500 Bin Dolar Mevduatla Türk Vatandaşlığı: Şartlar ve BDDK

Banka mevduatıyla vatandaşlık, taşınmaz yolundan farklı bir kurumlar zinciriyle ilerler: banka, Merkez Bankası, BDDK, Göç İdaresi ve Nüfus ve Vatandaşlık İşleri. Aşağıda bu zinciri, paranın Türkiye'ye girdiği günden üç yıllık tutma süresinin bittiği güne kadar sırasıyla kuruyoruz.

500 bin dolar mevduat ile Türk vatandaşlığı şartları

En az 500.000 ABD Doları veya karşılığı dövizi Türkiye'de faaliyet gösteren bir bankaya yatırmanız, bu mevduatı üç yıl tutmayı üstlenmeniz ve bunun Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından tespit edilmesi gerekir. Dayanak, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'in 20. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendidir; bent bugünkü hâlini 6 Ocak 2022 tarihli değişiklikle almıştır.

Bu şartlar tek başına vatandaşlık vermez. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.12/1-(b) uyarınca kazanım, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunmaması kaydıyla Cumhurbaşkanı kararıyla gerçekleşir. Yani yatırım şartı başvuru kapısını açar; sonuç idarenin değerlendirmesine bağlıdır. Mevzuatın güncel metni mevzuat.gov.tr üzerinden okunabilir.

Uygulamada en çok gözden kaçan nokta şudur: güncel Yönetmelik metni dövizin bankaya, bankanın da Merkez Bankasına satılmasını öngörür ve satıştan elde edilen Türk lirası tutarın Türk lirası mevduatta tutulacağını düzenler. Yani üç yıl boyunca bekleyen para, getirdiğiniz döviz değil, onun satışıyla oluşan TL mevduattır.

Taşınmaz yolundan farkı

İki yol aynı kanun maddesine dayanır ama tespit mercii, güvence yöntemi ve değer hesabı birbirinden ayrıdır. Ev alarak vatandaşlık planlıyorsanız tapu şerhi ve değerleme süreci 400 bin dolarlık taşınmazla vatandaşlık süreci yazısında ayrıca anlatılıyor.

Adım adım süreç: bankadan Cumhurbaşkanı kararına

Süreç yedi halkadan oluşur ve her halka bir öncekinin belgesine dayanır. Sıra atlanırsa sonraki kurum dosyayı eksik sayar.

1. Vergi numarası ve hesap: Türkiye'de faaliyet gösteren bir bankada adınıza hesap açılır. Banka genellikle pasaport, potansiyel vergi numarası ve Türkiye'de kullanılan bir telefon numarası ister; liste bankadan bankaya değişir.
2. Dövizin getirilmesi: Tutar bankaya döviz olarak aktarılır. Türkiye'de hâlihazırda bulunan bir döviz hesabının kullanılıp kullanılamayacağını ve paranın kaynağına ilişkin hangi belgelerin isteneceğini önceden bankanızla netleştirin.
3. Merkez Bankasına satış: Banka, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) uygulama talimatı çerçevesinde dövizi TCMB'ye satar; TL karşılığı mevduat hesabınıza geçer.
4. Tutma taahhüdü: Mevduatın üç yıl tutulacağına ve vatandaşlık amacıyla yatırıldığına dair beyan bankaya verilir.
5. BDDK tespiti: Şartların sağlandığı BDDK tarafından tespit edilir; bu yazı dosyanın temel belgesidir.
6. İkamet izni: Tespit yazısıyla 6458 sayılı Kanun m.31/1-(j) kapsamında kısa dönem ikamet izni alınır.
7. Vatandaşlık başvurusu: Başvuru yurt içinde il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne, yurt dışında dış temsilciliğe yapılır; güvenlik araştırmasından sonra dosya karar makamına gider.

BDDK tespit yazısı nasıl alınır?

BDDK tespiti, paranın bankaya yatırılıp TCMB'ye satılmasından sonra, yatırımın Yönetmelikteki tutar ve süre şartını karşıladığının resmî olarak doğrulanmasıdır. Bu yazı olmadan ne 31/1-(j) ikamet iznine ne de vatandaşlık başvurusuna geçilebilir.

TCMB talimatı, işlemle ilgili kurumlara bilgi ve belge sunma yükümlülüğünü münhasıran işlemi yapan bankaya yükler. Bu nedenle tespit dosyasının içeriğini büyük ölçüde bankanın hazırladığı kayıtlar oluşturur. Talebin BDDK'ya hangi kanaldan ve hangi formla iletildiği bankanın iç uygulamasına göre değişebildiğinden, hesap açmadan önce bankanızın bu işlemi daha önce yürütüp yürütmediğini ve süreci nasıl işlettiğini sorun.

Tespit talebinden önce şu üç noktayı kendiniz kontrol edin: hesabın kendi adınıza açıldığını, dövizin TCMB'ye satıldığını gösteren banka belgesini almış olmayı ve taahhüt beyanının imzalandığını.

Döviz satışı ve kur hesabı: iki ayrı kur

Bu yolda iki farklı kur hesabı vardır ve karıştırılmamalıdır. Birincisi eşik hesabıdır: Yönetmelik m.20'ye göre parasal değerler, tespit tarihindeki TCMB efektif satış kuru ve/veya çapraz döviz kuru esas alınarak belirlenir. Dolar dışındaki bir dövizle gelen yatırımcı için 500.000 dolar eşiği bu kurla ölçülür.

İkincisi satış kurudur: dövizin TCMB'ye satışında, talimatta tanımlanan işlem kuru uygulanır. Bu kur TCMB tarafından gün içinde saat 10:00, 11:00, 12:00, 13:00, 14:00 ve 15:00'te ilan edilir. Hesabınıza geçecek TL tutarı bu kur belirler.

Pratik sonuç: eşiğin tam sınırında yatırım yapmak risklidir. Euro, sterlin gibi bir dövizle gelen yatırımcının tespit gününe kadar kur hareketiyle eşiğin altına düşmemesi için bir miktar pay bırakması, sonradan tamamlama işlemiyle uğraşmaktan daha az zaman kaybettirir.

Para üç yıl dolmadan çekilirse ne olur?

Üç yıllık süre içinde mevduatın çekilmesi veya eşiğin altına düşürülmesi, vatandaşlığın dayandığı yatırım şartının ortadan kalkması demektir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün yatırımcılara yönelik usul ve esaslarında, şartın üç yıl boyunca sürdürülmemesi hâlinde vatandaşlık kazanma kararının 5901 sayılı Kanun m.31 uyarınca iptal edileceği belirtilmektedir.

Bu risk vatandaşlık alındıktan sonra da sürer; tutma yükümlülüğü karar tarihiyle bitmez, üç yıl tamamlanınca biter. Süre dolduğunda tutma şartı sona erer ve para serbestçe kullanılabilir. m.31'in metni yalan beyan ve önemli hususların gizlenmesini düzenlediği için, bu hükmün yatırım şartının sonradan ortadan kalkmasına uygulanması doktrinde tartışılmaktadır; ancak planlama yaparken idarenin bu yaklaşımını esas almak gerekir.

Hesaba sizin iradeniz dışında haciz veya tedbir gelmesi de aynı sonucu doğurabilir. Üç yıl boyunca hesabı teminat olarak göstermemek, kredi işlemlerinde rehin vermemek ve adres bilgilerinizi bankada güncel tutmak bu riski azaltır.

Başvuru belgeleri ve bekleme süresi

Vatandaşlık dosyasının çekirdeği BDDK tespit yazısı ve 31/1-(j) ikamet iznidir; diğer belgeler kimlik ve aile durumunu kanıtlar. Mevzuatta başvurunun sonuçlanması için öngörülmüş bağlayıcı bir süre yoktur; süre özellikle güvenlik araştırmasının seyrine göre değişir.

Başvuru öncesinde genellikle şu belgeler hazırlanır:

• Pasaport ve gerekiyorsa önceki pasaportlar
• Doğum belgesi ile evlilik veya boşanma belgeleri (apostilli ve noter onaylı Türkçe tercümeli)
• BDDK tespit yazısı ve banka hesap kayıtları
• 31/1-(j) kapsamında alınmış ikamet izni
• Eş ve çocuklar başvuruya dahilse, aile bağını gösteren belgeler

Yabancı belgelerin apostil ve tercüme zinciri en çok zaman alan kısımdır. Bunları para transferiyle eş zamanlı hazırlamak, BDDK yazısı çıktığında beklemeden ikamet iznine geçmenizi sağlar. Güncel liste için başvuru yapacağınız müdürlüğün veya dış temsilciliğin istediği belgeleri esas alın.

Başvuru reddedilirse: mahkeme ve süre

Ret işlemine karşı yol idari yargıdır; görevli yargı yeri kural olarak idare mahkemesidir. Ret kararı hangi makam tarafından verilmişse, görev ve yetki o makama göre belirlenir; genel kural işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer mahkemesidir.

Dava açma süresi zamanaşımı değil, hak düşürücü süredir: mahkeme kendiliğinden gözetir, süre durmaz ve kesilmez. Süre ret kararının tebliğinden itibaren işler; karar size ulaşmadıysa öğrenme tarihi tartışması doğar. İtiraz, iptal davası ve yeniden başvuru arasındaki seçim vatandaşlık başvurusu reddine karşı dava ve yeni başvuru yazısında süreleriyle birlikte ele alınıyor. Ret, yatırımın kendisini geçersiz kılmaz; ancak mevduatın serbest kalıp kalmayacağını bankanızla ayrıca netleştirin.

Yatırım yoluyla statü kuran diğer izinler için yabancılar hukuku rehberi sayfasına bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanızda güncel mevzuat ve idarenin uygulaması ayrıca değerlendirilmelidir.