Isteʼmolchilar huquqi tovar va xizmat oluvchini sotuvchi va yetkazib beruvchi oldida himoya qiladi. Nuqsonli tovar va xizmat, voz kechish huquqi, nohalol shartlar hamda obuna va kredit shartnomalari nizolarida yordam beramiz.
Isteʼmolchilar huquqi tadbirkorlik yoki kasbiy faoliyatidan tashqari maqsadlarda ish koʻradigan shaxsni himoya qiluvchi qoidalar majmuidir; asosiy hujjat — 6502-sonli Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qonuni. Bu sohaning eng amaliy jihati shundaki, nizoning pul qiymatiga qarab avval isteʼmolchilar hakamlik hayʼatiga murojaat qilish majburiyati mavjud.
Nuqsonli tovar va xizmat
Topshirilgan tovar shartnomada kelishilgan xususiyatlarga ega boʻlmasa yoki kutilgan foydani bermasa, isteʼmolchining toʻrtta muqobil huquqi bor: bepul taʼmirlash, nuqsonsizi bilan almashtirish, narxni kamaytirish va shartnomadan voz kechish. Nuqson yashirin boʻlsa, muddatlar u haqda bilingan paytdan boshlanadi; sotuvchining ogʻir aybi yoki aldovi boʻlsa, muddat oʻtganligi haqidagi eʼtiroz eʼtiborga olinmaydi.
Voz kechish huquqi
Masofadan va uyda savdo qilishda isteʼmolchi qonunda belgilangan muddat ichida sababini koʻrsatmasdan va jarima toʻlamasdan shartnomadan voz kechishi mumkin. Sotuvchi voz kechish huquqi haqida xabar berish majburiyatini bajarmagan boʻlsa, muddat boshlanmaydi.
Moliyaviy va obuna nizolari
Isteʼmol kreditlarida nohaq olingan hujjat yigʻimi va sugʻurta toʻlovlarini qaytarish, muddatidan oldin toʻlash chegirmasi; uy-joy moliyalash shartnomalari; obuna shartnomalarini bekor qilish va nohalol hisob-kitobga eʼtiroz.
Nohalol shartlar
Isteʼmolchi bilan muhokama qilinmasdan shartnomaga kiritilgan va tomonlarning huquq va majburiyatlarida halollik qoidasiga zid nomutanosiblik yaratadigan shartlar isteʼmolchi uchun majburiy emas va yoʻq deb hisoblanadi.
Murojaat tartibi
- Isteʼmolchilar hakamlik hayʼati: har yili belgilanadigan pul chegarasidan past nizolarda murojaat majburiy va bepul.
- Isteʼmolchilar sudi: chegaradan yuqori nizolarda bevosita vakolatli; hakamlik hayʼati qaroriga eʼtiroz bildirilganda esa eʼtiroz instansiyasi. Isteʼmolchi daʼvolari bojdan ozod.