برای تبعه خارجی که درباره او حکم اخراج گرفته شده و مشمول ماده 57/2 قانون YUKK است، می‌توان به جای بازداشت اداری تعهدهای جایگزین ماده 57/A را تعیین کرد؛ برای کسی که بازداشت نمی‌شود تعیین دست‌کم یکی از این تعهدها الزامی است. هفت گزینه: اقامت در آدرس مشخص، بیلدیریم (امضا)، بازگشت خانواده‌محور، مشاوره بازگشت، فعالیت داوطلبانه عام‌المنفعه، وثیقه و نظارت الکترونیکی. مدت آن حداکثر 24 ماه است و رایج‌ترین آن‌ها آدرس و امضاست.
تبعه خارجی که به اتهام اقامت غیرقانونی («کاچاک») بازداشت میشود، فوراً به استانداری (Valilik) گزارش میشود. استانداری حداکثر ظرف 48 ساعت ارزیابی می‌کند که آیا درباره او حکم اخراج (sınır dışı، دیپورت) بگیرد یا نه (ماده 57/1 قانون YUKK). حکم بازداشت اداری (idari gözetim) فقط درباره کسانی صادر میشود که درباره آن‌ها حکم اخراج گرفته شده و شرایط ماده 57/2 را دارند. این افراد ظرف 48 ساعت به مرکز اخراج (geri gönderme merkezi، همان «کمپ دیپورت») برده می‌شوند. یعنی در مرکز حکم دیپورتی «در انتظار» صدور نیست؛ حکم در بیشتر موارد صادر و ابلاغ شده و مهلت 7 روزه اقامه دعوا در جریان است (ماده 53/3). کارهایی که در این مرحله باید انجام دهید: طرح دعوا علیه حکم دیپورت و اعتراض به حکم بازداشت اداری. هر تبعه خارجی بازداشت‌شده در بازداشت اداری قرار نمی‌گیرد: برای اتباع خارجی مشمول ماده 57/2 می‌توان به جای بازداشت اداری، تعهدهای جایگزین ماده 57/A قانون شماره 6458 (YUKK) را تعیین کرد. در این نوشته همین جایگزین‌ها را بررسی می‌کنیم.
7 تعهد جایگزین در ماده 57/A
| تعهد | چگونه اجرا میشود؟ | برای چه کسی مناسب است؟ |
|---|---|---|
| اقامت در آدرس مشخص | خارجی در آدرسی که اعلام کرده ساکن میشود؛ تغییر آدرس باید اطلاع داده شود | هر کسی که بتواند آدرس ثابت خود را مستند کند |
| تعهد بیلدیریم (امضا) | در فواصل تعیین‌شده با مراجعه به İl Göç İdaresi، اعلام حضور (امضا) انجام میشود | کسانی که آدرس مشخص دارند و خطر فرارشان انتزاعی است |
| بازگشت خانواده‌محور | بازگشت داوطلبانه همراه با خانواده برنامه‌ریزی میشود | خانواده‌هایی که بازگشت را می‌پذیرند |
| مشاوره بازگشت | فرایند بازگشت با خدمات مشاوره‌ای پیش می‌رود | افرادی که اراده بازگشت دارند |
| فعالیت داوطلبانه در خدمات عام‌المنفعه | فرد به‌صورت داوطلبانه در فعالیت‌های عام‌المنفعه شرکت می‌کند | مواردی که اداره مناسب تشخیص دهد |
| وثیقه | مبلغ تعیین‌شده واریز میشود؛ اگر تبعه خارجی در مدت وثیقه از ترکیه خارج نشود (جز در قوه قاهره و ادامه دعوا) به نفع خزانه (Hazine) ضبط میشود | کسانی که توان مالی دارند و خطر فرارشان کم است |
| نظارت الکترونیکی | پیگیری با دستگاه الکترونیکی انجام میشود | مواردی که سایر تدابیر کافی دانسته نمی‌شود |
یکی از این تعهدها یا چند مورد از آن‌ها با هم قابل اجراست. رایج‌ترین ترکیبی که در عمل دیده میشود، اقامت در آدرس مشخص همراه با تعهد بیلدیریم (امضا) است. قانون مدت این تعهدهای جایگزین را نیز محدود کرده است؛ این مدت نمیتواند از بیست و چهار ماه بیشتر شود.
چه کسی تصمیم می‌گیرد: اداره یا دادگاه؟
تعهدهای جایگزین تدابیر اداری هستند؛ تصمیم را اداره (Valilik، استانداری) می‌گیرد. این موضوع از سه راه مطرح میشود:
- در ابتدا: استانداری میتواند برای خارجی‌ای که حکم اخراج درباره او صادر شده، به‌جای بازداشت اداری مستقیماً تعهد جایگزین تعیین کند.
- در ارزیابی ماهانه: برای خارجی‌ای که ادامه بازداشت اداری درباره او ضروری دانسته نمی‌شود، بازداشت پایان می‌یابد و تعهد جایگزین برقرار میشود؛ نگاه کنید به مدت بازداشت اداری و ارزیابی ماهانه.
- در اعتراض به Sulh Ceza Hâkimliği: دادگاه هنگام لغو بازداشت اداری میتواند در استدلال خود بنویسد که با تدبیری سبک‌تر هم به هدف می‌توان رسید؛ پس از آن اداره تعهد را تعیین می‌کند.
در اعتراضی که به Sulh Ceza Hâkimliği (دادگاه کیفری صلح) داده میشود، تعهد جایگزین به‌عنوان استدلال حقوقی مطرح میشود: «هدف نظارت با تدبیری سبک‌تر هم تأمین میشود، بنابراین نگهداری در مرکز بسته ضروری نیست.» در نمونه دادخواست ما این درخواست، در بخش خواسته نهایی به‌عنوان درخواست دوم (فرعی/تِردیتلی) آورده میشود.
تفاوت تعهد جایگزین با کنترل قضایی
کنترل قضایی در دادرسی کیفری (ماده 109 قانون آیین دادرسی کیفری ترکیه، CMK m.109) و تعهدهای ماده 57/A دو نهاد متفاوت‌اند. تعهدهای جایگزین یک تدبیر کیفری نیستند، بلکه ابزارهای نظارت اداری در فرایند اخراج‌اند. قاضی Sulh Ceza در هر پرونده نه به‌عنوان مقامی که «هفته‌ای یک امضا» تعیین می‌کند، بلکه به‌عنوان مقامی که ضرورت بازداشت اداری را بازبینی می‌کند وظیفه انجام می‌دهد.
تعهد بیلدیریم (امضا) چگونه انجام میشود؟
خارجی در فواصلی که اداره تعیین می‌کند (در عمل هفتگی یا با فاصله بیشتر) به İl Göç İdaresi مراجعه و اعلام حضور می‌کند. کوتاهی در این مراجعه، نقض تعهد شمرده میشود.
در پرونده‌ای که موضوع رأی مورخ 19.01.2022 دادگاه قانون اساسی ترکیه (Anayasa Mahkemesi) در پرونده Khaled Kadour بود، خارجی با اقامت در آدرسی که اعلام کرده بود و اجرای تعهد امضا، از مرکز اخراج آزاد شد. این نمونه نشان می‌دهد که بازداشت اداری لازم نیست در همه موارد به شکل نگهداری در مرکز بسته ادامه یابد.
وثیقه همان «کفالت» نیست
در حقوق ترکیه سیستمی مانند کفالت در دادرسی کیفری وجود ندارد. وثیقه مبلغ تضمینی است که خارجی به اداره می‌دهد تا نشان دهد به تعهدها عمل خواهد کرد؛ مقدار آن را اداره تعیین می‌کند. طبق قانون، اگر تبعه خارجی در مدت وثیقه از ترکیه خارج نشود، با حفظ موارد قوه قاهره و پایان‌نیافتن روند دادرسی، وثیقه به نفع خزانه (Hazine) ضبط میشود (ماده 57/A-7 قانون YUKK). رویکرد «هر چه پول می‌خواهند بدهیم و بیرون بیاید» از نظر حقوقی پشتوانه‌ای ندارد؛ وثیقه تنها همراه با سایر شرایط و با صلاحدید اداره اجرا میشود.
نظارت الکترونیکی
نظارت الکترونیکی سنگین‌ترین جایگزین است و در مواردی اجرا میشود که سایر تدابیر کافی دانسته نمی‌شود. قانون به خارجی‌ای که تعهد نظارت الکترونیکی برای او برقرار شده، به نماینده قانونی یا وکیل او امکان می‌دهد علیه این تصمیم به Sulh Ceza Hâkimliği مراجعه کند. قاضی ظرف پنج روز تصمیم می‌گیرد و تصمیم او قطعی است (ماده 57/A-5 قانون YUKK).
علیه تعهد امضا کجا باید اعتراض کرد؟ قانون فقط برای نظارت الکترونیکی مسیر تعیین کرده است. دادگاه حل اختلاف صلاحیت (Uyuşmazlık Mahkemesi) حکم داده است که اعتراض به تعهد بیلدیریم (امضا) باید در مرجع قضایی عمومی رسیدگی شود (E. 2025/90, K. 2025/428, T. 16.06.2025). یعنی علیه تعهد امضا نیز مسیر Sulh Ceza Hâkimliği به کار می‌رود.
اگر به تعهد عمل نشود چه میشود؟
خارجی‌ای که به تعهدهای جایگزین عمل نکند، میتواند دوباره تحت بازداشت اداری قرار گیرد.
پس از آزادی با تدبیر جایگزین، حکم دیپورت چه وضعی دارد؟
تعهد جایگزین تنها جانشین نگهداری در مرکز بسته میشود؛ حکم اخراج را از میان برنمی‌دارد. حکم اخراج، کد تحدید (tahdit kodu) و ممنوعیت ورود درباره خارجی باید جداگانه پیگیری شود. در طول مدت تعهد، وضعیت اقامت خارجی نیز بر اساس ماهیت پرونده جداگانه ارزیابی میشود.
برای جزئیات این موضوع می‌توانید نوشته چگونه می‌توان از مرکز اخراج بیرون آمد را ببینید.
اطلاعات این صفحه صرفاً جنبهٔ اطلاع‌رسانی عمومی دارد و مشاورهٔ حقوقی محسوب نمی‌شود.
پرسش‌های پرتکرار
پرسش‌های رایج دربارهٔ این موضوع
1 با تعهد امضا می‌توان از کمپ دیپورت بیرون آمد؟
Avukat Esra Ateş
بسته به شرایط پرونده، بله. اقامت در آدرس مشخص همراه با تعهد بیلدیریم (امضا) رایج‌ترین تدبیر جایگزین است؛ برای آن باید آدرس ثابت و پیوندهای خانوادگی مستند شود.
2 تعهد جایگزین را قاضی تعیین می‌کند یا اداره مهاجرت؟
Avukat Esra Ateş
تعیین تعهد کار اداره (Valilik) است. Sulh Ceza Hâkimliği هنگام لغو بازداشت اداری میتواند در استدلال خود بنویسد که با تدبیری سبک‌تر هم به همان هدف می‌توان رسید.
3 مبلغ وثیقه برای خروج از مرکز اخراج چقدر است؟
Avukat Esra Ateş
قانون مبلغ ثابتی تعیین نکرده است؛ اداره بر اساس پرونده مقدار آن را مشخص می‌کند. در صورت عمل به تعهد وثیقه بازگردانده میشود و در صورت نقض آن به نفع خزانه (Hazine) ضبط میشود.
4 اگر برای امضا مراجعه نکنم چه میشود؟
Avukat Esra Ateş
تبعه خارجی که به تعهدهای جایگزین عمل نکند، میتواند تحت بازداشت اداری قرار گیرد (ماده 57/A-6 قانون YUKK).
5 تعهد جایگزین حداکثر چه مدت ادامه دارد؟
Avukat Esra Ateş
وقتی یک یا چند تعهد تعیین شود، مدت آن نمیتواند از بیست و چهار ماه بیشتر شود (ماده 57/A-2 قانون YUKK).
برای اطلاعات بیشتر با ما تماس بگیرید .
دیدگاه‌ها (0)
نام
در انتظار تأییدهمین حالا
متن دیدگاه
این دیدگاه فقط برای شما نمایش داده میشود و پس از تأیید عمومی میشود.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.