Asosiy huquqlar buzilganda Konstitutsiyaviy sudga individual murojaat va Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudiga ariza jarayonlarini yuritamiz. Adolatli sud, mulk huquqi va soʻz erkinligi asosiy yoʻnalishlarimizdir.
Konstitutsiyaviy huquq sohasidagi faoliyatimiz asosiy huquq va erkinliklari buzilgan shaxslarni Turkiya Konstitutsiyaviy sudiga individual murojaat va zarur boʻlganda Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudiga (YIHS) ariza jarayonlarida himoya qilishga qaratilgan. Bu murojaatlar oddiy shikoyat yoʻllarining oʻrnini bosmaydi; ular ikkilamchi boʻlib, faqat boshqa barcha imkoniyatlar tugagach qoʻllanadi.
Konstitutsiyaviy sudga individual murojaat
Qabul qilish shartlari
- buzilgan huquq ham Konstitutsiyada, ham Inson huquqlari boʻyicha Yevropa konvensiyasida kafolatlangan boʻlishi,
- oddiy shikoyat yoʻllari tugatilgan boʻlishi,
- yakuniy qarordan boshlanadigan murojaat muddatiga rioya qilinishi,
- arizachida dolzarb va shaxsiy huquqbuzarlik mavjud boʻlishi.
Murojaatlarning katta qismi mohiyatiga kirmasdan, aynan shu shartlar bajarilmagani uchun rad etiladi. Shu bois ariza shaklining toʻgʻri tuzilishi va tayanilgan huquqlarning aniq koʻrsatilishi hal qiluvchi ahamiyatga ega.
Koʻp uchraydigan huquqbuzarliklar
Adolatli sud huquqi (asoslantirilgan qaror huquqi, qurollar tengligi, sudga kirish), oqilona muddatda sud qilinish huquqi, mulk huquqi, soʻz va matbuot erkinligi, shaxs erkinligi va daxlsizligi, shaxsiy hayot maxfiyligi va kamsitish taqiqi.
YIHS ga ariza
Konstitutsiyaviy sudga murojaat natija bermasa, Konvensiyada kafolatlangan huquqlar buzilgani daʼvosi bilan YIHS ga ariza berish mumkin. Bu yerda ham ichki huquqiy vositalarni tugatish va yakuniy qarordan boshlanadigan muddatga rioya qilish shart. Ariza Sudning oʻz shakli va protsessual qoidalariga toʻliq mos tayyorlanishi kerak; shakliy nuqsonlar oʻz-oʻzidan rad etish asosidir.
Huquqbuzarlik qarorining oqibatlari
Huquqbuzarlik aniqlansa, ishni qayta koʻrib chiqish, tovon toʻlash yoki huquqbuzarlik oqibatlarini bartaraf etish uchun zarur choralar hukm qilinishi mumkin. Qayta koʻrib chiqish qarorini tegishli birinchi instansiya sudi ijro etadi.