İstanbul 2. Sulh Ceza: Ulaşılabilir Adres Kararı

Yabancının adli bir olaya karışması nedeniyle yapılan şikayetler yabancının sınır dışı (deport) edilmek üzere geri gönderme merkezinde idari gözetim altına alınması ile sonuçlanabilir.  İşte bu duruma hukuken nasıl yaklaşılması gerektiğinin cevabını, İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimliği'nin bu yazıda ele aldığımız kararında bulmak mümkün. Karar, idari gözetim kararına itiraz sürecinde "adli işlem tek başına yetmeceği" ve "sabit adresin kaçma riskini ortadan kaldıracağı" argümanlarının kabul edildiğine dair emsaldir. 

Emsal Karar Konusu Olay ve Kararın Gerekçesi 

Yabancı hakkında bir adli işlem yapılmış, ardından 09.05.2022 tarihli ve 4816169.101.18.03.3 sayılı kararla idari gözetim altına alınmıştı. İdari gözetim kararına karşı İstanbul Sulh Ceza Hakimliği'ne itiraz edildi.

İtirazı inceleyen hakimlik; başvurucunun ulaşılabilir bir adresi bulunduğundan yabancı hakkında adli işlem yapılmasının idari gözetimi gerektirmeyeceğine karar vermiş ve idari gözetime son vermiştir. 

Hâkimlik burada idari gözetim kararının dayanağını sorgulamış ve dayanağın kanunun aradığı nitelikte olmadığını söylemiştir.

Adli işlem  ile Kamu Düzenini Tehdit Arasındaki Fark

6458 sayılı Kanun'un 57. maddesi idari gözetim için beş sebep sayar; bunlardan biri kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturmaktır. Uygulamada bu sebep, kişinin herhangi bir adli olaya karışmış olmasıyla eşitlenme eğilimindedir. Şikâyet edilmiş olmak, ifade vermiş olmak, hatta hakkında soruşturma açılmış olmak "tehdit oluşturmak" olarak okunur.

Oysa bir soruşturmanın varlığı, o kişinin kamu düzeni için somut ve güncel bir tehlike oluşturduğunu göstermez. Soruşturma takipsizlikle bitebilir, şikâyet geri çekilebilir, olay basit bir anlaşmazlık olabilir.  İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimliği'nin "salt adli işlem" ifadesi tam olarak bunu söyler. Edirne Sulh Ceza Hâkimliği de yıllar önce, kamu güvenliği iddiasına ilişkin somut delil bulunmayan bir dosyada aynı sonuca varmıştı (AYM B. No: 2015/4176).

Sabit Adresin Önemi

İdari gözetim kararlarının büyük çoğunluğu kaçma ve kaybolma riskine dayanır. Bu risk soyut bir ihtimaldir; idarenin kişiye ulaşamayacağı varsayımı üzerine kurulur. Doğrulanabilir bir adres, bu varsayımı çürütür. Kişi nerede oturuyor, kiminle oturuyor, kira sözleşmesi kimin adına, adres ikamet belgesinde görünüyor mu; bunlar kişinin kaçma ve kaybolma şüphesi olmadığını gösterir.

Hâkimliğin adres tespitini idari gözetimi kaldırma kararının gerekçesine yazarak alternatif yükümlülükler uygulanmasına karar verebilir. İdari gözetime alternatif yükümlülükler yazımızda bu tedbirlerin nasıl işlediğini anlattık.

Adres tek başına her dosyada sonuç vermez. Hâkimlik adresi, aile bağları, sağlık durumu ve adli işlemin niteliğiyle birlikte okur. Ağır bir suç isnadı olan dosyada kira sözleşmesi tek başına ikna edici olmayabilir. Bu konuda geri gönderme merkezinden nasıl çıkılır rehberindeki sabit adres bölümü daha ayrıntılıdır.

Sabit( ulaşılabilir) Adres Gerekçesine Dayanarak İtiraz Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

Karar, dilekçemizdeki beyanlarımıza dayanak olur ve sabit ve ulaşılabilir adresin varlığı ile somut olgu yokluğunu ortaya serer.  Her ikisi de itiraz dilekçesi örneğimize eklenebilir. Uygulamada dikkat ettiğimiz üç nokta var:

1. Adres beyanla değil belgeyle sunulur. Kira sözleşmesi, tapu ya da eşin ikamet belgesi; mümkünse adreste fiilen yaşandığını gösteren bir fatura.
2. Adli işlem saklanmaz, açıklanır. Soruşturmanın konusu, aşaması ve varsa sonucu dilekçede olduğu gibi yazılır. Hâkimlik idareden gelen dosyada bunu zaten görecektir; dilekçede yer almaması güven zedeler.
3. Kimlik ve pasaport bilgilerinin açık olduğu, idareyle iş birliği yapıldığı vurgulanır. Kaçma riskinin karşı delili yalnızca adres değil, kişinin idare karşısındaki tutumudur.

Dilekçede kullanılabilecek emsal kararlar

İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimliği bir başka dosyada, gerekçesi yazılmayan bir uzatma ve yürütülmeyen sınır dışı işlemi karşısında gözetimi kaldırmıştır; bkz. İstanbul 2. Sulh Ceza Hâkimliği uzatma kararı. Usul yönünden eksik bir kararla yürütülen tutmayı sona erdiren İstanbul 6. Sulh Ceza Hâkimliği kararı için bkz. usulüne uygun olmayan idari gözetim kararı. İzmir 2. Sulh Ceza Hâkimliği'nin aile ile yaşanan sabit ikametgâhı ve son çare ilkesini esas alan 2022/9071 D. İş sayılı kararıyla birlikte tamamı idari gözetim emsal kararlar sayfasındadır.

Bu konunun ayrıntısı için itiraz reddedilirse ne olur yazısına bakabilirsiniz.