İdari Gözetim Emsal Karar Analizi

İdari gözetim kararına itiraz başvurusunun sonucu büyük ölçüde dilekçenin somut olguya ve emsal karara dayanmasına bağlıdır. Aşağıda, idari gözetimi kaldıran Sulh Ceza Hâkimliği kararlarını ve Anayasa Mahkemesi'nin bu alandaki ilkelerini gerekçeleriyle derledik. Her kararın ayrıntılı analizi kendi sayfasındadır; bu sayfa hangi kararın hangi argüman için kullanılacağını gösteren bir yol haritasıdır.

Sulh Ceza Hâkimlikleri İdari Gözetimi Hangi Gerekçelerle Kaldırıyor?

İstanbul Sulh Ceza Hâkimliklerinin Kaldırma Kararları

İstanbul'daki geri gönderme merkezlerine (Tuzla, Arnavutköy, Çatalca, Binkılıç, Silivri) ilişkin itirazlar İstanbul Sulh Ceza Hâkimliklerinde incelenir. Anayasa Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına yansıyan İstanbul kararlarından öne çıkanlar:

1. Gerekçesiz uzatma ve sınır dışı işlemi yapılmaması 

İdarenin idari gözetimi hangi zorunlulukla uzattığını gerekçelendirememesi ve Anayasa Mahkemesi'nin tedbir süresi dolmasına rağmen sınır dışı işleminin yapılmaması nedeniyle gözetim sona erdirilmiş; alternatif tedbirle amaca ulaşılabileceği belirtilmiştir. (Anayasa Mahkemesi'nin 22.11.2022 tarihli kararı.) → Karar analizi: İstanbul Sulh Ceza Hâkimliği idari gözetim uzatma kararı

2. Salt adli işlem idari gözetimi gerektirmez, ulaşılabilir adres yeterli

Hakkında adli işlem yapılmış olmasının tek başına idari gözetimi gerektirmediği ve yabancının ulaşılabilir adresinin bulunduğu gerekçesiyle 09.05.2022 tarihli idari gözetim hâli sonlandırılmıştır. → Karar analizi: İstanbul Sulh Ceza Hâkimliği ulaşılabilir adres kararı

3.  Usulüne uygun alınmamış idari gözetim kararı

Hâkimlik, "usulüne uygun olarak idari gözetim kararı alınmadığı" tespitiyle itirazı kabul etmiş ve tutmaya son vermiştir. (Anayasa Mahkemesi 06.01.2016 kararı) → Karar analizi: İstanbul Sulh Ceza Hâkimliği usulsüz idari gözetim kararı

Anayasa Mahkemesi'nin İdari Gözetime İlişkin Dört İlkesi

1. Süratli ve güvenceli yargısal denetim. Anayasa'nın 19/8 ve AİHS'nin 5/4 maddeleri, hürriyeti kısıtlanan kişiye tutulmasının hukukiliği hakkında süratle karar verebilecek bir mahkemeye başvurma hakkı tanır. Bu denetimin usul güvencelerine uyulmadan yapılması Anayasa'nın 19/8 maddesinin ihlaline yol açar.

2. Sınır dışı işlemine karşı tedbir. Menşe ülkede yaşam veya maddi-manevi bütünlük bakımından ciddi tehlike bulunması hâlinde Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 73. maddesi uyarınca sınır dışı işleminin durdurulmasına karar verilebilir. Somut bilgi ve belge sunulmadığında tedbir talebi reddedilir .

3. Haksız gözetim için önce tam yargı davası. İdari gözetimi sonlandırılan kişilerin uğradığı zararlar için 2577 sayılı Kanun kapsamında tam yargı davası tüketilmeden yapılan bireysel başvurular kabul edilemez bulunmaktadır. 

Sık Sorulan Sorular

Sulh Ceza Hâkimliği kararları yayımlanıyor mu? Sulh Ceza Hâkimliği kararları sistematik olarak yayımlanmaz. Yukarıdaki kararlar Anayasa Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına yansıdığı şekliyle bilinmektedir.

Emsal karar dilekçeye eklenir mi? Karar metni elinizdeyse eklenebilir; değilse karar künyesi ve gerekçesinin özeti yazılır.

Anayasa Mahkemesi kararı Sulh Ceza Hâkimini bağlar mı? Anayasa Mahkemesi kararları kesindir ve tüm organları bağlar; somut olayda hâkimlik, Anayasa'nın 19. maddesine ilişkin AYM ilkelerini gözetmek durumundadır.

Bir başka ildeki Sulh Ceza kararı İstanbul'da geçerli mi? Bağlayıcı değildir; ancak aynı kanun maddesinin nasıl yorumlandığını gösterdiğinden ikna edici emsal olarak sunulabilir.