İkamet İzni (Oturma İzni): Türleri, Başvuru ve Uzatma

Son güncelleme: 8 Ekim 2026. Sayfa; 6458 sayılı Kanunun ve Uygulama Yönetmeliğinin mevzuat.gov.tr'deki güncel metinlerine, Göç İdaresi Başkanlığının ikamet sıkça sorulan sorular sayfasına ve e-İkamet belge listelerine göre baştan yazıldı.

İkamet izni (günlük dilde oturma izni ya da oturum), Türkiye'de vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da 90 günden uzun kalacak yabancının almak zorunda olduğu izindir (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, YUKK m.19/1). Başvuru kural olarak yabancının bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğuna yapılır (m.21/1); Türkiye'deyseniz e-İkamet üzerinden il göç idaresine, m.22'de sayılan hâllerde başvurabilirsiniz. Var olan izni uzatmak için başvuru, iznin bitmesine 60 gün kala açılır ve her koşulda süre dolmadan yapılmalıdır (m.24/2).

İkamet izni kimlere gerekir, kimler muaftır?

Türkiye'de 90 günü ya da vizenizin tanıdığı süreyi aşacak şekilde kalacaksanız ikamet izni almanız gerekir; daha kısa ziyaretler vize veya vize muafiyetiyle yürür. Yurt dışından alınan izin, altı ay içinde kullanılmaya başlanmazsa geçerliliğini kaybeder (m.19/1; Yönetmelik m.19/5).

Kanun bazı yabancıları ikamet izni almaktan muaf tutar. m.20/1'deki sırayla bunlar:

• doksan güne kadar vizeyle ya da vizesiz gelenler, vize veya muafiyet süresi boyunca;
• Vatansız Kişi Kimlik Belgesi sahipleri;
• Türkiye'de görevli diplomasi ve konsolosluk memurları ile ailelerinden Dışişleri Bakanlığınca bildirilenler;
• uluslararası kuruluşların Türkiye temsilciliklerinde çalışan ve statüsü anlaşmayla belirlenmiş olanlar;
• Türkiye'nin taraf olduğu anlaşmalarla ikamet izninden muaf tutulanlar;
• 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 28. maddesi kapsamındakiler, yani doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlıktan ayrılanlar ve üçüncü dereceye kadar altsoyları;
• uluslararası koruma başvuru sahibi ya da statü sahibi kimlik belgesi taşıyanlar; bu belgeler zaten ikamet izni yerine geçer (m.76/4, m.83/2).

Diplomatik görevi, uluslararası kuruluştaki işi ya da anlaşmadan doğan muafiyeti sona erdiği hâlde Türkiye'de kalacak olan, en geç on gün içinde valiliğe başvurmak zorundadır (m.20/2). Geçerli bir çalışma izni de ikamet izni sayılır (m.27/1); çalışma izni olan, ikamet izni harcını ödemek kaydıyla ayrıca ikamet izni belgesi almaz, ama çalışma izninin sona erdiği tarih ikamet izninin de bitiş tarihidir (Yönetmelik m.25/1, m.25/3).

İkamet izni türleri ve karar tablosu

Doğru tür, Türkiye'de neden kaldığınıza göre seçilir: ikamet izni kalış amacına bağlı ve her yabancı için ayrı düzenlenir (m.23/1). Kanun altı ikamet izni türü sayar (m.30/1); çalışma izni ayrı bir kanuna dayanır ama ikamet izni yerine geçer. Aşağıdaki tablo durumunuzdan izne, izinden de ayrıntılı rehbere götürür.

Tablodaki süreler Kanundan alınmıştır. Yönetmeliğin güncel metni ise kısa dönem izni için "her defasında en fazla birer yıllık sürelerle" (m.28/1), aile izni için "her defasında en fazla iki yıllık süreyle" (m.27/1-b) ifadesini kullanır. Göç İdaresi, kısa dönem izinlerinin kural olarak en fazla iki yıl verilebildiğini ve sürenin tayininin idarenin takdirinde olduğunu belirtir; yani talep ettiğiniz süre her zaman aynen verilmeyebilir.

Türler arasındaki farklar

• Kısa dönem: Kanun bu izni m.31/1'de sayılan amaçlarla sınırlar; turizm, konut sahipliği, iş kurma ve tedavi en sık kullanılanlarıdır. Türkçe kursu için verilen izin en fazla iki kez (m.31/3), Türkiye'de yükseköğrenimini bitirene verilen izin ise bir kez ve en fazla bir yıl (m.31/4) verilir. Konut yoluyla başvuruda taşınmazın konut olması ve bu amaçla kullanılması gerekir (Yönetmelik m.28/3); esas alınacak taşınmazın niteliğini ve değerini Bakanlık belirler (m.31/6).
• Aile: Türk vatandaşının, 5901 sayılı Kanunun 28. maddesi kapsamındakilerin, ikamet izinli yabancının, mültecinin ya da ikincil koruma sahibinin yabancı eşine, ergin olmayan ve bağımlı çocuğuna verilebilir (m.34/1). Bu izinle kalan çocuk 18 yaşına kadar ayrıca öğrenci izni almadan ilk ve ortaöğretime devam eder (m.34/4).
• Öğrenci: Yükseköğretim öğrencisine verilir; ilk ve ortaöğretimde ise bakımı ve masrafları üstlenilen çocuğa, velisinin muvafakatiyle birer yıllık sürelerle verilebilir (m.38/1-2). Öğrenci izni anne, baba ve diğer yakınlara ikamet hakkı sağlamaz (m.38/3); Göç İdaresine göre özel öğrencilik, açık öğretim ve uzaktan eğitim için bu izin verilmez.
• Uzun dönem: Kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olana ya da Bakanlığın belirlediği şartlara uyana valilikçe süresiz olarak verilir (m.42/1). İnsani izin sahipleri ile mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma ve geçici koruma kapsamındakiler bu izne geçemez (m.42/2).
• İnsani: Diğer izinlerin şartları aranmadan, Göç İdaresi Başkanlığının (kanundaki adıyla Genel Müdürlük) onayıyla valilikçe verilebilir (m.46/1). Hâller m.46/1'de sınırlı olarak sayılır; çocuğun yüksek yararı, sınır dışı kararına rağmen çıkışın yaptırılamaması ve sınır dışı kararına karşı yargı yoluna başvurulması bunlardan bazılarıdır. İzni zorunlu kılan şartlar kalkınca izin iptal edilir ve uzatılmaz (m.47).
• İnsan ticareti mağduru: İyileşme ve düşünme süresi tanımak için valilikçe 30 gün süreyle verilir; diğer izinlerin şartları aranmaz (m.48). Mağdurun güvenliği, sağlığı ya da özel durumu gerektiriyorsa altışar aylık sürelerle uzatılabilir, toplamı üç yılı geçemez (m.49/1).

Uzaktan çalışan ve dijital göçebe vizesiyle gelmeyi planlayanların vize ve ardından gelen ikamet adımları dijital göçebe vizesi ve ikamet izni sayfasında ayrıca anlatılır.

İkamet izni başvurusu nereye yapılır: konsolosluk ve il göç idaresi

Kanunun kuralı konsolosluk başvurusudur: yabancı, vatandaşı olduğu ya da yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğuna başvurur (m.21/1). Konsolosluk dosyayı görüşüyle birlikte Göç İdaresine iletir ve başvuru en geç 90 gün içinde sonuçlandırılır (m.21/4-5). Konsolosluktan izin alarak gelen yabancı, girişten itibaren en geç 20 iş günü içinde adres kayıt sistemine kaydolmak zorundadır (m.26/2).

Türkiye içinden valiliğe, yani il göç idaresi müdürlüğüne başvuru istisnadır. m.22/1 bu yolu şu hâllerde açar:

• adli veya idari makamların kararı ya da talebi bulunduğunda;
• yabancının Türkiye'den ayrılmasının makul veya mümkün olmadığı durumlarda;
• uzun dönem, öğrenci, insani ve insan ticareti mağduru ikamet izinlerinde;
• aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçişte;
• Türkiye'de ikamet izni bulunan anne veya babanın Türkiye'de doğan çocuğu için;
• mevcut iznin gerekçesi sona erdiği ya da değiştiği için yeni kalış amacına uygun izne geçişte;
• muafiyeti sona eren diplomatik ve uluslararası kuruluş personelinin m.20/2 kapsamındaki başvurusunda;
• Türkiye'de yükseköğrenimini tamamlayanların kısa dönem izne geçişinde.

Yönetmelik başvuruların elektronik ortamda da alınabileceğini öngörür (m.19/4); Türkiye içinden başvuru e-İkamet sisteminden başlatılır. Göç İdaresinin kısa dönem belge listesi, vize muafiyetiyle gelip yasal süresi içinde ilk kez başvuranları ayrıca anar. Başvuru yasal kalış süreniz bitmeden yapılmalıdır; vize, vize muafiyeti ya da ikamet süresini on güne kadar aşmış olanların başvuruları da alınır (Yönetmelik m.21/2).

İkamet izni nasıl alınır? e-İkamet başvurusu adım adım

Halk arasında oturum başvurusu denen ilk başvuru dört işten oluşur: e-İkamet formunu doldurmak, harç ve kart bedelini ödemek, randevu günü dosyayı teslim etmek ve kararı beklemek. Göç İdaresine göre başvuru olumlu sonuçlanınca ikamet izni kartı formda beyan ettiğiniz adrese gönderilir.

1. Türü seçin ve formu doldurun. e-ikamet.goc.gov.tr'de "İlk kez ikamet izni başvurusu yapıyorum" seçeneğiyle form doldurulur ve randevu alınır. Randevu ücretsizdir; Göç İdaresi yabancılara ilişkin işlemlerde üçüncü kişi ve şirketlerle çalışmadığını açıkça duyurur.
2. Harç ve kart bedelini randevudan önce ödeyin. Ödenecek tutar e-İkamet'te başvuru tamamlanınca hesaplanır. Güncel tarife, muafiyetler ve ödeme yolları için ikamet izni harcı ve kart bedeli sayfasına bakın.
3. Belgeleri formdaki listeye göre hazırlayın. İstenecek belgeleri Göç İdaresi belirler ve kurumsal internet sitesinde yayımlar (Yönetmelik m.21/1); size özgü liste başvuru formunda ve e-İkamet ekranında yer alır.
4. Randevu günü dosyayı teslim edin. Başvuruyu yabancının bizzat yapması esastır; yasal temsilci ya da vekâletnameli avukat da yapabilir (Yönetmelik m.21/4). Başvurusunu tamamlayana ikamet izni müracaat belgesi verilir ve bu belge, başvuru sonuçlanıncaya kadar Türkiye'de kalma hakkı sağlar (Yönetmelik m.21/8, m.21/9-ç).
5. Eksik belge bildirimine 30 gün içinde cevap verin. İdarenin istediği bilgi ve belge bildirimden itibaren otuz gün içinde tamamlanmazsa başvuru işlemden kaldırılır (Yönetmelik m.22/1).
6. Kararı bekleyin. Başvuru en geç 90 gün içinde sonuçlandırılır; süre belgelerin eksiksiz teslim edildiği tarihten başlar ve uzarsa yabancıya bilgi verilir (Yönetmelik m.22/2). Değerlendirme sırasında sizinle görüşme yapılabilir (Yönetmelik m.22/3).
7. Kartı alın ve adresinizi kaydettirin. İzni ülke içinden alan yabancı, belge kendisine teslim edildikten sonra en geç 20 iş günü içinde adres kayıt sistemine kaydolmak zorundadır (Yönetmelik m.22/12).

İkamet izni için gerekli belgeler

Ortak belgeler her türde aynıdır: imzalı başvuru formu, pasaport, biyometrik fotoğraf, harç makbuzu, sağlık sigortası ve adres belgesi. Türe özgü belgeler (evlilik belgesi, öğrenci belgesi, tapu gibi) bunlara eklenir. Tablo, Göç İdaresinin 18 Mart 2025 tarihli e-İkamet belge listeleri ile Kanun ve Yönetmelik hükümlerinden derlendi.

Yurt dışında düzenlenen evlilik, doğum ya da adli sicil gibi belgeler apostil şerhi ve noter onaylı Türkçe tercümeyle sunulur; apostil sözleşmesine taraf olmayan ülkelerin belgelerinde o ülke makamlarının ve Türk konsolosluğunun onayı aranır. Göç İdaresine göre kısa dönem ve öğrenci izinlerinde 18 yaş altı ve 65 yaş üstü başvurucular için sigorta zorunluluğu yoktur; aile izninde ise destekleyici bütün aile bireylerini kapsayan geçerli bir sigorta yaptırmak zorundadır.

Türe göre eklenen belgeler alt sayfalarda ayrıntılıdır: aile izninde evlilik belgesi, destekleyicinin gelir belgesi ve adli sicil kaydı; konut yoluyla başvuruda tapu ve uzatmada tapunun devam ettiğini gösteren belge; uzun dönemde son üç yıl içinde sosyal yardım alınmadığını gösteren belge.

İkamet izni uzatma: ne zaman ve nasıl yapılır?

İkamet izni uzatma başvurusu, iznin bitmesine 60 gün kaldığı günden itibaren ve her koşulda bitiş gününden önce, e-İkamet üzerinden il göç idaresine yapılır (m.24/2; Yönetmelik m.21/5). Başvurana harçsız bir belge verilir; izin süresi dolsa bile karar verilinceye kadar bu belgeyle Türkiye'de kalınabilir. Uzatılan izin eski iznin bittiği tarihten başlatıldığı için erken başvurmak süre kaybettirmez (m.24/3).

Uzatma başvurusu ne zaman yapılır?

Kanun bir başvuru penceresi çizer: pencere bitişe 60 gün kala açılır, iznin son günü kapanır. Örneğin izniniz 30 Haziran'da bitiyorsa pencere mayıs başında açılır ve 30 Haziran'da kapanır. Bitiş gününden sonra yapılan başvuru artık m.24 anlamında bir uzatma değildir. Uzun dönem izni süresiz olduğu için uzatılmaz; diğer bütün izinler süreli verilir ve m.24'teki esaslara göre uzatılır (Yönetmelik m.23/1-e).

Pencereyi beklemeniz gerekmeyen bir durum var: mevcut izninizin gerekçesine ek olarak yeni bir gerekçeniz doğduysa, mevcut izinle kalmaya devam edebileceğiniz gibi 60 günlük süreyi beklemeden valilikten yeni izin de isteyebilirsiniz (Yönetmelik m.26/3).

Uzatma başvurusu adım adım

1. Takvimi, pasaportu ve sigortayı kontrol edin. İzin pasaportun geçerlilik süresinden 60 gün kısa düzenlenir (m.23/1); pasaportunuz istediğiniz sürenin 60 gün sonrasına kadar geçerli değilse ya önce pasaportu yenileyin ya da daha kısa süre isteyin. Sigortanın da talep ettiğiniz sürenin tamamını kapsaması gerekir (Yönetmelik m.22/13); Göç İdaresi iki yıllık talepte 1+1 yıllık poliçe ya da iki yıllık genel sağlık sigortası kullanılabileceğini belirtir.
2. e-İkamet'te uzatma formunu doldurun. "İkamet izni uzatma başvurusu yapıyorum" seçeneği kullanılır. Göç İdaresine göre 2 Mayıs 2019'dan bu yana bütün illerde uzatmada posta usulü yoktur, randevu sistemi uygulanır; formda yazan gün ve saatte il göç idaresinde hazır bulunmanız gerekir.
3. Müracaat belgesini alın ve onaylatın. Uzatma başvurusunda müracaat belgesi sistem tarafından otomatik düzenlenir ve il göç idaresince onaylanması gerekir. Kararı beklerken kalışınızın dayanağı bu belgedir (m.24/2).
4. Harç ve kart bedelini randevu tarihinden önce ödeyin. Göç İdaresine göre ilk başvuru, geçiş ve uzatma başvurularının hepsinde harç ve kart bedeli randevudan önce ödenmelidir.
5. Uzatmaya özgü belgeleri ekleyin. Göç İdaresinin listelerine göre uzatma ve geçiş başvurularında adres tescili zorunludur ve PTT merkez şubelerinden alınan UETS adres belgesi istenir; konut yoluyla alınan izinde tapunun devam ettiğini gösteren belge eklenir. İzin döneminde adres, medeni hâl ya da pasaporttaki isim değiştiyse bunun 20 iş günü içinde bildirilmiş olması gerekir (Yönetmelik m.23/2).
6. Randevuya gidin. Randevuya gidilmezse başvuru işleme alınmaz; yasal süreniz devam ediyorsa yeni randevu alabilirsiniz, süre bitmişse ikamet izni ihlali nedeniyle işlem yapılır. Randevu tarihi izninizin bitişinden sonraya düştüyse başvuru formuyla randevu gününe kadar kalmanıza izin verilir (Göç İdaresi SSS).
7. Yeni kartı bekleyin. Her uzatmada yeni ikamet izni belgesi düzenlenir (Yönetmelik m.23/1-f) ve yeni süre eski iznin bitiş tarihinden başlar (m.24/3).

Uzatma süresini kaçırırsanız ne olur?

Süre dolduktan sonra kalış ihlale dönüşür. Kanun iki durumu ayrı bentlerde düzenler ve ikisinin sonucu farklıdır:

• Hiç başvurmadan süreyi aşmak (m.54/1-g): İzninin bitiminden itibaren kabul edilebilir bir gerekçe olmadan izin süresini on günden fazla ihlal eden yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınır. Yönetmelik, ikamet süresini on güne kadar aşanların Türkiye içinden başvurularının da alınacağını söyler (m.21/2). İhlal edilen süre için cezalı harç istenir ve vize ihlalinden ya da önceki izinden doğan borcunu ödemeyenin başvurusu reddedilir (Yönetmelik m.22/10).
• Uzatma reddedildikten sonra kalmak (m.54/1-j): Uzatma başvurusu reddedilen yabancı on gün içinde Türkiye'den çıkmazsa hakkında sınır dışı etme kararı alınır. Ret ya da uzatmama hâlinde verilen belge yalnızca on güne kadar kalma imkânı tanır (Yönetmelik m.22/11).

Cezalı harcın nasıl hesaplandığı ve çıkışta giriş yasağı riskinin hangi sürelere bağlandığı vize ihlali cezası hesaplama ve ödeme sayfasında anlatılır.

Uzatırken tür değiştirmek: geçiş başvurusu

Kalış amacınız değiştiyse eski türde uzatma istenmez; yeni amaca uygun izin için geçiş başvurusu yapılır. Göç İdaresi, farklı bir türe geçişin uzatma olarak değil geçiş başvurusu olarak yapılması gerektiğini belirtir; Kanun da bu başvurunun Türkiye içinden yapılmasına izin verir (m.22/1-ğ).

• İzninize esas gerekçe sona erdiyse (boşanma, mezuniyet, işin bitmesi gibi) gerekçenin sona erdiği tarihten itibaren on gün içinde yeni amaca uygun izin için valiliğe başvurursunuz ve size müracaat belgesi verilir. Mevcut izniniz, gerekçenin kalktığı tarih itibarıyla sona erdirilir (Yönetmelik m.26/1-2).
• Mezun olan öğrencinin izni mezuniyet tarihinde kesilir ve on günlük süre o tarihten işler (Yönetmelik m.37/2). Kanun ayrıca mezuniyetten itibaren altı ay içinde başvuran mezuna kısa dönem izin verilebileceğini düzenler (m.31/1-i); kalışınızda boşluk oluşmaması için on günlük süreyi esas almak güvenli olandır.
• Çalışma izni iptal edilen ya da sona eren yabancının on gün içinde yapacağı ikamet başvurusu m.22 kapsamında sonuçlandırılır (Yönetmelik m.21/6).
• Öğrenci izni sahibi aile izninin şartlarını kazanırsa ona aile izni düzenlenir ve öğrenci izninin sağladığı haklardan yararlanmaya devam eder (Yönetmelik m.26/4).

Danıştay 10. Dairesi, aile ikamet izninden kısa döneme geçmek isteyen yabancının başvurusunun amacına uygun vizeyle gelmesi gerektiği gerekçesiyle reddedildiği bir dosyada, işlemin iptaline ilişkin kararı onamıştır. Daireye göre yabancının valiliğe başvurmasında hukuki bir engel yoktu ve idarenin, kısa dönem iznin şartlarının taşınıp taşınmadığını esastan incelemesi gerekiyordu (Danıştay 10. D., E. 2016/594, K. 2021/4945, T. 20.10.2021).

Ret, uzatmama ve iptal: kalış hakkı ve dava yolu

Türkiye içinden yapılan başvurunun reddi, iznin uzatılmaması ya da iptali valilikçe yapılır ve yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir; tebligatta itiraz haklarının nasıl kullanılacağı da yer alır (m.25). Valilik karar verirken yabancının Türkiye'deki aile bağlarını, ikamet süresini, menşe ülkedeki durumunu ve çocuğun yüksek yararını gözetir ve kararı erteleyebilir (m.25/1). Erteleme hâlinde bir ay kalma hakkı veren, gerekirse aylık uzatılan bir belge verilir (Yönetmelik m.22/18).

• Kalış hakkı: Ret ya da uzatmama hâlinde verilen belge en fazla on gün kalma imkânı tanır (Yönetmelik m.22/11). İzni iptal edilen yabancı hakkında da sınır dışı etme kararı alınır (m.54/1-f).
• Görevli ve yetkili mahkeme: İptal davasına idare mahkemesi bakar (2576 sayılı Kanun m.5/1-a); yetkili mahkeme, işlemi yapan valiliğin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m.32/1).
• Dava süresi: 60 gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Bu süre hak düşürücüdür: mahkeme süre aşımını ilk incelemede kendiliğinden gözetir ve süresinde açılmayan davayı reddeder (İYUK m.14/3-e, m.15/1-b).
• Kısa dönem iznine özgü usul: Kısa dönem iznin reddi ve iptali davalarında dosya, savunmanın verilmesi ya da savunma süresinin geçmesiyle tekemmül eder; gösterilen adrese tebligat yapılamazsa İYUK m.26/3'teki süre iki ay uygulanır; duruşma yapılması mahkemenin takdirindedir (m.31/7, 7533 sayılı Kanunla 2024'te eklendi).
• Yürütme: Dava açmak işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz (İYUK m.27/1); bunun için yürütmenin durdurulması ayrıca istenir.
• Yeniden başvuru: Başvurusu reddedilen ya da izni iptal edilen yabancı altı ay içinde yeniden başvurursa ondan yeni bir talep gerekçesi istenir (Yönetmelik m.21/10). Göç İdaresi de ret hâlinde altı ay içinde aynı kalış amacıyla başvuru yapılamadığını, yasal süre devam ediyorsa farklı bir amaçla başvurulabileceğini belirtir.

Ret tebliğinden sonraki ilk günlerde yapılacaklar ikamet izni reddedildiğinde izlenecek yol, idarenin en sık dayandığı gerekçeler çalışma ve ikamet izninde sık görülen ret nedenleri yazısında ayrıntılıdır.

Yurt dışında kalırsam ikamet iznim düşer mi?

Düşebilir; sınır izin türüne göre değişir. Zorunlu kamu hizmeti, görev, eğitim veya sağlık nedenleri dışında kısa dönem izni son bir yıl içinde toplam 120 günü, aile izni toplam 180 günü aşan yurt dışı kalışta iptal edilir; uzun dönem izni ise kesintisiz bir yıldan fazla yurt dışında kalınca iptal edilir.

Yurt dışındaki süre birikimli hesaplarda da önemlidir. Kanuna göre bir yılda toplam altı ayı ya da son beş yıl içinde toplam bir yılı aşan yurt dışı kalış ikamette kesinti sayılır ve kesintisi olanın önceki izin süreleri hesaba katılmaz (m.28/1); kesintisiz sürenin hesabında öğrenci izinlerinin yarısı, diğer izinlerin tamamı sayılır (m.28/2). Sekiz yıllık dilim hesabı uzun dönem rehberinde, vatandaşlık başvurusundaki "başvuru tarihinden geriye doğru kesintisiz beş yıl ikamet" şartının (5901 sayılı Kanun m.11/1-b) hesabı ise 5 yıl ikamet ve yurt dışı süre hesabı sayfasında anlatılır.

Yurt dışında kaldığı için izni iptal edilen yabancı, aynı izni yeniden isterken yeni bir gerekçe sunmak zorunda değildir. Türkiye'deyse iptalin tebliğinden itibaren on gün içinde başvurabilir; bu durumda tek giriş vize harcı ile iptal tarihinden başvuru tarihine kadar geçen sürenin ikamet harcı bir kat fazlasıyla alınır (Yönetmelik m.21/11-12). Yurt dışındayken izni biten yabancı için Göç İdaresi, ikamet izni başvurularının henüz yurt dışından alınmadığını; iki ülke arasındaki vize rejimine göre Türkiye'ye girdikten sonra elektronik ortamda başvurulacağını belirtir.

Uzun dönem başvurusunun "bir yılda altı aydan fazla yurt dışında kaldığı" gerekçesiyle reddedildiği bir dosyada ilk derece mahkemesi, m.28'deki kesinti ölçüsünün aşılmadığını ve m.43'teki şartların incelenmediğini belirterek işlemi iptal etmiş; Danıştay 10. Dairesi bu kararı onamıştır (E. 2016/13651, K. 2021/3225, T. 10.06.2021).

Adres kaydı, il değişikliği ve kapalı mahalleler

İkamet izni adrese bağlı yürür: konsolosluk izninde girişten, ülke içinden alınan izinde belgenin tesliminden itibaren 20 iş günü içinde adres kayıt sistemine kayıt zorunludur (m.26/2; Yönetmelik m.22/12). Adres, medeni hâl ya da pasaportta isim veya soyadı değişikliği de 20 iş günü içinde valiliğe bildirilir (Yönetmelik m.23/2); Göç İdaresi pasaport değişikliği için de aynı 20 iş günlük bildirimi ister.

Başka bir ile taşınan yabancı, taşındığı ilde yeni izin almak için en geç 20 iş günü içinde başvurur; tür değişmiyorsa yeni belge düzenlenir ama harcı ödenmiş süre için yeniden harç alınmaz (Yönetmelik m.23/3). Aynı il içindeki taşınmada yeni adresi 20 iş günü içinde bildirmek yeterlidir ve mevcut kartla kalmaya devam edilir. Bildirimin yapılmamasının sonuçları için adres değişikliğinin Göç İdaresine bildirilmemesi sayfasına bakın.

Göç İdaresi, kamu düzeni veya kamu güvenliği nedeniyle ikamet izni verilebilecek illerle ilgili düzenleme yapma yetkisine sahiptir (Yönetmelik m.21/15). Yeni ikamet kaydına kapalı mahallelerin güncel durumu ve adres seçerken dikkat edilecekler kapalı mahalle kısıtlaması sayfasındadır. Kart kaybolur, çalınır ya da yıpranırsa yeniden düzenlenir; belge bedeli tam, harç yarım alınır (Yönetmelik m.23/4). Pasaport da kaybolduysa kaydın nasıl güncelleneceği pasaport kaybı rehberinde anlatılır.

İzniniz bittiyse ya da kaçak durumdaysanız

İzin süresi dolduktan sonra Türkiye'de kalmaya devam ediyorsanız durum artık bir uzatma meselesi değildir. Önce üç şeyi netleştirin: süreyi kaç gün aştığınızı (m.54/1-g'deki on günlük eşik), hakkınızda tebliğ edilmiş bir ret, iptal ya da sınır dışı kararı bulunup bulunmadığını ve ödenmemiş bir harç ya da ceza borcunuz olup olmadığını.

Kendiliğinden çıkış, yeni başvuru ve giriş yasağı seçeneklerinin karşılaştırması Türkiye'de kaçak kalan yabancının yol haritası sayfasında, kaçak durumdayken izin alınıp alınamayacağı kaçak statüde ikamet izni yazısında ele alınır.

Başvuruda ve uzatmada sık yapılan hatalar

• Uzatmayı son haftaya bırakmak. Randevu günü izin bitişinden sonraya düşebilir; başvuru formu sizi randevu gününe kadar korur, ama randevuya gidilmezse ihlal işlemi başlar.
• Değişen bir amacı uzatmayla geçiştirmek. Boşanma, mezuniyet ya da işin bitmesi gibi gerekçe değişikliklerinde uzatma değil geçiş başvurusu gerekir ve on günlük süre işler.
• Adres kaydını ve UETS'yi ihmal etmek. Uzatma ve geçişte adres tescili zorunludur; kartınız da formda beyan ettiğiniz adrese gönderilir.
• Aracıya para ödemek. Randevu ücretsizdir ve Göç İdaresi üçüncü kişilerle çalışmaz; başvuruyu sizin adınıza yalnızca yasal temsilciniz ya da vekâletnameli avukatınız yapabilir.
• İkamet iznini çalışma izni sanmak. Göç İdaresinin belge listelerinin hatırlattığı gibi ikamet izni çalışma hakkı vermez; çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınır (m.54/1-ğ).

Hukuki dayanaklar ve kaynaklar

• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 30, 31, 32, 34, 38, 42, 43, 45, 46, 47, 48, 49, 54, 76, 83 — mevzuat.gov.tr
• Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.19, 21, 22, 23, 25, 26, 27, 28, 29, 33, 37, 39 — mevzuat.gov.tr
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 14, 15, 27, 32 — mevzuat.gov.tr
• 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun m.5 — mevzuat.gov.tr
• 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.11 — mevzuat.gov.tr
• Göç İdaresi Başkanlığı, İkamet — Sıkça Sorulan Sorular — goc.gov.tr
• Göç İdaresi Başkanlığı, Kısa Dönem İkamet İzni Başvurularında İstenen Belgeler (18.03.2025) — e-ikamet.goc.gov.tr
• Danıştay 10. Daire, E. 2016/594, K. 2021/4945, T. 20.10.2021
• Danıştay 10. Daire, E. 2016/13651, K. 2021/3225, T. 10.06.2021