdır (m.40/2-b).
3. Son beş yıl: Dilimler temizse son beş yıllık dönemde toplam kesintinin 365 günü aşıp aşmadığına bakılır (m.40/2-c).

Örnek: Başvuru 1 Aralık 2026'da yapılıyor ve son beş dilimdeki yurt dışı günleri sırasıyla 150, 120, 60, 40 ve 20. Hiçbir dilim 180'i aşmıyor, ama beş yılın toplamı 390 gün ve 365 sınırını geçiyor. Dilimler başvuru tarihiyle birlikte kaydığı için, en eski yıllardaki yurt dışı günleri beş yıllık pencerenin dışına çıkana kadar beklemek sonucu değiştirebilir. Tek seferde yedi ay yurt dışında kalan biri ise o yedi ay iki dilime bölünüp her birinde 180'in altında kalsa bile ilk adımda elenir.

Kanun, zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedeniyle Türkiye dışında geçen süreyi kesinti saymaz (YUKK m.28/1); bu dönemlerin belgesini şimdiden dosyalayın. İzinler arasında boşluk bırakmamak da aynı derecede önemlidir, çünkü izinsiz geçen her gün kesintidir. Vatandaşlık başvurusundaki beş yıllık süre ise başka bir kanuna, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'na bağlıdır; iki hesabı karıştırmamak için vatandaşlıkta 5 yıl ikamet ve yurt dışı süre hesabı yazısına bakın.

Gelir şartı: aile büyüklüğüne göre ne kadar gelir gerekir?

Gelir TL olarak değil, asgari ücretin katı olarak tanımlanır: başvuru yılındaki net asgari ücret kadar aylık gideri karşılayabilmek ve kendisi dahil her aile üyesi için asgari ücretin üçte biri kadar, toplamda asgari ücretten az olmayan maddi güce sahip olmak gerekir (Yönetmelik m.40/5-a, b). İki kural birlikte uygulandığında alt sınır şöyle oluşur:

Tutar her yıl asgari ücretle değişir; başvurduğunuz yılın rakamını esas alın. Başvuru formunda "kendisi dahil bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısı" ayrıca sorulur ve tablo bu beyana göre okunur.

Gelirin kaynağı formda beyan edilir. İdare beyanı yeterli bulmazsa emekli aylığı belgesi, en az son altı aylık hareketleri gösteren banka hesap dökümü, haciz bulunmadığı ibareli gelir belgesi, mevduat geliri belgesi, kira geliri için tapu ve iki yıldan eski olmayan kira sözleşmesi ya da serbest meslek ve şirket ortakları için vergi levhası, ticaret sicil gazetesi ve son üç yılın bilanço ve gelir tablosu gibi belgeler isteyebilir. Yurt dışından alınan gelir belgesinin yeminli tercüman çevirisinin noter onaylı örneği gerekir.

Üçüncü kişilerin "ben bakarım" taahhüdü gelir sayılmaz (m.40/5-c). Danıştay 10. Daire'nin onadığı bir ilk derece kararında, kendi geliri olmayan 16 yaşındaki çocuk için yapılan uzun dönem talebinin gelir şartı nedeniyle uygun görülmemesi hukuka uygun bulunmuştur; mahkeme, annenin gelirinin onun kendi adına hak doğuracağını ama çocuk adına uzun dönem hakkı oluşturmayacağını, çocuğa durumuna uygun aile ikamet izni verildiğini kaydetmiştir (Danıştay 10. Daire, E. 2016/3737, K. 2021/3228, T. 10.06.2021). Göç İdaresi'nin güncel listesi çocuk adına yapılan başvurular için ek belgeler sayar; çocuk dosyasında gelir şartının nasıl karşılanacağını başvurudan önce netleştirin.

Süresiz oturma izni için gerekli evraklar

Göç İdaresi'nin uzun dönem başvurusu için yayımladığı liste on ortak belgeden oluşur. Belgelerin randevu gün ve saatinde eksiksiz teslim edilmesi gerekir.

Çocuk adına başvuruda ayrıca, anne-baba pasaporttan tespit edilemiyorsa onaylı doğum belgesi, boşanmada velayet belgesi ya da diğer ebeveynin muvafakatnamesi, ebeveynin ölümü veya gaipliğinde ilgili belge ve varsa anne-babanın ikamet ya da çalışma izni fotokopisi istenir. Eski rehberlerde geçen "dört fotoğraf" ve "son sekiz yılın izin fotokopileri" güncel resmî listede yer almaz. Güncel belge bedeli ve harç tutarları için 2026 ikamet izni harcı ve kart bedeli sayfasına bakın.

Uzun dönem ikamet izni başvurusu nasıl yapılır?

Başvuru Türkiye içinden valiliğe yapılır; kanun uzun dönem izinlerini, yurt içinden başvurulabilen istisnai hâller arasında sayar (YUKK m.22/1-c). Süreç e-İkamet'te başlar ve il göç idaresindeki randevuyla tamamlanır.

1. Uygunluğu kendiniz hesaplayın. Giriş-çıkış kayıtlarınızı başvuru tarihinden geriye yıllık dilimlere bölün: tek seferde altı ayı aşan kalış, 180 günü aşan dilim ya da son beş yılda 365 günü aşan toplam olmamalı.
2. Uzun süren belgeleri önce isteyin. Yabancı adli sicil kaydının apostili ve noter onaylı tercümesi ile sosyal yardım belgesi, hazırlanması en çok zaman alan kalemlerdir.
3. e-İkamet'te formu doldurun. e-ikamet.goc.gov.tr ana sayfasında "İkamet izni geçiş başvurusu yapıyorum" seçeneği kullanılır; uzun dönem kayıt formunda başvuru türü "Geçiş Başvurusu", izin türü "Uzun Dönem" olarak yer alır. Gelir, sağlık sigortası ve bakmakla yükümlü olunan kişi sayısı burada beyan edilir.
4. Belge bedelini ödeyin. Sistem üzerinden kartla ödeme yapılabilir.
5. Randevuyu alın. Uzun dönem ikamet izni randevusu e-İkamet üzerinden ücretsiz alınır; Göç İdaresi randevu için ücret isteyen kişi ve kurumlara itibar edilmemesini açıkça duyurur.
6. Randevu günü belgeleri teslim edin. Geçiş başvurularında pasaportun aslı ibraz edilir. Başvuru kural olarak bizzat yapılır; yasal temsilci ya da vekâletnameli avukat aracılığıyla da yapılabilir, ancak idare yabancının hazır bulunmasını isteyebilir.
7. Müracaat belgesini saklayın. Başvurusu alınan kişiye verilen ikamet izni müracaat belgesi, başvuru tarihinden itibaren 90 gün yasal kalış sağlar; ayrıntılar için müracaat belgesi ve 90 gün kuralı yazısına bakın.
8. Ek belge isteklerini süresinde karşılayın. İdare eksik belge için 30 güne kadar süre verebilir; sürede tamamlanmayan başvuru işlemden kaldırılır. İl göç idaresi gerekirse sizinle görüşme de yapabilir.
9. Sonucu takip edin. İzin Bakanlık onayıyla valilikçe verilir (m.42/1); sonucu e-İkamet'teki "Başvurumun sonucunu görmek istiyorum" bölümünden izleyebilirsiniz.

Bu yazı için incelediğimiz kanun ve yönetmelik maddelerinde, valiliğe yapılan uzun dönem başvurusu için ayrı bir karar süresi bulunmuyor; kanundaki 90 günlük sonuçlandırma süresi konsolosluk başvurularını düzenleyen m.21/5'tedir. Bu nedenle "kaç günde çıkar" sorusuna resmî bir rakam verilemez.

Uzun dönem ikamet izni hangi hakları sağlar?

Uzun dönem izni olan yabancı, dört istisna dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır: askerlik yükümlülüğü, seçme ve seçilme, kamu görevine girme ve muaf araç ithali bu kapsamın dışındadır (YUKK m.44/1). Özel kanunlardaki düzenlemeler saklıdır ve Cumhurbaşkanı bu hakları kısmen ya da tamamen kısıtlayabilir (m.44/2).

Yönetmelik bunu işlem düzeyine indirir: ikamet, seyahat, çalışma, yatırım, ticari faaliyet, miras, taşınır ve taşınmaz edinimi gibi işlemler Türk vatandaşlarına uygulanan mevzuata göre yürütülür; ancak özel bir kanun Türk vatandaşı olmayı şart koşuyorsa izin sahibi o hakkı talep edemez (m.41/1-ç, m.41/2). Vatandaşlık şartı aranan meslekler bu nedenle izinle açılmaz.

Çalışma konusunda iki metin birlikte okunmalıdır. Uluslararası İşgücü Kanunu, uzun dönem izni olan yabancının süresiz çalışma iznine başvurabileceğini, ama bunun mutlak hak sağlamadığını düzenler (6735 m.10/3). Göç İdaresi'nin belge listesindeki genel not ise ikamet izninin Türkiye'de çalışma hakkı sağlamadığını hatırlatır. İşe başlamadan önce kendi durumunuzda çalışma izni ya da muafiyet gerekip gerekmediğini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kanalından teyit edin.

İzin hangi hâllerde iptal edilir, yeniden alınabilir mi?

Süresiz iznin sona erdiği iki durum vardır: kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturmak ve sağlık, eğitim ya da ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti dışında bir nedenle kesintisiz bir yıldan fazla Türkiye dışında kalmak (YUKK m.45/1). İptal Bakanlık onayıyla valilikçe yapılır ve yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir (Yönetmelik m.42).

• Kamu düzeni nedeniyle iptal: Tehdit, güvenlik birimlerinin görüşü alınarak tespit edilir; izni bu sebeple iptal edilen kişi kanundaki ikamet izni türlerinden hiçbirine başvuramaz (Yönetmelik m.42/1, m.42/4).
• Yurt dışında bir yılı aşma nedeniyle iptal: Kişi izni yeniden almak için yurt dışında konsolosluğa, Türkiye'de bulunduğu ildeki valiliğe başvurabilir. Başvuru öncelikli incelenir ve en geç bir ayda sonuçlandırılır; sekiz yıllık ikamet şartı yeniden aranmaz, diğer şartlar aranır. Türkiye'de yerleşme iradesi, yakınlar, taşınmaz, aktif iş ilişkileri ve sosyal-ekonomik bağlar değerlendirilir; iznin tekrar verilmesi Bakanlık onayına bağlıdır (Yönetmelik m.43).

Yurt dışında uzun süre kalmayı planlayan izin sahibi için sonuç şudur: bir yıllık sınır kesintisiz kalışa bakar ve eğitim, sağlık ya da ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti bu sınırın dışında tutulur. Bu nedeni gösteren okul kaydı, sağlık raporu ya da resmî belge, dönüşten önce hazır olmalıdır.

Başvuru reddedilirse: süre, mahkeme ve emsal karar

Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebini valilik reddeder ve ret kararı yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir (YUKK m.25/1, m.25/2). Bu karara karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır; dava açma süresi 60 gündür ve kararın yazılı bildirildiği tarihi izleyen gün başlar (İYUK m.7/1, m.7/2-a). Süre geçtikten sonra açılan dava esasa girilmeden, süre aşımı nedeniyle reddedilir (İYUK m.14/3-e, m.15/1-b).

Yetkili mahkeme, kararı veren valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m.32/1). 7533 sayılı Kanunla 6458 m.31'e eklenen özel dava usulü (savunmayla dosyanın tekemmülü, iki aylık tebligat kuralı, duruşmanın mahkemenin takdirinde olması) yalnızca kısa dönem ikamet izni ret ve iptallerine yöneliktir; uzun dönem davaları İYUK'un genel kurallarıyla görülür.

Kesinti hesabı mahkemede yeniden yapılabilir. Danıştay 10. Daire'nin onadığı bir dosyada valilik, başvurucunun bir yılda altı aydan fazla yurt dışında kaldığını gerekçe göstermişti; ilk derece mahkemesi kişinin YUKK m.28'deki kesinti ölçüsünü aşmadığını ve m.43'teki diğer şartlar incelenmeden ret verildiğini tespit ederek işlemi iptal etti (Danıştay 10. Daire, E. 2016/13651, K. 2021/3225, T. 10.06.2021). Kendi giriş-çıkış dökümünüzü gün gün çıkarmak, idarenin hesabını denetlemenizi sağlar.

Ret sonrasında hangi belgeyle kalabileceğiniz, yeni başvuru ve dava sürecindeki durumunuz için ikamet izni reddedildiğinde atılacak adımlar ve sık görülen ret nedenleri yazılarına bakın. Dava süresi işlerken dosyanızın değerlendirilmesini istiyorsanız iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.

Hukuki dayanaklar ve kaynaklar

• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.22, 25, 27, 28, 30, 31/7, 42, 43, 44, 45 — mevzuat.gov.tr
• Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (RG 17.03.2016, sayı 29656; değişiklikler RG 30.07.2019/30847 ve 13.08.2022/31922) m.25/4, 34/5, 38/2, 40, 41, 42, 43, 44/4
• 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m.10/3
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 14, 15, 32 — mevzuat.gov.tr
• Göç İdaresi Başkanlığı, Uzun Dönem İkamet İzni Başvurularında İstenen Belgeler — e-ikamet.goc.gov.tr
• Göç İdaresi Başkanlığı, Başvurulara ve Belgelere İlişkin Açıklamalar — e-ikamet.goc.gov.tr
• Göç İdaresi Başkanlığı, İkamet İzni Uzun Dönem Kayıt Formu (e-İkamet, geçiş başvurusu)
• Danıştay 10. Daire, E. 2016/13651, K. 2021/3225, T. 10.06.2021
• Danıştay 10. Daire, E. 2016/3737, K. 2021/3228, T. 10.06.2021