درخواست پناهندگی در ترکیه، که در قانون «درخواست حمایت بینالمللی» نام دارد، بهصورت حضوری به اداره مهاجرت استانی داده میشود که در آن هستید (قانون 6458، ماده 65). قانون آخرین روزی تعیین نکرده، اما باید در مدت معقول درخواست داد. تصمیم حداکثر ظرف شش ماه از ثبتنام صادر میشود (ماده 78). علیه رد ظرف 30 روز، و علیه تصمیم غیرقابل‌پذیرش یا تسریعشده ظرف 15 روز در دادگاه اداری دعوا اقامه میشود (ماده 80).
آخرین به‌روزرسانی: 8 اکتبر 2026. این متن بر اساس متن به‌روز 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (قانون اتباع خارجی و حمایت بینالمللی شماره 6458) در mevzuat.gov.tr (از جمله اصلاحاتی که در سال 2019 با 7196 sayılı Kanun، یعنی قانون شماره 7196، انجام شد)، Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (آییننامه اجرایی قانون اتباع خارجی و حمایت بینالمللی؛ از این پس «آییننامه»)، صفحه‌های رسمی Göç İdaresi Başkanlığı (ریاست اداره مهاجرت ترکیه) و آرای Danıştay (شورای دولتی ترکیه، عالی‌ترین مرجع قضایی اداری) و Anayasa Mahkemesi (دادگاه قانون اساسی ترکیه) تهیه شده است.
آنچه در زبان عامه «درخواست پناهندگی در ترکیه» نامیده میشود، در حقوق ترکیه uluslararası koruma başvurusu (درخواست حمایت بینالمللی) است: درخواستی که خارجیِ نگران از اینکه اگر به کشورش بازگردد مورد آزار و تعقیب (zulüm) قرار گیرد یا آسیب جدی ببیند، حضوری به valilik (استانداری) استانی که در ترکیه در آن به سر می‌برد، یعنی به İl Göç İdaresi Müdürlüğü (اداره مهاجرت استان)، میدهد (قانون 6458، ماده 65/1). قانون برای درخواست آخرین روزی تعیین نکرده است، اما انتظار می‌رود درخواست در مدتی معقول داده شود (ماده 65/4). متقاضی اصولاً تا صدور تصمیم نهایی در ترکیه می‌ماند؛ تصمیم حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ ثبتنام صادر میشود (ماده 78/1). علیه تصمیم رد ظرف 30 روز، و علیه تصمیم‌های kabul edilemez başvuru (درخواست غیرقابل‌پذیرش) و hızlandırılmış değerlendirme (بررسی تسریعشده) ظرف 15 روز از ابلاغ میتوان در idare mahkemesi (دادگاه اداری) دعوا اقامه کرد (ماده 80/1-ç).
چه کسی در ترکیه پناهنده شناخته میشود؟ تفاوت سه وضعیت حمایت بینالمللی
قانون هر سه وضعیت mülteci (پناهنده)، şartlı mülteci (پناهنده مشروط) و ikincil koruma (حمایت تکمیلی) را با هم «uluslararası koruma» (حمایت بینالمللی) می‌نامد (ماده 3/1-r). اینکه کدام وضعیت به شما داده شود را ملیت شما تعیین نمی‌کند، بلکه خطری که شخصاً با آن روبه‌رو هستید و علت این خطر تعیین می‌کند.
| وضعیت | به چه کسی داده میشود | ماندن در ترکیه | کار | مبنا |
|---|---|---|---|---|
| Mülteci (پناهنده) | کسی که به سبب رویدادهایی که در کشورهای اروپایی رخ داده است، به‌خاطر نژاد، دین، تابعیت، عضویت در یک گروه اجتماعی خاص یا عقیده سیاسی‌اش، به دلایل موجه از آزار و تعقیب می‌ترسد | تا زمانی که وضعیت ادامه دارد؛ کارت شناسایی جای ikamet izni (اجازه اقامت) را میگیرد | از لحظه دریافت وضعیت | ماده 61، ماده 83/2، ماده 89/4-b |
| Şartlı mülteci (پناهنده مشروط) | کسی که به یکی از همان پنج دلیل از آزار و تعقیب می‌ترسد، اما رویدادها را خارج از کشورهای اروپایی از سر گذرانده است | تا زمان اسکان مجدد در کشور ثالث | درخواست çalışma izni (اجازه کار) شش ماه پس از تاریخ درخواست | ماده 62، ماده 89/4-a |
| İkincil koruma (حمایت تکمیلی) | کسی که پناهنده یا پناهنده مشروط شمرده نمیشود، اما اگر بازگردانده شود با مجازات اعدام، شکنجه یا رفتار غیرانسانی، یا با تهدید جدی علیه شخص خود به سبب خشونت کور در درگیری مسلحانه روبه‌رو خواهد شد | تا زمانی که وضعیت ادامه دارد؛ کارت شناسایی جای اجازه اقامت را میگیرد | از لحظه دریافت وضعیت | ماده 63، ماده 83/2، ماده 89/4-b |
کشورهای اروپایی عبارت‌اند از کشورهای عضو Avrupa Konseyi (شورای اروپا) و دیگر کشورهایی که Cumhurbaşkanı (رئیس‌جمهور ترکیه) تعیین می‌کند (ماده 3/1-b). به گفته اداره مهاجرت، ترکیه 1951 Cenevre Sözleşmesi (کنوانسیون 1951 ژنو) را با محدودیت جغرافیایی پذیرفته است؛ به همین دلیل کسی که از رویدادهای خارج از اروپا گریخته است، حتی اگر شرایط کنوانسیون را داشته باشد، وضعیت پناهنده مشروط میگیرد نه پناهنده. خلاصه اینکه آنچه در ترکیه با نام «mülteci başvurusu» (درخواست پناهندگی) شناخته میشود، از نظر حقوقی درخواست حمایت بینالمللی است؛ برای کسی که از خارج از اروپا آمده است، وضعیت‌های ممکن پناهنده مشروط و حمایت تکمیلی است.
وضعیت بر اساس خطر شخصی داده میشود، نه بر اساس ملیت
تصمیم برای هر فرد جداگانه گرفته میشود؛ شرایط عمومی کشور مبدأ و شرایط شخصی شما با هم ارزیابی میشود (ماده 78/2-3). اگر نتیجه گرفته شود که میتوانید در بخشی از کشورتان با امنیت زندگی کنید و با امنیت به آنجا برسید، ممکن است تصمیم گرفته شود که نیازمند حمایت نیستید (ماده 78/4). به نظر دادگاه قانون اساسی، بار اثبات ابتدا بر دوش درخواست‌کننده است: باید به‌طور معقول توضیح دهید خطر چیست و اطلاعات و مدارک پشتیبان را ارائه کنید؛ وقتی این کار انجام شد، اداره و دادگاه موظف‌اند خطر واقعی را به‌تفصیل بررسی کنند. دادگاه، رد دعوای اخراجِ درخواست‌کننده‌ای را که ادعای بدرفتاری را به‌طور پیوسته بیان کرده بود، بدون انجام این بررسی، نقض ممنوعیت بدرفتاری دانسته است (Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru، یعنی درخواست فردی به دادگاه قانون اساسی، B. 2021/32172، T. 18.12.2024؛ B. شماره درخواست و T. تاریخ رأی است).
برخی افراد حتی اگر شرایط را داشته باشند از حمایت مستثنا می‌شوند؛ برای نمونه کسی که درباره او ظن جدی وجود دارد که اعمال مذکور در بند 1(F) کنوانسیون را مرتکب شده است، یا کسی که در حال حاضر از حمایت یکی از نهادهای سازمان ملل به‌جز Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل؛ به اختصار BMMYK، به انگلیسی UNHCR) برخوردار است (ماده 64/1). کسی که نشانه‌های جدی وجود دارد که برای نظم عمومی یا امنیت عمومی خطر ایجاد می‌کند، از حمایت تکمیلی مستثنا میشود (ماده 64/5).
مراحل درخواست پناهندگی در ترکیه، گام به گام
- حضوری به جای درست بروید. درخواست بهصورت حضوری به اداره مهاجرت استانی که در آن هستید داده میشود (ماده 65/1)؛ وکیل یا نماینده قانونی نمی‌تواند به‌جای شما درخواست بدهد (آییننامه، ماده 65/1). طبق صفحه پرسشهای متداول اداره مهاجرت، محل درخواست در استانبول Kumkapı Koordinasyon Merkezi (مرکز هماهنگی کومکاپی) است. درخواستی که در گذرگاه مرزی یا در داخل کشور به پلیس یا jandarma (ژاندارمری) داده شود، بیدرنگ به استانداری اطلاع داده میشود (ماده 65/2).
- بگویید چرا آمده‌اید. اظهارات شما به زبانی گرفته میشود که بتوانید با آن مقصود خود را بیان کنید؛ دلیل اینکه نمی‌توانید به کشورتان بازگردید و نیاز ویژه خود (مانند بارداری، بیماری یا قربانی خشونت بودن) را در همین مرحله بگویید (آییننامه، ماده 65/3). اگر بخواهید، مترجم در اختیارتان گذاشته میشود (ماده 70/2).
- ثبتنام کنید. اطلاعات هویتی خود را درست بدهید؛ گذرنامه، کارت شناسایی و اسناد سفر خود را تحویل دهید (ماده 69/2). در ثبتنام پرسیده میشود چرا کشورتان را ترک کردید، در راه چه بر شما گذشت، چگونه و از چه مسیری وارد ترکیه شدید و آیا در کشور دیگری درخواست حمایت داده‌اید یا نه (ماده 69/4). نسخهای از فرم ثبت‌نامی که امضا میکنید به شما داده میشود؛ آن را نگه دارید (آییننامه، ماده 70/7).
- به توضیحات گوش دهید. هنگام ثبتنام، حقوق و تکالیف شما و روش‌ها و مهلت‌های اعتراض توضیح داده میشود (ماده 70/1)؛ تاریخ و محل مصاحبه نیز در همین مرحله اعلام میشود (ماده 69/5).
- کارت شناسایی خود را بگیرید. پس از تکمیل ثبتنام، برای شما و اعضای خانواده‌ای که همراهتان آمدهاند Uluslararası Koruma Başvuru Sahibi Kimlik Belgesi (کارت شناسایی متقاضی حمایت بینالمللی؛ در زبان عامه «کیملیک») صادر میشود (ماده 76/1).
- به استانی که برایتان تعیین میشود بروید. استانی که در آن زندگی خواهید کرد تعیین میشود؛ در مهلت تعیین‌شده به آن استان می‌روید و نشانی خود را ثبت میکنید (آییننامه، ماده 72؛ قانون، ماده 71/2).
- در مصاحبه شرکت کنید و منتظر تصمیم بمانید. مصاحبه ظرف 30 روز از ثبتنام انجام میشود؛ تصمیم حداکثر ظرف شش ماه از ثبتنام صادر میشود (ماده 75/1، ماده 78/1).
کارت شناسایی متقاضی حمایت بینالمللی (کیملیک)
این کارت yabancı kimlik numarası (شماره شناسایی خارجی) شما را دارد، مشمول هیچ عوارضی (harç) نیست و جای اجازه اقامت را میگیرد (ماده 76/1، ماده 76/4). قانون تعیین مدت اعتبار و تمدید کارت را به وزارت، یعنی İçişleri Bakanlığı (وزارت کشور ترکیه)، واگذار کرده است. طبق صفحه مدارک اداره مهاجرت، کارت یک‌ساله است و اگر درخواست به نتیجه نرسد، برای دوره‌های یک‌ساله تمدید میشود.
آیا برای درخواست پناهندگی در ترکیه مهلتی وجود دارد؟ قاعده «مدت معقول»
قانون برای درخواست تعداد روز تعیین نکرده است؛ اداره مهاجرت نیز اعلام می‌کند که مهلتی برای درخواست پیش‌بینی نشده، اما درخواست باید در چارچوب حسن نیت و در مدتی که معقول شمرده شود داده شود. کسی که در مدت معقول خودش مراجعه کند و دلیل موجه ورود یا اقامت غیرقانونی‌اش را توضیح دهد، به سبب این ورود یا اقامت تحت اقدام کیفری قرار نمی‌گیرد (ماده 65/4). آییننامه روی دیگر این قاعده را هم تنظیم کرده است: درباره کسی که نتواند ورود یا اقامت غیرقانونی‌اش را به دلیلی موجه مستند کند اقدام کیفری اعمال میشود، و اینکه مدت معقول گذشته است یا نه برای هر فرد جداگانه ارزیابی میشود (آییننامه، ماده 65/4-5).
تأخیر پیامد دیگری هم دارد. درخواستی که ارزیابی شود فقط برای به تعویق انداختن یا جلوگیری از اجرای تصمیمی داده شده است که شما را از ترکیه بیرون می‌فرستد، به روش تسریعشده بررسی میشود (ماده 79/1-d). اگر خطر پس از آمدن به ترکیه پدید آمده است، این موضوع و زمانی را که از آن آگاه شدید در درخواست به‌روشنی توضیح دهید.
آیا پس از درخواست پناهندگی از ترکیه دیپورت می‌شوم؟
اصولاً نه، اما این قاعده مطلق نیست. به کسی که در چارچوب حمایت بینالمللی پرونده دارد اجازه داده میشود تا تصمیم نهایی در ترکیه بماند (آییننامه، ماده 65/7)؛ در جریان اعتراض یا دعوا نیز اجازه ماندن ادامه دارد (ماده 80/1-e). ماده 4 قانون، فرستادن فرد به جایی را ممنوع می‌کند که در آن شکنجه یا رفتار غیرانسانی خواهد دید، یا جان یا آزادی‌اش به‌خاطر نژاد، دین، تابعیت، گروه اجتماعی یا عقیده سیاسی‌اش در معرض تهدید خواهد بود.
استثنا در ماده 54/2 است: درباره متقاضی و دارنده وضعیتی که مرتبط با سازمان تروریستی یا سازمان جنایی سودجو (ماده 54/1-b)، تهدیدی برای نظم عمومی، امنیت عمومی یا سلامت عمومی (ماده 54/1-d) یا مرتبط با سازمان‌های تروریستیِ تعریف‌شده از سوی نهادهای بینالمللی (ماده 54/1-k) شمرده شود، در همه مراحل رسیدگی میتوان sınır dışı etme kararı (حکم اخراج یا دیپورت) صادر کرد. افزون بر این، درخواست، دیگر اقدامات قضایی و اداری، تدابیر و ضمانت‌اجراهای مربوط به شما را متوقف نمی‌کند (ماده 65/5). مهلت اقامه دعوا علیه چنین حکم اخراجی 7 روز از ابلاغ است؛ در طول مهلت دعوا و در جریان دادرسی، جز با رضایت خودتان اخراج نمی‌شوید (ماده 53/3). جزئیات این دعوا در راهنمای لغو حکم دیپورت ما، و مواردی که مانع صدور حکم اخراج است، مانند خطر مجازات اعدام، شکنجه یا بیماری سخت، در مطلب ما درباره ماده 55 YUKK (نام کوتاه قانون 6458) توضیح داده شده است.
درخواستی که در geri gönderme merkezi (مرکز اخراج یا کمپ دیپورت؛ به اختصار GGM) داده شود، شما را خودبه‌خود آزاد نمی‌کند؛ درخواست به بررسی تسریعشده سپرده میشود (ماده 79/1-ç). idari gözetim (بازداشت اداری) متقاضی استثنایی است و نمی‌تواند از 30 روز بیشتر شود (ماده 68/2، ماده 68/5). برای جزئیات درخواستی که در بازداشت داده میشود به مطلب ما درباره درخواست حمایت بینالمللی و بازداشت اداری، و برای راه‌های خروج از مرکز به راهنمای خروج از GGM مراجعه کنید.
پناهجو در کدام شهر ترکیه زندگی می‌کند؟ استان اقامت، امضا و خروج از استان
متقاضی نمی‌تواند در هر شهری از ترکیه که بخواهد زندگی کند. طبق قانون، ممکن است متقاضی موظف شود در مرکز پذیرش و اسکانی که به او نشان داده میشود، در مکانی معین یا در یک استان اقامت کند و به شکل و در فواصلی که خواسته میشود حضور خود را اعلام کند (که در عمل imza یا «امضا» نامیده میشود) (ماده 71/1). استان محل زندگی شما را Göç İdaresi Başkanlığı (که در قانون با نام Göç İdaresi Genel Müdürlüğü آمده است) یا اداره استانی‌ای که به آن اختیار داده است، با در نظر گرفتن درخواست شما، وضعیت سلامت، خویشاوندانتان و ظرفیت استان‌ها تعیین می‌کند (آییننامه، ماده 72/1، ماده 110/1).
درخواست دادن در استانبول به این معنا نیست که در استانبول خواهید ماند. در درخواست‌هایی که خارج از uydu iller (استان‌های اقماری) داده میشود، تا زمانی که استان اقامت شما تعیین شود، اجازه دارید در استانی که درخواست داده‌اید در نشانی معینی بمانید (آییننامه، ماده 66/3). اگر در مهلت تعیین‌شده به استانی که به شما نشان داده شده است نروید، تصمیم گرفته میشود که درخواست شما پس‌گرفته‌شده تلقی شود (آییننامه، ماده 72/2).
- امضا: سه بار پیاپی و بدون عذر موجه انجام ندادن تکلیف اعلام حضور، به پس‌گرفته‌شده تلقی شدن درخواست می‌انجامد (ماده 77/1-ç).
- خروج از استان: در صورت نیاز، اداره مهاجرت استان می‌تواند تا 30 روز اجازه خروج از استان بدهد؛ این اجازه یک بار تا 30 روز دیگر قابل تمدید است و پس از آن ریاست اداره مهاجرت تصمیم میگیرد (آییننامه، ماده 91/1-3). ترک استان بدون اجازه یا بازنگشتن پس از پایان اجازه، سبب میشود درخواست پس‌گرفته‌شده تلقی شود (ماده 77/1-ç؛ آییننامه، ماده 91/4).
- تغییر استان: میتوانید به دلیل خویشاوندی، سلامت یا دلایل دیگر تغییر استان بخواهید (آییننامه، ماده 110/5)؛ به گفته اداره مهاجرت، dilekçe (درخواست کتبی) به اداره استانی که در آن ثبت هستید داده میشود و همان اداره تصمیم میگیرد.
- نشانی: موظفید در adres kayıt sistemi (سامانه ثبت نشانی) ثبت شوید و نشانی خود را اعلام کنید (ماده 71/2)؛ تغییر نشانی، هویت و وضعیت تأهل را ظرف 20 روز کاری اعلام میکنید (ماده 90/1-c).
برای دارندگان وضعیت پناهنده مشروط و حمایت تکمیلی هم ممکن است به دلیل نظم عمومی یا امنیت عمومی تکلیف اقامت در استانی معین و اعلام حضور تعیین شود (ماده 82/1). طبق آییننامه، استان این افراد ممکن است از سوی ریاست اداره مهاجرت تعیین شود یا خود فرد از میان استان‌های تعیین‌شده انتخاب کند (آییننامه، ماده 110/2).
حقوق پناهجویان در ترکیه: درمان، تحصیل و کمک‌ها
متقاضی در مدت انتظار برای تصمیم به خدمات پایه دسترسی دارد؛ این حقوق همراه با تکالیف اعلام اجرا میشود.
| موضوع | چه فراهم میشود، چه خواسته میشود | مبنا |
|---|---|---|
| درمان | کسانی که پوشش درمانی و توان پرداخت ندارند، از تاریخ ثبتنام تا یک سال تحت پوشش genel sağlık sigortası (بیمه همگانی سلامت) هستند. برای دارندگان نیاز ویژه و کسانی که وزارت مناسب بداند، محدودیت یک سال اعمال نمیشود. کسی که درباره درخواستش تصمیم منفی صادر شود، از پوشش بیمه خارج میشود. | ماده 89/3-a (اصلاح‌شده با قانون 7196 در 2019) |
| تحصیل | شما و اعضای خانوادهتان از آموزش ابتدایی و متوسطه بهره‌مند می‌شوید. اگر در دانشگاه پذیرفته شوید، میتوانید بدون اجازه اقامت تحصیلی و با مدرکی که وضعیت شما را نشان میدهد تحصیل کنید. | ماده 89/1؛ آییننامه، ماده 105 |
| کمک اجتماعی و کمک‌هزینه | ممکن است دسترسی نیازمندان به کمک‌ها و خدمات اجتماعی فراهم شود. به کسی که نیازمندی‌اش احراز شود ممکن است harçlık (کمک‌هزینه) داده شود؛ متقاضیانی که درخواستشان در روش غیرقابل‌پذیرش یا بررسی تسریعشده است، مشمول کمک‌هزینه نیستند. | ماده 89/2، ماده 89/5 |
| مترجم و وکیل | در درخواست، ثبتنام و مصاحبه مترجم فراهم میشود. به کسی که توان پرداخت حقالوکاله ندارد، در مراجعات قضایی از راه adli yardım (معاضدت قضایی) وکیل داده میشود. | ماده 70/2، ماده 81 |
| تکالیف اعلام | وضعیت اشتغال، درآمدها و اموال منقول و غیرمنقول خود را ظرف 30 روز، و تغییر نشانی، هویت و وضعیت تأهل را ظرف 20 روز کاری اعلام میکنید. | ماده 90/1 |
حقوق کسانی که به تکالیف خود عمل نکنند و کسانی که درباره درخواستشان تصمیم منفی صادر شده است، به‌جز آموزش و درمان پایه، ممکن است محدود شود؛ تصمیم محدودیت بهصورت فردی گرفته و کتباً ابلاغ میشود (ماده 90/2).
آیا پناهجو در ترکیه می‌تواند کار کند؟
بله، اما نه بلافاصله. متقاضی و پناهنده مشروط میتوانند شش ماه پس از تاریخ درخواست حمایت بینالمللی برای اجازه کار یا çalışma izni muafiyeti (معافیت از اجازه کار) درخواست بدهند (قانون 6458، ماده 89/4-a؛ 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu، یعنی قانون نیروی کار بینالمللی شماره 6735، ماده 17/1). هنگام صدور این اجازه، نظر مثبت وزارت کشور لازم است و اجازه کار معتبر حق مطلق ماندن در ترکیه نمی‌دهد (قانون 6735، ماده 17/2-3). اگر درخواست شما پس گرفته شود، پس‌گرفته‌شده تلقی شود یا وضعیت شما پایان یابد، اجازه کار لغو میشود (قانون 6735، ماده 17/5-a).
اما دارنده وضعیت پناهنده و حمایت تکمیلی از لحظه دریافت وضعیت می‌تواند بهصورت وابسته (کارمند) یا مستقل کار کند؛ کارت شناسایی جای اجازه کار را میگیرد و این موضوع روی کارت درج میشود (ماده 89/4-b). کارها و حرفه‌هایی که بر روی خارجیان بسته است از این قاعده مستثناست. برای شرایط عمومی اجازه کار و مراحل درخواست آن به راهنمای اجازه کار ما مراجعه کنید.
مصاحبه پناهندگی در ترکیه: چه می‌گذرد و چگونه آماده شویم؟
مصاحبه مبنای اصلی تصمیم است. ظرف 30 روز از تاریخ ثبتنام، بهصورت فردی و با رعایت حریم خصوصی با شما انجام میشود و امکان داده میشود که خود را به بهترین شکل بیان کنید (ماده 75/1). اگر بخواهید، وکیلتان می‌تواند به‌عنوان ناظر حضور داشته باشد؛ آییننامه برای این کار درخواست کتبی می‌خواهد (ماده 75/1؛ آییننامه، ماده 82/1-b).
- مدارک ببرید: موظفید همه اطلاعات و مدارکی را که درخواستتان را پشتیبانی می‌کند ارائه کنید (ماده 75/2)؛ ترجمه مدارکی که به زبان ترکی نیستند خواسته میشود (آییننامه، ماده 102/3).
- همه چیز را در همان روایت نخست بگویید: Danıştay ادعای آزار و تعقیب بر پایه مذهب (mezhep) را که در درخواست و مصاحبه گفته نشده و برای نخستین بار در مرحله دعوا مطرح شده بود، منسجم ندانسته؛ دشمنی شخصی با خویشاوندان را هم دلیل آزار و تعقیب نشمرده و تصمیم رد را قانونی دانسته است (Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu، یعنی هیئت عمومی شعب دعاوی اداری شورای دولتی، E. 2022/874، K. 2022/2589، T. 22.09.2022؛ E. شماره پرونده و K. شماره رأی است).
- فرم را گوش کنید و اصلاح کنید: در پایان مصاحبه فرم برای شما خوانده میشود؛ اصلاحات، توضیحات و اطلاعات تکمیلی شما در فرم نوشته میشود (آییننامه، ماده 86/3). در پایان هر مصاحبه tutanak (صورتجلسه) تنظیم و نسخهای از آن به شما داده میشود (ماده 75/6).
- محرمانگی: در جریان ارزیابی، اطلاعات شما با هیچ نهادی از کشور مبدأ شما در میان گذاشته نمیشود (آییننامه، ماده 116/3).
- اگر نمی‌توانید بیایید: اگر مصاحبه انجام نشود، تاریخ تازهای تعیین میشود و میان دو تاریخ دست‌کم ده روز فاصله خواهد بود (ماده 75/4). درخواست کسی که سه بار پیاپی و بدون عذر موجه به مصاحبه نیاید، پس‌گرفته‌شده تلقی میشود (ماده 77/1-b).
- وضعیت‌های ویژه: به دارندگان نیاز ویژه، مانند کودک بدون همراه، زن باردار، فرد دارای معلولیت یا قربانی شکنجه، اولویت داده میشود و در مصاحبه وضعیت آنان در نظر گرفته میشود (ماده 3/1-l، ماده 67/1، ماده 75/3).
رسیدگی به درخواست پناهندگی در ترکیه چقدر طول می‌کشد؟
در بررسی عادی، تصمیم حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ ثبتنام صادر میشود؛ اگر در این مدت تصمیم صادر نشود، به متقاضی اطلاع داده میشود (ماده 78/1)؛ به گفته اداره مهاجرت، در این حالت روند تصمیم‌گیری ادامه می‌یابد. در مرحله نخست بررسی میشود که آیا درخواست غیرقابل‌پذیرش است یا نه، و سپس اینکه آیا به روش تسریعشده سپرده شود یا نه (آییننامه، ماده 73).
| روش | در چه مواردی | مصاحبه | تصمیم | مبنا |
|---|---|---|---|---|
| بررسی عادی | درخواست‌هایی که در دو روش زیر قرار نمی‌گیرند | ظرف 30 روز از ثبتنام | حداکثر 6 ماه از ثبتنام | ماده 75/1، ماده 78/1 |
| بررسی تسریعشده (hızlandırılmış değerlendirme) | هیچ اشاره‌ای نکردن به موضوعاتی که حمایت را لازم می‌کند؛ فریب دادن مقامات با مدرک جعلی یا اطلاعات گمراه‌کننده؛ از بین بردن کارت شناسایی یا سند سفر با سوءنیت؛ قرار داشتن در بازداشت اداری برای اخراج؛ درخواست دادن فقط برای به تعویق انداختن فرستاده شدن؛ خطر داشتن برای نظم عمومی یا امنیت عمومی یا اخراج پیشین به همین دلیل؛ درخواست دوباره پس از درخواستی که پس‌گرفته‌شده تلقی شده است | حداکثر 3 روز از تاریخ درخواست | حداکثر 5 روز پس از مصاحبه | ماده 79/1-2 |
| درخواست غیرقابل‌پذیرش (kabul edilemez başvuru) | تکرار همان درخواست بدون ارائه دلیل متفاوت؛ دادن درخواست جداگانه بدون دلیل موجه پس از رضایت دادن به درخواستی که به نام او داده شده است، یا پس از رد بدون ارائه دلیل متفاوت؛ آمدن از نخستین کشور پناهندگی یا از کشور ثالث امن | پیش از تصمیم انجام میشود | در قانون مهلت جداگانه‌ای نیست | ماده 72/1؛ آییننامه، ماده 74/1 |
درخواست کودکان بدون همراه به روش تسریعشده بررسی نمیشود؛ پرونده‌هایی که بررسی آن‌ها طولانی خواهد شد ممکن است از این روش خارج شوند (ماده 79/3-4). بررسی تسریعشده مانع بررسی تفصیلی درخواست نیست (آییننامه، ماده 80/2). کسی که درخواستش به دلیل نخستین کشور پناهندگی یا کشور ثالث امن غیرقابل‌پذیرش شمرده شود، تا زمان فرستاده شدن به آن کشور می‌تواند در ترکیه بماند؛ اگر آن کشور فرد را نپذیرد، رسیدگی به درخواست ادامه می‌یابد (ماده 73/1، ماده 74/1).
اصلاحات 2019: قانون شماره 7196 (RG 24.12.2019؛ RG یعنی Resmî Gazete، روزنامه رسمی ترکیه) ماده 78/1 را که مهلت تصمیم را تنظیم می‌کند از نو نوشت (امروز: حداکثر شش ماه از ثبتنام؛ ریاست اداره مهاجرت می‌تواند این اختیار را به استانداریها واگذار کند)، عبارت «altı ay süreli» (با اعتبار شش‌ماهه) را از کارت شناسایی متقاضی و عبارت «üçer yıl süreli» (با اعتبار سه‌ساله) را از کارت شناسایی دارنده وضعیت حذف کرد (ماده 76/1، ماده 83/1)، بیمه همگانی سلامت را به یک سال محدود کرد (ماده 89/3-a) و ترک ترکیه را به دلایل پایان وضعیت افزود (ماده 85/1-f). ماده 80 که مهلت‌های اعتراض و دعوا را تنظیم می‌کند با این قانون تغییر نکرد.
رد درخواست پناهندگی در ترکیه: اعتراض ظرف چند روز و کجا؟
تصمیم منفی همراه با دلایل ماهوی و مبنای حقوقی‌اش به شما یا وکیلتان ابلاغ میشود؛ اگر وکیل ندارید، روش‌ها و مهلت‌های اعتراض هم برایتان توضیح داده میشود (ماده 78/6). مهلت از ابلاغ جاری میشود و شمارش آن از روز پس از ابلاغ آغاز میشود (ماده 80/1-ç؛ 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu، یعنی قانون آیین دادرسی اداری شماره 2577، از این پس İYUK، ماده 8/1).
| تصمیم | اعتراض اداری | مهلت دعوا | مرجع صالح | مهلت تصمیم دادگاه |
|---|---|---|---|---|
| رد در پایان بررسی عادی و دیگر تصمیم‌ها (مانند پس‌گرفته‌شده تلقی شدن، پایان یا لغو وضعیت) | اختیاری: ظرف 10 روز از ابلاغ نزد Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonu (کمیسیون ارزیابی حمایت بینالمللی) (ماده 80/1-a) | 30 روز از ابلاغ | دادگاه اداری | در قانون مهلتی نیست |
| تصمیم درخواست غیرقابل‌پذیرش (ماده 72) | ندارد؛ فقط راه قضایی | 15 روز از ابلاغ | دادگاه اداری | 15 روز؛ رأی قطعی است (ماده 80/1-d) |
| تصمیم بررسی تسریعشده (ماده 79) | ندارد؛ فقط راه قضایی | 15 روز از ابلاغ | دادگاه اداری | 15 روز؛ رأی قطعی است (ماده 80/1-d) |
| بازداشت اداری متقاضی (ماده 68) | ندارد | در قانون مهلتی نیست | sulh ceza hâkimi (قاضی صلح کیفری) | 5 روز؛ رأی قطعی است (ماده 68/7)؛ برای روش کار، مطلب ما درباره اعتراض به بازداشت اداری |
به امید اعتراض به کمیسیون، مهلت دعوا را از دست ندهید. قانون اعتراض 10 روزه به کمیسیون را با واژه «edilebilir» (میتوان اعتراض کرد) تنظیم کرده است؛ این راه اختیاری است. طبق آییننامه، اعتراض به کمیسیون مهلت اقامه دعوا را متوقف نمی‌کند؛ اگر هم‌زمان دعوا اقامه شده باشد، کمیسیون رسیدگی را متوقف می‌کند (آییننامه، ماده 101/3). اما ماده 115 قانون که تشکیل کمیسیون را تنظیم می‌کرد، در سال 2018 با 703 sayılı KHK (فرمان دارای قوت قانون شماره 703) لغو شد و در صفحه‌های حمایت بینالمللی اداره مهاجرت اطلاعاتی درباره کمیسیون وجود ندارد؛ نظم کاری کنونی کمیسیون تأیید نشد. راه مطمئن این است که مهلت 30 روزه دعوا را مبنا قرار دهید.
مهلت‌های اقامه دعوا مسقط حق‌اند: به تعبیر Danıştay، مهلت دعوا به نظم عمومی مربوط است و دعوایی که در مهلت اقامه نشود، بدون ورود به ماهیت، به دلیل گذشت مهلت رد میشود (Danıştay 6. Daire، یعنی شعبه ششم شورای دولتی، E. 2021/6891، K. 2025/1707، T. 25.03.2025؛ İYUK، ماده 15/1-b). قانون فقط می‌گوید «yetkili idare mahkemesi» (دادگاه اداری صالح)؛ در این حالت دادگاه صالح، دادگاه اداری محلی است که مرجع اداریِ صادرکننده تصمیم در آن قرار دارد (İYUK، ماده 32/1). از روی تصمیمی که به شما ابلاغ شده است بررسی کنید که تصمیم را ریاست اداره مهاجرت صادر کرده یا استانداری با تفویض اختیار (ماده 78/1).
هنگامی که علیه تصمیم درخواست غیرقابل‌پذیرش (ماده 72) یا پس‌گرفته‌شده تلقی شدن (ماده 77) دعوا اقامه میکنید، استانداری ممکن است به شما insani ikamet izni (اجازه اقامت بشردوستانه) بدهد (ماده 46/1-ç)؛ شرایط آن در مطلب ما درباره اجازه اقامت بشردوستانه آمده است.
پس از تصمیم نهایی چه میشود؟
تصمیم نهایی، اگر راه اعتراض یا دعوا پیموده نشود، تصمیم اداره است؛ اگر دعوا اقامه شده باشد، رأی قضایی‌ای است که قابل فرجام‌خواهی نیست (ماده 3/1-ö). درباره کسی که درخواستش رد شده، غیرقابل‌پذیرش شمرده شده، پس‌گرفته‌شده تلقی شده یا وضعیتش پایان یافته است، اگر پس از تصمیم نهایی طبق حکم دیگری از قانون حق ماندن در ترکیه نداشته باشد، حکم اخراج صادر میشود (ماده 54/1-i). به گفته اداره مهاجرت، ماندن پس از رد نهایی طبق مقررات عمومی ارزیابی میشود؛ کسی که حق ماندن دیگری به دست آورد می‌تواند به ماندن ادامه دهد. آییننامه همچنین مقرر می‌کند که برای کسانی که درخواستشان رد شده یا پس‌گرفته‌شده تلقی شده است، ممکن است giriş yasağı (ممنوعیت ورود) اعمال شود (آییننامه، ماده 79/6). برای گزینه‌های اقامت پس از رد به راهنمای اجازه اقامت ما مراجعه کنید.
پس از گرفتن وضعیت: کارت شناسایی، سند سفر و پایان وضعیت
برای کسی که وضعیت به او داده شده است، کارت شناسایی با شماره شناسایی خارجی صادر میشود؛ کارت بدون عوارض است و جای اجازه اقامت را میگیرد (ماده 83/1-2). به گفته اداره مهاجرت، این کارت از تاریخ تصمیم سه سال اعتبار دارد و تا زمانی که وضعیت پایان نیابد یا لغو نشود، برای دوره‌های سه‌ساله تمدید میشود. به پناهندگان سند سفر پیش‌بینی‌شده در کنوانسیون داده میشود؛ درخواست سند سفر دارندگان وضعیت پناهنده مشروط و حمایت تکمیلی طبق ماده 18 Pasaport Kanunu (قانون گذرنامه ترکیه) ارزیابی میشود (ماده 84).
وضعیت دائمی نیست. اگر به اختیار خود دوباره از حمایت کشورتان بهره‌مند شوید، به اختیار خود به کشورتان بازگردید، یا شرایطی که وضعیت را لازم می‌کرد به‌طور اساسی و پایدار از میان برود، وضعیت پایان می‌یابد (ماده 85/1-a، ç، d؛ ماده 85/2). طبق حکمی که با قانون شماره 7196 افزوده شد، با حفظ ماده 84 درباره سند سفر، ترک ترکیه به اختیار خودتان، بهره‌مندی از حمایت یک کشور ثالث، پذیرفته شدن در یک کشور ثالث از راه اسکان مجدد یا به دلایل بشردوستانه، یا خروج به یک کشور ثالث نیز وضعیت را پایان میدهد (ماده 85/1-f). وضعیتی که با مدرک جعلی، فریب یا پنهان کردن واقعیت‌ها گرفته شده باشد، لغو میشود (ماده 86/1-a).
حمایت بینالمللی راهی به شهروندی نیست: در قانون 6458 هیچ حکمی وجود ندارد که وضعیت را به شهروندی پیوند بزند، و به دارندگان وضعیت پناهنده، پناهنده مشروط و حمایت تکمیلی حق انتقال به uzun dönem ikamet izni (اجازه اقامت بلندمدت) داده نمیشود (ماده 42/2).
اسکان مجدد پناهندگان در کشور ثالث
به پناهنده مشروط اجازه داده میشود تا زمان اسکان مجدد در کشور ثالث در ترکیه بماند (ماده 62/1). کارهای اسکان مجدد با هماهنگی ریاست اداره مهاجرت انجام میشود؛ اجازه خروج به کشور ثالث را ریاست اداره مهاجرت یا استانداری‌ای که به آن اختیار داده است صادر می‌کند (آییننامه، ماده 94). اداره مهاجرت اعلام می‌کند که این کارها همراه با BMMYK (UNHCR) انجام میشود.
- طبق صفحه راهنمای BMMYK در ترکیه، اسکان مجدد یک حق نیست و فرایندی مبتنی بر درخواست نیست؛ پرونده‌های آسیب‌پذیرترین افرادی که اداره مهاجرت معرفی می‌کند ارزیابی میشود.
- فرد نمی‌تواند کشور مقصد را انتخاب کند؛ تصمیم نهایی را نه BMMYK بلکه کشور پذیرنده میگیرد. فرایند ممکن است ماه‌ها یا بیش از یک سال طول بکشد و دعوت شدن به مصاحبه اسکان مجدد تضمین‌شده نیست.
- خدمات BMMYK و شرکایش رایگان است؛ کسانی که در ازای پول وعده اسکان مجدد می‌دهند کلاهبردارند.
- پذیرفته شدن در کشور ثالث یا خروج به آن در چارچوب اسکان مجدد، وضعیت شما در ترکیه را پایان میدهد (ماده 85/1-f).
باورهای نادرست رایج درباره پناهندگی در ترکیه
- «با درخواست دادن، در هیچ حالتی اخراج نمی‌شوم.» نادرست است؛ در موارد ماده 54/2 در هر مرحله میتوان حکم اخراج صادر کرد.
- «حمایت بینالمللی به شهروندی می‌رسد.» نه؛ دارندگان وضعیت حتی نمیتوانند به اجازه اقامت بلندمدت منتقل شوند (ماده 42/2).
- «وضعیت بر اساس ملیت داده میشود.» تصمیم فردی است (ماده 78/2-3)؛ دو نفر از یک کشور ممکن است نتیجه متفاوتی بگیرند.
- «متقاضی در هر شهری که بخواهد زندگی می‌کند.» استان اقامت را اداره تعیین می‌کند (ماده 71/1؛ آییننامه، ماده 72/1).
- «اعتراض به کمیسیون مهلت دعوا را متوقف می‌کند.» متوقف نمی‌کند (آییننامه، ماده 101/3).
- «وکیلم به‌جای من درخواست میدهد.» درخواست حضوری داده میشود؛ وکیل در مصاحبه ناظر است و در اعتراض و دعوا شما را نمایندگی می‌کند (آییننامه، ماده 65/1؛ قانون، ماده 75/1، ماده 81/1).
مبانی حقوقی و منابع
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (قانون اتباع خارجی و حمایت بینالمللی) ماده 3، ماده 4، ماده 42/2، ماده 46/1-ç، ماده 53/3، ماده 54، ماده 55، ماده 61 تا ماده 90؛ ماده 115 (ملغی، KHK-703، 2018). موارد اصلاح‌شده با قانون شماره 7196 (RG 24.12.2019): ماده 66، ماده 76، ماده 78/1، ماده 83، ماده 85/1-f، ماده 89/3-a.
- Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (آییننامه اجرایی) ماده 65 تا ماده 117 (بخش حمایت بینالمللی؛ به‌ویژه ماده 65، ماده 66/3، ماده 72، ماده 79، ماده 91، ماده 94، ماده 101/3، ماده 110، ماده 116، ماده 117)
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu (قانون نیروی کار بینالمللی) ماده 17
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (قانون آیین دادرسی اداری) ماده 8/1، ماده 15/1-b، ماده 32/1
- Göç İdaresi Başkanlığı: Uluslararası Koruma Sıkça Sorulan Sorular (ریاست اداره مهاجرت: پرسشهای متداول حمایت بینالمللی)
- Göç İdaresi Başkanlığı: Düzenlenecek Belgeler (ریاست اداره مهاجرت: مدارکی که صادر میشود)
- Göç İdaresi Başkanlığı: Hak ve Yükümlülükler (ریاست اداره مهاجرت: حقوق و تکالیف)
- Göç İdaresi Başkanlığı: Şartlı Mülteci (ریاست اداره مهاجرت: پناهنده مشروط)
- صفحه راهنمای BMMYK (UNHCR) در ترکیه، «Üçüncü ülkeye yerleştirme» (اسکان مجدد در کشور ثالث) (help.unhcr.org/turkiye)
- Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru, B. 2021/32172, T. 18.12.2024
- Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu, E. 2022/874, K. 2022/2589, T. 22.09.2022
- Danıştay 6. Daire, E. 2021/6891, K. 2025/1707, T. 25.03.2025
اطلاعات این صفحه صرفاً جنبهٔ اطلاع‌رسانی عمومی دارد و مشاورهٔ حقوقی محسوب نمیشود.
پرسشهای پرتکرار
پرسشهای رایج دربارهٔ این موضوع
1 آیا سوریهای تحت حمایت موقت میتوانند در ترکیه درخواست پناهندگی بدهند؟
Avukat Esra Ateş
طبق صفحه پرسشهای متداول حمایت بینالمللی Göç İdaresi Başkanlığı (ریاست اداره مهاجرت ترکیه)، اتباع سوری که تحت geçici koruma (حمایت موقت) هستند، به حکم قانون 6458 و مقررات فرعی آن نمیتوانند بهصورت فردی برای حمایت بینالمللی درخواست بدهند. حمایت موقت وضعیتی جداگانه است و تابع Geçici Koruma Yönetmeliği (آییننامه حمایت موقت) است. به گفته اداره مهاجرت، کارت شناسایی حمایت موقت با اجازه اقامت یا مدارکی که جای اجازه اقامت را میگیرند همارز شمرده نمیشود.
2 آیا میتوان از خارج از ترکیه، در سفارت یا کنسولگری ترکیه، درخواست پناهندگی داد؟
Avukat Esra Ateş
اداره مهاجرت به این پرسش چنین پاسخ میدهد که درخواستهای حمایت بینالمللی بهصورت حضوری به استانداریها در ترکیه داده میشود (قانون 6458، ماده 65/1). درخواستی که کسی بخواهد در گذرگاه مرزی یا در داخل کشور به پلیس یا ژاندارمری بدهد، بیدرنگ به İl Göç İdaresi Müdürlüğü (اداره مهاجرت استان) اطلاع داده میشود (ماده 65/2). یعنی درخواست در ترکیه یا در گذرگاه مرزی داده میشود.
3 آیا درخواست پناهندگی در ترکیه هزینه دارد؟
Avukat Esra Ateş
کارت شناسایی متقاضی حمایت بینالمللی (Uluslararası Koruma Başvuru Sahibi Kimlik Belgesi) و کارت شناسایی دارنده وضعیت مشمول هیچ عوارضی نیستند (قانون 6458، ماده 76/4، ماده 83/2). خدمات ترجمهای که در درخواست، ثبتنام و مصاحبه لازم است رایگان فراهم میشود (آییننامه، ماده 102/2). به کسی که توان پرداخت حقالوکاله ندارد، در مراجعات قضایی طبق مقررات معاضدت قضایی وکیل داده میشود (ماده 81/2).
4 آیا میتوانم درخواست پناهندگیام در ترکیه را پس بگیرم؟
Avukat Esra Ateş
بله. پس گرفتن درخواست را کتباً اعلام میکنید و ارزیابی متوقف میشود (قانون 6458، ماده 77/1-a)؛ اگر بخواهید داوطلبانه به کشورتان بازگردید، منتظر تصمیم نهایی نمیمانند و ممکن است کمک نقدی یا غیرنقدی فراهم شود (آییننامه، ماده 79/3؛ قانون، ماده 87/1). اگر در مهلتی که به شما داده میشود از ترکیه خارج نشوید و حق ماندن دیگری نداشته باشید، ممکن است اخراج شوید (ماده 54/1-i؛ آییننامه، ماده 79/4). درخواست تازهای که پس از پس گرفتن بدهید، به روش تسریعشده بررسی میشود (آییننامه، ماده 79/5).
5 آیا میتوانم صورتجلسه مصاحبه پناهندگی و مدارک پروندهام را ببینم؟
Avukat Esra Ateş
در پایان هر مصاحبه صورتجلسه (tutanak) تنظیم میشود و نسخهای از آن به شما داده میشود (قانون 6458، ماده 75/6). میتوانید نسخه مدارک پرونده شخصی خود را کتباً بخواهید؛ مدارک با صورتجلسه به شما، نماینده قانونیتان یا وکیلی که وکالتنامهاش را ارائه کرده تحویل داده میشود و فقط برای دفاع در روند اعتراض یا دعوا قابل استفاده است (آییننامه، ماده 117/1). مدارک مربوط به امنیت ملی، نظم عمومی و امنیت عمومی قابل بررسی و تحویل نیستند (آییننامه، ماده 116/6).
6 آیا میتوانم برای همسر و فرزندانم هم درخواست پناهندگی بدهم؟
Avukat Esra Ateş
میتوانید به نام اعضای خانوادهتان که بر همان دلیل تکیه دارند و همراه شما آمدهاند، یعنی همسر، فرزندان نابالغ و فرزندان بالغِ وابسته، درخواست بدهید؛ رضایت اعضای بالغ خانواده گرفته میشود (قانون 6458، ماده 3/1-a، ماده 65/3). درخواستی که به نام خانواده داده میشود بهصورت یکجا ارزیابی میشود و تصمیم همه اعضای خانواده را در بر میگیرد (ماده 78/2). حتی اگر یکی از اعضای خانواده از حمایت مستثنا شود، اگر همان دلیل برای دیگران وجود نداشته باشد آنان مستثنا نمیشوند (ماده 64/6)؛ در صورت لزوم درخواست یکی از اعضای خانواده جداگانه گرفته میشود (آییننامه، ماده 68/4).
برای اطلاعات بیشتر با ما تماس بگیرید .
دیدگاه‌ها (0)
نام
در انتظار تأییدهمین حالا
متن دیدگاه
این دیدگاه فقط برای شما نمایش داده میشود و پس از تأیید عمومی میشود.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.