Sınır Dışı Kararı Tebliğ Edilmezse Ne Olur?

Yabancılar hukukunda en yaygın yanılgılardan biri, "resmî bir yazı gelmediyse ortada bir işlem yoktur" düşüncesidir. Doğrusu bundan daha incedir: işlem olabilir, tebliğ edilmiş sayılabilir ve süre işliyor olabilir.

Tebligat zorunlu mudur?

Zorunludur. 6458 sayılı Kanun'un 53. maddesi, sınır dışı etme kararının gerekçeleriyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edileceğini düzenler.

Aynı hüküm bir yükümlülük daha getirir: tebliğ sırasında yabancı, karara karşı başvuru yolu, süresi ve sonuçları hakkında bilgilendirilir. Bilgilendirme yapılmaması, tebligatın usulüne uygunluğu bakımından ileri sürülebilecek bir eksikliktir.

Gerekçenin yazılmamış olması da ayrı bir sakatlıktır. Hangi sebebe dayanıldığı gösterilmeden alınan karar, kişinin savunma yapmasını imkânsız kıldığı için dava aşamasında tartışılır.

Tebligat yapılmazsa süre işler mi?

İşlemez. Dava açma süresi tebliğ tarihinden başlar; usulüne uygun bir tebligat yoksa sürenin başlangıcı da yoktur.

Buna karşılık burada iki ayrı durumu birbirinden ayırmak gerekir:

Ortadaki satır uygulamada en çok hak kaybına yol açan hâldir. Yabancı kâğıdı hiç görmemiş olsa dahi, adres kayıt sistemindeki adrese yapılan tebligat usulüne uygun kabul edilebilir. Bu yüzden adres bildirimi yükümlülüğü doğrudan dava hakkıyla ilgilidir; bkz. adres değişikliği bildirimi.

Hakkımda karar olup olmadığını nasıl öğrenirim?

Bu sorunun cevabı beklemekle bulunmaz. Yapılması gereken, kaydın aktif olarak sorgulanmasıdır.

1. İl göç idaresi müdürlüğünden dosya sorgusu yaptırın. Kişi kendisi başvurabileceği gibi vekâletname ile de sorgulama yapılabilir.
2. Hakkınızda tahdit kaydı bulunup bulunmadığını öğrenin. Kayıt varsa hangi kodla konulduğu, izlenecek yolu belirler; bkz. tahdit kodu nedir ve deport kodları.
3. Karar varsa gerekçeli nüshasını ve tebliğ evrakını talep edin. Tebliğ evrakı, sürenin ne zaman işlemeye başladığını gösteren tek belgedir.
4. Bilgi edinme başvurusu yoluyla da kayıt durumu sorulabilir; ancak dosyanın tamamına erişim için vekâletname gerekir.

"Sözlü olarak söylediler" ne anlama gelir?

Kolluk veya idare görevlisinin sözlü uyarısı, tek başına bir idari işlem değildir. Yazılı ve gerekçeli bir karar bulunmadıkça sınır dışı işleminden söz edilemez.

Buna karşılık sözlü uyarı çoğu zaman bir tespitin yapıldığını gösterir: vize veya ikamet süresinin aşıldığı, izinsiz çalışıldığı ya da bir ihbarın kayda geçtiği. Bu tespit sonradan karara dönüşebilir. Dolayısıyla sözlü uyarı, işlem yokluğunun değil, dosyanın kontrol edilmesi gerektiğinin işaretidir.

Karar öğrenildiğinde ne yapılır?

Karara karşı idare mahkemesine başvurulur. Başvuru süresi, tebliğden itibaren yedi gündür. Mahkeme, dosyanın tekemmülünden (savunmanın verilmesi ya da savunma süresinin geçmesi) itibaren on beş gün içinde karar verir ve bu karar kesindir. Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa yeni adres için süre iki aydır (YUKK m.53/3). Bu yüzden dava dilekçesine ulaşılabilir ve güncel bir adres yazılmalıdır.

Süre kısa olduğu için dilekçenin hazırlanması beklenerek zaman kaybedilmemelidir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde ve dava açılırsa yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez (YUKK m.53/3). Kanunda 2019'a kadar yer alan istisnalar kaldırılmıştır.

Sürecin ayrıntısı için sınır dışı kararının durdurulması yazısına bakabilirsiniz. Kanun ayrıca belirli durumdaki kişiler bakımından sınır dışı etme yasağı öngörür; bkz. sınır dışı edilemeyecek yabancılar.

Beklemenin maliyeti

Tebligatın gelmemesi bir güvence değildir. Bekleyen kişi bakımından üç risk birikir.

Birincisi, süresi aşan kalışın devam etmesidir; ihlal süresi uzadıkça idari para cezası ve giriş yasağı değerlendirmesi ağırlaşır. İkincisi, kaydın kişi farkında olmadan işlemesi ve dava süresinin dolmasıdır. Üçüncüsü, yurt dışına çıkış anında kaydın ortaya çıkması ve dönüşün engellenmesidir; bkz. çıkış yaptıktan sonra geri dönememe.

Buna karşılık kalışını kendi imkânlarıyla düzeltmek isteyen yabancılar için kanun ayrı bir yol öngörür; bkz. kaçak kalan yabancılar ne yapmalı.