Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı 2026: Şartlar ve Belgeler

Son güncelleme: 8 Ekim 2026. Metin; 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun ve Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin mevzuat.gov.tr'deki güncel metinlerine, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün (NVİ) resmî belge listesine ve Danıştay ile Anayasa Mahkemesi kararlarına göre hazırlandı.

Bir Türk vatandaşıyla evlenmek vatandaşlığı kendiliğinden kazandırmaz. 5901 sayılı Kanunun 16. maddesine göre en az üç yıldır bir Türk vatandaşıyla evli olan ve evliliği süren yabancı başvuru yapabilir; başvurucuda aile birliği içinde yaşama, evlilik birliğiyle bağdaşmayan bir faaliyette bulunmama ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bulunmama şartları aranır. Kararı İçişleri Bakanlığı verir ve şartları taşımak tek başına vatandaşlık hakkı doğurmaz (m.10/1, m.19/1). Kanun Türkiye'de belirli bir süre yaşamayı şart koşmaz; ancak yerleşim yeriniz Türkiye'deyse dosyaya en son tarihli ikamet izniniz girer (Yönetmelik m.26/1-d).

Evlendikten kaç yıl sonra vatandaşlık başvurusu yapılır?

Evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı için bekleme süresi üç yıldır ve bu süre başvuru tarihinde dolmuş olmalıdır. Başvuru tarihi, form dilekçenizin valilik ya da dış temsilcilik tarafından evrak kaydına alındığı gündür (Yönetmelik m.64/6). Üç yıl dolmadan yapılan başvuru ön araştırmada kabul edilmez ve bu durum size tebliğ edilir (m.25/2-a).

Süre evlenme tarihinden işler. Türk eşiniz vatandaşlığı sonradan kazandıysa hesap, eşinizin Türk vatandaşı olduğu tarihten başlar (m.25/3). Örneğin 2021'de evlendiyseniz ama eşiniz 2023'te Türk vatandaşı olduysa üç yıl 2023'ten sayılır. Üç yılın dolması yalnızca başvuru kapısını açar; dosya bundan sonra araştırma, mülakat ve Bakanlık incelemesinden geçer.

Evlilik yoluyla vatandaşlık şartları

Kanun şartları üç bentte sayar; Yönetmelik bunların nasıl araştırılacağını ve hangi hâllerde başvurunun baştan kabul edilmeyeceğini düzenler. Tablo, şartları Kanundaki sırasıyla veriyor.

Genel yoldaki şartların bir kısmı evlilikte aranmaz: beş yıl kesintisiz ikamet, yeterli Türkçe, geçimi sağlayacak gelir ve genel sağlık şartı Kanunun 11. maddesinde yer alır, 16. maddede sayılmaz. Danıştay 16. maddeyi başvurunun "asgari koşulları" olarak niteler ve bu koşullar sağlansa bile idarenin geniş takdir yetkisi bulunduğunu vurgular (Danıştay 10. Daire, E. 2016/13633, K. 2020/4350). Evlilik yolu kapanan biri için genel yolun ayrıntısı 5 yıl ikamet ile vatandaşlık ve yurt dışı süre hesabı yazısında.

İkamet izni şart mı, Türkiye'de yaşamak gerekir mi?

Kanun, evlilik yoluyla vatandaşlıkta Türkiye'de geçirilmiş bir ikamet süresi aramaz; yurt dışında yaşayan çiftler de dış temsilcilik üzerinden başvurabilir. Ama Türkiye'de yaşıyorsanız geçerli bir ikamet izni fiilen zorunludur: Yönetmelik, yerleşim yeri Türkiye'de olan başvurucudan en son tarihli ikamet iznini ister (m.26/1-d) ve istenen belgeyi sunamayanın başvurusu kabul edilmez (m.25/2-ç).

Bu hükmün iptali için açılan davada Danıştay 10. Dairesi, 1990'dan beri Türk vatandaşıyla evli bir başvurucunun ikamet izni sunamadığı için kabul edilmeyen başvurusunu inceledi. Daire, ikamet izni istenmesini 6458 sayılı Kanundaki ikamet kurallarının "doğal bir gereği" saydı. Yerleşim yeri belgesinin ikamet izninin yerine geçemeyeceğini, çünkü bu şartla yabancının Türkiye'de yasal olarak bulunup bulunmadığının sorgulandığını belirtti; başvurucunun ikamet izninden muaf olduğunu gösteren bir belge de sunmadığına dikkat çekerek davayı reddetti (E. 2019/10218, K. 2024/2102, 22.05.2024; karar temyiz yolu açık olarak verildi).

Türk vatandaşının yabancı eşine 6458 sayılı Kanunun 34. maddesi uyarınca aile ikamet izni verilebilir; şartları ve belgeleri aile ikamet izni rehberinde anlatıldı. İzni olmadan Türkiye'de kalmış bir eşseniz önce kalışınızı yasal hâle getirmeniz gerekir; seçenekler kaçak durumdaki yabancı eşin aile ikamet izni yazısında.

Evlilik yoluyla vatandaşlık belgeleri: kontrol listesi

Dosyayı başvuru makamı sizin adınıza düzenler; belgeler Yönetmeliğin 26. maddesinde ve NVİ'nin evlenme yoluyla vatandaşlık listesinde sayılır. Yabancı makamlardan alınan belgeler usulüne göre onaylanmış olmalı ve noter tasdikli Türkçe tercümesiyle verilmelidir; pasaport gibi belgelerde Türkçe tercümeli ve noter tasdikli olması yeterlidir (m.67/2).

Birlikte vatandaşlık istediğiniz ergin olmayan çocuklar aynı formda gösterilir ve onlar için Yönetmeliğin 38. maddesindeki belgeler (doğum belgesi, gerekiyorsa velayet kararı ve diğer ebeveynin muvafakat belgesi gibi) eklenir. Çocukla ilgili muvafakat noter huzurunda ya da başvuru makamındaki memurun huzurunda verilir (m.68/1).

Adım adım başvuru süreci

1. Başvuru makamı. Türkiye'de yaşıyorsanız yerleşim yerinizin bulunduğu valiliğe (il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü), yurt dışında yaşıyorsanız Türkiye'nin büyükelçilik ya da konsolosluğuna başvurursunuz. Başvuru bizzat ya da bu iş için verilmiş özel vekâletnameyle yapılır; posta ile yapılan başvuru kabul edilmez (Yönetmelik m.64/1).
2. Ön araştırma. Başvuru makamı üç yılın dolup dolmadığını, evliliğin sürüp sürmediğini, hakkınızda yargılama ya da hükümlülük bulunup bulunmadığını ve belgelerin tamlığını inceler. Bu noktalardan birinde sorun varsa başvuru kabul edilmez ve size tebligat yapılır (m.25/2).
3. Emniyet soruşturması. Türkiye'deki başvurularda dosya düzenlenir ve il emniyet müdürlüğünden soruşturma istenir (m.27). Sonuç soruşturma formuna yazılır, dosya il müdürlüğüne döner (m.28).
4. Komisyon mülakatı. İl müdürlüğü dosyayı vatandaşlık başvuru inceleme komisyonuna gönderir. Komisyon sizi ve eşinizi mülakata alır, kanaatini mülakat formuna yazar ve dosya Bakanlığa gönderilir (m.28/2, m.29).
5. Bakanlık incelemesi. Eksik bilgi ve belgeler tamamlatılır; millî güvenlik ve kamu düzeni yönünden Millî İstihbarat Teşkilatı ile Emniyet Genel Müdürlüğünden arşiv araştırması istenir (m.35/1-2).
6. Karar ve tebliğ. Şartları taşıyan başvurucu Bakanlık kararıyla vatandaşlığı kazanabilir; taşımayanın talebi reddedilir (Kanun m.19/1; Yönetmelik m.35/5, m.35/11). Kazanma kararı verildiği tarihten itibaren hüküm doğurur (Kanun m.20/1) ve başvuru makamı aracılığıyla size tebliğ edilir (Yönetmelik m.86/1).
7. Kimlik kartı. NVİ'ye göre vatandaşlığı kazandığınızı bildiren duyuru belgesini başvuru makamından imza karşılığı alırsınız; ardından ilçe nüfus müdürlüğüne ya da dış temsilciliğe T.C. kimlik kartı başvurusu yaparsınız.

Yurt dışından yapılan başvurular için Yönetmelik ayrı bir usul öngörür (m.30). Muavin konsolos ya da daha üst bir yetkili sizi ve eşinizi ayrı ayrı ve birlikte mülakata alır. Bulunduğunuz ülkenin kanunları izin veriyorsa sabıka kaydınız istenir, evliliğinizin resmî kayıtlarda bulunup bulunmadığı araştırılır ve dosya karar için Bakanlığa gönderilir.

Evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusu ne kadar sürer?

Kanunda ve Yönetmelikte evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusunun kaç günde sonuçlanacağına dair bir süre yoktur; NVİ de bu başvurular için resmî bir işlem süresi yayımlamıyor. Bu yüzden "şu kadar ayda çıkar" diye verilen süreler tahminden ibarettir. Yönetmelik yalnızca ara aşamalar için kural koyar:

• Komisyon, gündemi varsa en geç on beş gün içinde toplanır (m.70/3).
• Hakkınızda yapılan araştırma ve soruşturma bir yıl geçerlidir; gerekli görülürse bu süre beklenmeden yenilenebilir (m.72/4).
• Emniyet soruşturmasında evliliğin vatandaşlık amacıyla yapılıp yapılmadığı konusunda bir kanaate varılamazsa, Türk eşin yakınlarının ifadesine de başvurularak kanaat oluşana kadar soruşturma dönemsel olarak sürdürülür (m.72/2). Belirsiz kalan dosyada araştırma bu nedenle tekrarlanabilir.

Dosyanızın aşamasını NVİ internet sitesindeki "Vatandaşlık Başvurum Ne Aşamada?" bölümünden başvuru numaranız ve doğum tarihinizle izleyebilirsiniz.

Aile birliği araştırması ve evlilik mülakatı

Evliliğin gerçek olup olmadığı iki ayrı aşamada sınanır. İlk aşamada il emniyet müdürlüğü üç konuyu araştırır: aile birliği içinde yaşayıp yaşamadığınızı, evlilik birliğiyle bağdaşmayan bir davranışınız olup olmadığını ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bulunup bulunmadığını. Varılan olumlu ya da olumsuz kanaat soruşturma formuna açıkça yazılır ve tutanaklar forma eklenir (m.28/1).

İkinci aşama komisyon mülakatıdır. Komisyon, valinin ya da görevlendirdiği vali yardımcısının başkanlığında il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü, il emniyet müdürlüğü, il jandarma komutanlığı, il millî eğitim müdürlüğü ve sosyal hizmetler il müdürlüğü temsilcilerinden oluşur (m.69/2). Siz ve eşiniz ayrı ayrı ve birlikte görüşmeye alınırsınız; amaç, evliliğin gerçek bir evlilik mi yoksa vatandaşlık kazanmak için yapılmış bir evlilik mi olduğunu belirlemektir (m.29/1).

Evlilik yoluyla vatandaşlık mülakatında ne sorulur?

Yönetmelik bir soru listesi öngörmez, NVİ de mülakat sorularını yayımlamıyor; internette dolaşan "şu sorular sorulur" listelerinin resmî bir dayanağı yoktur. Yayımlanmış kararlara yansıyan tutanaklarda ise şu tür tespitler görülüyor: eşlerin evlendikten sonra birlikte yaşadıkları, birbirleriyle Türkçe konuşarak anlaştıkları ve birbirlerinin yakınlarını tanıdıkları (Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu, E. 2021/1013, K. 2021/2026 kararında aktarılan tahkikat raporu); eşlerin birbirlerini iyi tanıdıkları ve yakınlarını bildikleri (Danıştay 10. Daire, E. 2016/13633, K. 2020/4350 kararında aktarılan komisyon formu).

Mülakatın hem ayrı ayrı hem birlikte yapılması, eşlerin anlattıklarının birbiriyle tutarlı olmasını önemli kılar; ezberlenmiş cevaplar yerine ortak hayatınızı olduğu gibi anlatın. VAT-6 formundaki uyarıya göre vatandaşlık işlemlerinde yalan beyanda bulunan hakkında 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 67. maddesi uyarınca hapis cezası uygulanır; sahte belge kullanan ise Türk Ceza Kanununun 204. maddesi uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır. Aile ikamet izni aşamasındaki evlilik araştırması ayrı bir süreçtir: aile ikamet izninde evlilik mülakatı ve iptal süreci.

Boşanma, eşin ölümü ve evliliğin butlanı

Evliliğin ne zaman ve nasıl sona erdiği sonucu doğrudan belirler. Kanun, başvurudan sonraki dönem için yalnızca Türk eşin ölümünü özel olarak düzenler.

Butlan hâlinde vatandaşlığın korunup korunmayacağı, NVİ'nin açıklamasına göre valilik aracılığıyla Bakanlığa sorulur. Yönetmelik kuralı ters yönden kurar: evlenme yoluyla kazanılan vatandaşlık butlanla kaybedilir, ancak Bakanlık incelemesinde iyi niyet tespit edilirse korunur (m.31/1). Bu yüzden butlan davasında iyi niyetinizi gösteren olguların kayda geçmesi önem taşır.

Vatandaşlık kararından önce boşanan yabancının Türkiye'de kalma hakkı ayrı bir sorudur; Türk vatandaşıyla boşanan yabancının ikamet statüsü yazısında ele alındı. Evlilik yolu kapandığında genel yol ya da şartları varsa taşınmaz alarak vatandaşlık gibi istisnai yollar değerlendirilebilir.

Ret, geri alma ve iptal: görünüşte evlilik riski

Vatandaşlık için yapıldığı düşünülen bir evlilik üç ayrı aşamada sonuç doğurabilir: başvurunun reddi, kazanma kararının geri alınması ve kararın iptali. Üçünün dayanağı ve etkisi farklıdır.

Ret. Şartlar şeklen tamam olsa bile idarenin takdir yetkisi vardır (m.10/1), ama bu yetki dosyadaki tespitlerle denetlenir. Danıştay, Türk eş cezaevinde olduğu için eşlerin aynı çatı altında yaşamadığının soruşturma formlarına geçtiği, Türk eşin evlilik sürerken başka bir kadından çocuğu bulunduğu ve hakkında suç kayıtları olduğu bir dosyada, ilk derece mahkemesinin iptal kararını bozarak reddin takdir yetkisi içinde kaldığını kabul etti (10. Daire, E. 2016/13633, K. 2020/4350). Buna karşılık Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu, emniyetin tahkikat raporunda evliliğin ciddi olduğu yönünde somut tespitler bulunan bir dosyada, Kanunun 10. maddesine dayanan ve idarece menfaate dayalı evlilik olarak savunulan reddi iptal eden ilk derece ısrar kararını oy çokluğuyla onadı (E. 2021/1013, K. 2021/2026).

İl aşamasında başvurunun Yönetmelik m.25/2 uyarınca kabul edilmemesi de size tebliğ edilen bir işlemdir; Bakanlığın ret kararıyla karıştırmayın. Bu işlemlere karşı idare mahkemesinde iptal davası açma süresi, yazılı bildirimi izleyen günden başlayarak 60 gündür (İYUK m.7); süre geçtikten sonra açılan dava ilk incelemede süre aşımından reddedilir (m.14/3-e, m.15/1-b). Görevli ve yetkili mahkeme, idareye itirazın süreye etkisi, uzun süre sonuçlanmayan dosyada İYUK m.10 başvurusu ve yeniden başvuru seçeneği vatandaşlık başvurusu reddine itiraz ve dava yazısında ayrıntılı anlatıldı.

Geri alma. Kazanma kararının hukuki şartlar oluşmadan ya da mükerrer verildiği sonradan anlaşılırsa karar geri alınır (Kanun m.40). Geri alınan karar, ilk karar tarihinden itibaren hükümsüz olur (Yönetmelik m.66/1).

İptal. Vatandaşlık yalan beyan ya da kazanmaya esas önemli hususların gizlenmesi sonucunda kazanılmışsa, kararı veren makam kararı iptal eder (Kanun m.31). Bakanlık böyle bir bilgi aldığında araştırma ve soruşturma yaptırır; iptal için yalan beyanın ya da gizlemenin kanıtlanması gerekir (Yönetmelik m.57/2). İptal, karar tarihinden itibaren hüküm doğurur ve kişiye bağlı olarak vatandaşlık kazanan eş ve çocuklara da uygulanır (Kanun m.32); aradaki dönemde Türk vatandaşı olarak yapılan işlemlere ise uygulanmaz (Yönetmelik m.58/1). İptal kararında belirtilmişse kişi Türkiye'deki mallarını en geç bir yıl içinde tasfiye etmek zorundadır; karara karşı dava açılırsa tasfiye dava sonuna bırakılır (Kanun m.33).

Ret ya da iptal kararını aldığınız gün dosyanızı değerlendirmek için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.

Vatandaşlıktan sonra: eski vatandaşlık, ad ve çocuklar

Kanunun 16. maddesinde ve Yönetmeliğin belge listesinde önceki vatandaşlıktan çıkma şartı yer almaz; Kanun, Türk vatandaşının aynı anda birden çok vatandaşlığa sahip olmasını "çok vatandaşlık" olarak tanımlar (m.3/1-b). Eski vatandaşlığınızın korunup korunmayacağını ise o ülkenin kendi hukuku belirler; bunu başvurudan önce o ülkenin makamlarından öğrenin.

Başvuruda Türkçe ad ve soyadı seçebilirsiniz; seçmezseniz kendi adınız Türk harfleriyle yazılarak aile kütüğüne tescil edilir (Yönetmelik m.74/1). Türkçe ad seçenlerin önceki adları nüfus kaydına işlenir ve talep hâlinde önceki adı gösteren denklik belgesi düzenlenir (m.75).

Türk eşinizle evlilik içinde doğan çocuklar zaten doğumla Türk vatandaşıdır (Kanun m.7/1). Velayeti sizde olan diğer ergin olmayan çocuklarınız, Türk vatandaşı olmayan diğer ebeveynin muvafakatiyle sizinle birlikte vatandaşlık kazanır; muvafakat verilmezse ana ya da babanın mutad meskeninin bulunduğu ülkedeki hâkim kararına göre işlem yapılır (Kanun m.20/2; Yönetmelik m.37/4-5). Çocukların ana ya da babayla birlikte işlem görmesi esastır; birlikte işlem görmeyen çocuk ergin olduktan sonra kendi adına başvurur (Kanun m.20/3; Yönetmelik m.37/8).

Hukuki dayanaklar ve kaynaklar

• 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.3/1-b, m.7/1, m.10/1, m.11/1, m.16, m.18/1, m.19/1, m.20, m.31, m.32, m.33, m.40, m.45
• Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (RG 06.04.2010, sayı 27544; sonraki değişiklikler yalnızca m.20'ye ilişkin) m.25-31, m.35, m.37, m.38, m.40, m.41, m.57/2, m.58/1, m.64, m.66/1, m.67/2, m.68/1, m.69/2, m.70/3, m.72, m.73/3, m.74/1, m.75, m.86/1
• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.34/1-a, m.34/6
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, m.14/3-e, m.15/1-b
• NVİ: Türk Vatandaşlığının Kazanılması
• NVİ: Evlenme yoluyla vatandaşlıkta istenen belgeler, başvuru makamı ve usul ve VAT-6 başvuru formu
• NVİ: Vatandaşlık Hizmetleri Sıkça Sorulan Sorular
• Danıştay 10. Daire, E. 2019/10218, K. 2024/2102, T. 22.05.2024
• Danıştay 10. Daire, E. 2016/13633, K. 2020/4350, T. 02.11.2020
• Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu, E. 2021/1013, K. 2021/2026, T. 25.10.2021
• Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru, B. 2020/34394, T. 02.10.2024