Tahdit kodları ne demek? Kod listesi ve kaldırma yolu

Tahdit kodu, sınır kapısında geri çevrildiğinizde ya da bir izin başvurunuz reddedildiğinde arkada duran kısıtlama kaydının sistemdeki adıdır. Aşağıda hangi kodun neye karşılık geldiğini, süresini, kaydı nasıl öğreneceğinizi ve kaldırma yolunun nasıl kurulduğunu sırayla bulacaksınız.

Tahdit kodu ne demek?

Tahdit kodu, bir yabancı hakkında Türkiye'nin göç ve güvenlik kayıtlarına işlenen kısıtlama kaydının harf-numara biçimindeki kısaltmasıdır: Ç-101, Ç-113, G-87, V-71 gibi. Kod tek başına bir mahkeme kararı ya da adli ceza değildir; arkasında bir idari değerlendirme, çoğu dosyada da bir sınır dışı etme veya giriş yasağı işlemi bulunur.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu metninde "tahdit kodu" terimi geçmez. Kanun, Türkiye'ye girişine izin verilmeyecek yabancıları (m.7), Türkiye'ye giriş yasağını (m.9) ve vize verilmeyecek yabancıları (m.15) düzenler. Kodlar, bu yetkilerin idarenin kayıt sisteminde aldığı biçimdir. Bu nedenle kodun sizin için doğurduğu sonuç, harfinden değil dosyanızdaki gerekçeden çıkar.

En çok aranan tahdit kodları ve anlamları

Kodların anlamlarını gösteren resmî ve yayımlanmış bir liste bulunmadığı için aşağıdaki karşılıklar idari uygulamadan ve yargı dosyalarından derlenmiştir. Sizin için bağlayıcı olan tek metin, tarafınıza tebliğ edilen karar veya sınır kapısında tutulan tutanaktır; tablo yalnızca yönünüzü bulmanız içindir.

Bu tablodan çıkan pratik ayrım, kodun harfinden daha önemlidir. N grubu kayıtlar genellikle ödenmemiş bir idari para cezasının izidir ve çözümü ödeme ile başlar. Ç-101 ile Ç-105 arası kodlar bir hesap işidir: ihlalin kaç gün sürdüğü, hangi kademeye girdiğinizi belirler. G grubu kayıtlar ise idarenin güvenlik değerlendirmesine dayanır ve pratikte yalnızca hukuki yollarla tartışılabilir; G-87 tahdit kodunun kaldırılması süreci ile Ç-113 kodunun kaldırılması bu yüzden birbirinden farklı işler.

Kod neden konulur: dayanak ve takdir yetkisi

Kodun konulmasının iki tipik sebebi var: ya bir izin ihlali ya da idarenin kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı değerlendirmesi. Kanun'un 9. maddesinin birinci fıkrası, merkezi makama gerektiğinde diğer kurumların görüşünü de alarak Türkiye'ye girmesinde sakınca görülen yabancıların girişini yasaklama yetkisi verir. İkinci fıkraya göre Türkiye'den sınır dışı edilen yabancıların girişi zaten yasaklanır.

Burada açık olmak gerekir: bu, idarenin takdir yetkisi kullandığı bir alandır. Takdir yetkisi sınırsız değildir; işlemin somut bir tespite dayanması, gerekçelendirilmesi ve ölçülü olması beklenir. Soyut ifadelerle kurulan güvenlik kayıtlarının yargı denetiminde iptal edildiği dosyalar vardır, ancak hiçbir dosyanın sonucu baştan garanti edilemez.

Giriş yasağı kaç yıl sürer?

Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrası açık bir üst sınır koyar: Türkiye'ye giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır. Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre merkezi makam tarafından en fazla on yıl daha artırılabilir. Yani süre kodun kendisinden değil, idarenin kararından okunur.

Aynı maddenin diğer fıkraları iki önemli çıkış kapısı bırakır. Vize veya ikamet izni süresi sona eren ve durumu tespit edilmeden önce çıkmak için valiliğe başvuran yabancılar hakkında, idari para cezalarını ödemiş olmaları ve Bakanlıkça belirlenen ihlal sürelerini aşmamaları kaydıyla giriş yasağı kararı alınmayabilir. Kanun'un 56. maddesi uyarınca Türkiye'yi terke davet edilenlerden süresi içinde ülkeyi terk edenler hakkında da giriş yasağı kararı alınmayabilir. Her iki hükümde de "alınmayabilir" ifadesi kullanılmıştır; sonuç kendiliğinden doğmaz.

Uygulamada bazı güvenlik kayıtlarının süresiz görünmesinin sebebi de budur: kanun süreye üst sınır koyar, ancak kaydın sistemde ne kadar aktif kalacağı idarenin işlemine bağlıdır. Süresi dolmuş bir yasağın ardından hâlâ geri çevriliyorsanız, ortada ikinci bir kayıt olma ihtimalini araştırmak gerekir.

Kodu ve gerekçesini öğrenme adımları

Kaldırma talebi, kaydın ne olduğu bilinmeden kurulamaz. Sıralama şu şekilde işler:

1. Elinizdeki resmî evrakı toplayın: sınır kapısında düzenlenen geri çevirme tutanağı, sınır dışı etme kararı tebligatı, izin başvurusunun ret yazısı, ödediğiniz para cezasının makbuzu.
2. Türkiye'de iseniz bulunduğunuz ildeki il göç idaresi müdürlüğüne, yurt dışında iseniz vekâletname verdiğiniz avukat aracılığıyla yetkili makama yazılı başvuru yapın; talebinizi "hakkımdaki tahdit kaydının varlığı, dayanağı ve süresi" biçiminde somutlaştırın.
3. Cevapta kaydın gerekçesi paylaşılmazsa bunu dosyanıza not edin. Gerekçesi bildirilmeyen bir işlem, açılacak davada savunmanın dayanağının mahkeme eliyle sorulmasını gerektirir.

Çıkış yaptıktan sonra girişte engellenen kişiler için başlangıç noktası biraz farklıdır; çıkış sonrası girişin engellenmesi hâlinde izlenecek yol ayrı bir sırayla ilerler.

Tahdit kodu nasıl kaldırılır?

İki yol vardır ve bunlar birbirinin alternatifi olduğu kadar birbirini besleyen adımlardır: idareye başvuru ve idare mahkemesinde iptal davası. İdareye başvuru dava açmanın ön şartı değildir; doğrudan dava açılabilir.

1. Sebebi giderin. Kayıt ödenmemiş bir idari para cezasına bağlıysa ödeme yapılır ve makbuz dosyaya konur. İhlal süresine bağlıysa gün hesabı belgeyle ortaya konur.
2. İdareye başvurun. İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi, dava açma süresi içinde işlemin kaldırılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan istenebileceğini düzenler. Bu başvuru işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre yeniden işlemeye başlar, başvuruya kadar geçen süre de hesaba katılır.
3. İptal davası açın. Dava dilekçesinde kaydın somut bir tespite dayanmadığını, ölçülü olmadığını veya ihlal süresinin yanlış hesaplandığını belgeyle ortaya koymak gerekir.
4. Yürütmenin durdurulmasını talep edin. Aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Talep edilmezse mahkeme kendiliğinden karar vermez.
5. Paralel yolu değerlendirin. Dava sürerken ailenizin veya işinizin Türkiye'de bulunması hâlinde, Kanun'un 9. maddesinin son fıkrasının merkezi makama tanıdığı "giriş yasağı saklı kalmak kaydıyla belirli bir süre için girişe izin verme" yetkisi gündeme gelir; bu, meşruhatlı vize ile yasal giriş yolunun dayanağıdır.

Görevli mahkeme, yetkili mahkeme ve dava süresi

Görevli mahkeme idare mahkemesidir; tahdit kaydı ve giriş yasağı idari işlem olduğu için uyuşmazlık idari yargıda görülür. Yetkili mahkeme, kural olarak dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir; bu nedenle kaydın hangi valilik veya merkezi birim tarafından konulduğunun tespiti yalnızca teknik bir ayrıntı değil, yetki sorunudur.

Süre bakımından iki ayrı rejim vardır ve karıştırılması hak kaybına yol açar:

• Genel süre: Özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Bu süre hak düşürücü niteliktedir: mahkemece re'sen gözetilir, bir def'i olarak ileri sürülmesi gerekmez ve zamanaşımı gibi kesilmez. Kanunun öngördüğü tek durma hâli, yukarıda anlatılan üst makama başvurudur.
• Sınır dışı kararıyla birlikte gelen kayıt: Kanun'un 53. maddesi sınır dışı etme kararı için genel altmış günden çok daha kısa, özel bir dava süresi öngörür ve dava açılması işlemin yürütülmesini durdurur. Bu süre kararın tebliğinden işler; sınır dışı kararının durdurulması ve süresi ayrı bir başlıkta ele alınıyor. Tebliğ evrakınızda yazılı süreyi esas alın.

Kaldırma süreci ne kadar sürer?

Kanuni olarak belirli olan tek süre, idareye başvuruda otuz günlük cevap süresidir. Yargılamanın toplam süresi mahkemenin iş yüküne, ara kararlarla istenen bilgilerin idareden gelme hızına ve istinaf başvurusu yapılıp yapılmadığına göre değişir; buna baştan bir ay sayısı vermek doğru olmaz. Pratikte süreci belirleyen şey, yürütmenin durdurulması talebinin ilk aşamada karara bağlanmasıdır.

Başvurudan önce hazırlanacak belgeler

Dosyanın gücü, dilekçenin diliyle değil ekleriyle kurulur. Başvuru veya dava öncesinde şunları toplayın:

• Pasaportun tamamı: giriş-çıkış kaşeleri, vize ve ikamet izni sayfaları.
• Varsa ikamet izni belgesi, çalışma izni yazısı, öğrenci belgesi veya işveren yazısı.
• Tebliğ edilen sınır dışı etme kararı, ret yazısı veya sınır kapısı tutanağının kopyası.
• Ödenmiş idari para cezalarına ilişkin makbuzlar.
• Türkiye ile bağınızı gösteren belgeler: evlilik ve doğum kayıtları, çocuğun okul kaydı, kira sözleşmesi, sağlık raporları.
• Yurt dışındaysanız konsoloslukta düzenlenmiş vekâletname.

Kaçırılmaması gereken tek eşik süredir: kaydı öğrendiğiniz ya da işlem size tebliğ edildiği anda, hangi süre rejimine tabi olduğunuzu belirleyip takvimi geriye doğru kurmak gerekir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosya kendi belgeleri üzerinden değerlendirilir.