Chet elliklar huquqi Turkiyadagi chet el fuqarolarining kirish, yashash, ishlash va fuqarolik jarayonlarini tartibga soladi. Yashash va ishlash ruxsatnomalari, deportatsiya va maʼmuriy nazorat qarorlariga eʼtirozda yordam beramiz.
Chet elliklar huquqi Turkiyadagi chet el fuqarosining barcha bosqichlarini — kirishdan yashashgacha, ishlashdan fuqarolik olishgacha — tartibga soladi. Asosiy doirani 6458-sonli Chet elliklar va xalqaro himoya toʻgʻrisidagi qonun hamda 6735-sonli Xalqaro ishchi kuchi qonuni belgilaydi. Bu sohadagi harakatlarning aksariyati maʼmuriy boʻlgani uchun qarorlarga qisqa va huquqni bekor qiluvchi muddatlarda eʼtiroz bildirilishi kerak; muddat oʻtkazib yuborilsa, odatda qoplab boʻlmaydigan oqibatlar yuzaga keladi.
Qaysi masalalarda yordam beramiz?
Yashash ruxsatnomasi arizalari va rad etishga eʼtiroz
Qisqa muddatli, oilaviy, talabalik, uzoq muddatli va insonparvarlik yashash ruxsatnomalari arizalarini tayyorlash; hujjat yetishmovchiligi yoki koʻrsatilgan asos bilan rad etilgan arizalarda maʼmuriy shikoyat va bekor qilish daʼvosi jarayonlarini yuritish. Rad etish qarorlarining katta qismi hujjatlashtirishdagi kamchilikdan kelib chiqadi va toʻgʻri asoslash bilan qaytarilishi mumkin.
Ishlash ruxsatnomasi va ish beruvchi majburiyatlari
Mehnat va ijtimoiy taʼminot vazirligidagi ishlash ruxsatnomasi arizalari, muddatni uzaytirish talablari, mustaqil ishlash ruxsatnomasi va Firuza karta jarayonlari. Ish beruvchi tomonida esa ruxsatnomasiz chet ellik ishlatgani uchun solingan maʼmuriy jarimalarga qarshi himoya tayyorlash.
Deportni bekor qilish: deportatsiya qarori va kirish taqiqi
Deportatsiya qarori topshirilgan chet elliklar nomidan, qaror topshirilgan kundan boshlab 7 kun ichida maʼmuriy sudga (idare mahkemesi) bekor qilish daʼvosi. Bu muddat ichida va sud jarayoni davomida chet ellik oʻz roziligisiz deport qilinmaydi (6458-sonli Qonun, 53/3-modda). Oʻlim jazosi yoki qiynoq xavfi boʻlsa yoxud ogʻir kasallik yoki homiladorlik sababli safar xavfli boʻlsa, deportatsiya qarori chiqarilmaydi (55-modda). Deportdan keyin qoʻyilgan kirish taqiqi va cheklov kodi Migratsiya boshqarmasi raisligiga (Göç İdaresi Başkanlığı) ariza berish yoki 60 kun ichida bekor qilish daʼvosi orqali olib tashlanishi mumkin.
Maʼmuriy nazorat qaroriga eʼtiroz
Qaytarish markazlarida saqlanayotgan shaxslar nomidan tinchlik jinoyat sudyasiga (sulh ceza hâkimliği) murojaat. Qonunda murojaat muddati belgilanmagan; sudya besh kun ichida qaror qabul qiladi va sharoit oʻzgarsa qayta murojaat qilish mumkin (6458-sonli Qonun, 57/6-modda). Qadamlar uchun Turkiyada maʼmuriy nazorat qaroriga shikoyat qoʻllanmasiga qarang.
Xalqaro va vaqtinchalik himoya
Xalqaro himoya arizalarini tayyorlash, suhbatga tayyorgarlik, salbiy qarorlarga eʼtiroz va daʼvo yoʻllari; vaqtinchalik himoya maqomiga oid amallar.
Turkiya fuqaroligi arizalari
Umumiy yoʻl (yashashga asoslangan), nikoh orqali va istisno tariqasidagi (shu jumladan investitsiya orqali) fuqarolik arizalarini tayyorlash; rad etilgan ishlarda huquqiy imkoniyatlarni baholash.
Jarayon qanday kechadi?
- Ishni oʻrganish: mavjud hujjatlar, oldingi arizalar va topshirilgan qarorlar koʻrib chiqiladi, muddatlar holati aniqlanadi.
- Huquqiy baholash: aniq holatda qaysi yoʻl (maʼmuriy shikoyat, bekor qilish daʼvosi, yangi ariza) kuchliroq ekani belgilanadi.
- Ishni tayyorlash: ish asoslantirilgan ariza, tasdiqlovchi hujjatlar va zarur boʻlsa qasamyodli tarjima bilan toʻldiriladi.
- Kuzatuv: ariza yoki daʼvo jarayonida sizga xabar berib turiladi, oraliq qarorlar kuzatiladi.
Koʻp beriladigan savollar
Deportatsiya qaroriga eʼtiroz muddati qancha?
Deportatsiya qaroriga qarshi maʼmuriy sudga daʼvo berish muddati qaror topshirilgan kundan boshlab 7 kun (6458-sonli Qonun, 53/3-modda). Bu muddat ichida va sud jarayoni davomida chet ellik oʻz roziligisiz deport qilinmaydi. Muddat oʻtkazib yuborilsa qaror ijro etilishi mumkin, shuning uchun xabarnomani olgan kuningizda harakat qiling.
Yashash ruxsatnomam rad etildi, qayta ariza bera olamanmi?
Bu rad etish asosiga bogʻliq. Baʼzi asoslar kamchilik bartaraf etilgach yangi ariza berishga imkon beradi, baʼzilarida esa avval bekor qilish daʼvosi berilishi kerak. Qarordagi asos va mavjud boʻlsa qoʻllanilgan kod yoʻlni belgilaydi.
Turkiya fuqarosi bilan nikoh darhol fuqarolik beradimi?
Yoʻq. Nikohning oʻzi fuqarolik bermaydi; qonunda nazarda tutilgan eng kam nikoh muddati, oila birligida yashash va boshqa shartlar birgalikda bajarilishi kerak va ariza alohida baholanadi.
Qaytarish markazidagi qarindoshim uchun nima qila olaman?
Maʼmuriy nazorat qaroriga va mavjud boʻlsa deportatsiya qaroriga alohida-alohida eʼtiroz bildirilishi kerak. Qarindoshingizning shaxsiy maʼlumotlari va saqlanayotgan markaz nomi bilan imkon qadar tez murojaat qilish vaqt yoʻqotishning oldini oladi.
