Oila huquqi nikoh, ajrim, vasiylik, aliment va er-xotin mulki rejimidan kelib chiqadigan nizolarni qamrab oladi. Kelishuvli va nizoli ajrim, vasiylik, aliment va mulkni boʻlish ishlarida yordam beramiz.
Oila huquqi keng sohani qamrab oladi: nikohning tuzilishidan tugashigacha, bolalarning vasiyligidan er-xotin mulki rejimigacha. Bunday ishlarda huquqiy oqibatlar qatorida bolaning ustuvor manfaati va tomonlarning uzoq muddatli iqtisodiy holati ham hal qiluvchi ahamiyatga ega. Ajrim jarayonidagi vaqtinchalik qarorlar koʻpincha yakuniy natijani ham belgilaydi, shu bois jarayonni boshidan toʻgʻri qurish muhim.
Ajrim ishlari
Kelishuvli ajrim
Nikoh qonunda belgilangan eng kam muddat davom etgan va tomonlar barcha masalalarda — vasiylik, aliment, tovon va mulkni boʻlishda — kelishib, buni bayonnomada qayd etgan boʻlsa, ajrim bir majlisda yakunlanishi mumkin. Toʻliq boʻlmagan yoki ziddiyatli bayonnoma keyinchalik yangi daʼvolarga sabab boʻladi; shuning uchun matn diqqat bilan tuzilishi kerak.
Nizoli ajrim
Tomonlar kelisha olmaganda daʼvo nikoh birligining tubdan buzilgani yoki qonunda sanab oʻtilgan maxsus asoslardan biri (zino, hayotga suiqasd, tashlab ketish, ruhiy kasallik, jinoyat sodir etish va nomunosib turmush tarzi) asosida qoʻzgʻatiladi. Aybni aniqlash tovon va nochorlik alimenti talablariga bevosita taʼsir qiladi.
Vasiylik va shaxsiy muloqot
Vasiylik bolaning yoshi, odatlari, taʼlim tartibi va ota-onaning haqiqiy gʻamxoʻrlik imkoniyatlari inobatga olinib, bolaning ustuvor manfaatiga koʻra belgilanadi. Vasiylik berilmagan ota yoki ona uchun uchrashuv kunlari belgilanadi. Sharoit oʻzgarganda vasiylikni oʻzgartirish daʼvosi berilishi mumkin.
Aliment turlari
- Vaqtinchalik aliment: ish koʻrib chiqilayotgan davr uchun tayinlanadi.
- Bolaga aliment: vasiylik boʻlmagan ota yoki onadan bolani boqish va oʻqitish xarajatlari uchun undiriladi.
- Nochorlik alimenti: ajrim tufayli nochor qoladigan va aybi kamroq boʻlgan turmush oʻrtogʻi foydasiga tayinlanishi mumkin.
- Yordam alimenti: avlodlar, ajdodlar va aka-ukalar oʻrtasida nochorlik holatida talab qilinishi mumkin.
Sharoit oʻzgarganda alimentni oshirish, kamaytirish yoki bekor qilish soʻralishi mumkin.
Mulk rejimini tugatish
2002-yildan keyingi nikohlarda qoida tariqasida orttirilgan mulkda ishtirok rejimi qoʻllanadi. Ajrim bilan birga yoki alohida ish yuritishda nikoh davomida orttirilgan mulkni tugatish va ishtirok ulushi talab qilinadi. Qaysi mulk shaxsiy, qaysi biri meros yoʻli bilan kelgan va qaysi biri orttirilgan ekani — bu daʼvoning markazida turadi.
Oiladagi zoʻravonlik va himoya choralari
6284-sonli qonun doirasida zoʻravonlik yoki uning xavfi mavjud boʻlganda uzoqlashtirish, aloqa qilmaslik va boshpana berish kabi himoya va profilaktika choralari soʻralishi mumkin. Bunday talablar uchun dalil talab qilinmaydi va qaror tez qabul qilinadi.