Kamulaştırmasız El Atma: Arsadan Yol Geçmesi

Arsasından Yol Geçenler İçin Tazminat Hakkı – Kamulaştırmasız El Atma Davaları | 2025 Güncel Bilgiler

Belediye, Karayolları ya da devlet kurumu arsanızdan izinsiz yol, park, kaldırım, altyapı veya kamu tesisi mi yaptı?

Kamulaştırma kararı olmadan arsanıza fiilen el mi atıldı?

Arsasından Yol Geçenler İçin Tazminat – Kamulaştırmasız El Atma (2025)

Kamulaştırmasız el atma, belediye veya devletin kamulaştırma yapmadan arsanıza fiilen yol, park, kaldırım veya tesis yapmasıdır. Bu durumda, güncel rayiç değer üzerinden tazminat alma hakkınız vardır.

Kamulaştırmasız El Atma Nedir?

Kamulaştırmasız el atma, belediye veya devlet kurumlarının kamulaştırma işlemi yapmadan, vatandaşın arsa ve taşınmazına fiilen el koyarak yol, park, kaldırım veya altyapı tesisi yapması durumudur.

Bu durumda arsanız hala tapuda sizin üzerinizde görünür ama kamu tarafından kullanılmaktadır.

Kimler Tazminat Alabilir?

Tapusu kendi adına olan arsa sahipleri

Kamulaştırma kararı olmadan arsa fiilen kullanılanlar

Arsa üzerinde yol, park, kaldırım veya kamu tesisi bulunanlar

Kullanımın son 20 yıl içinde başlamış olması (Bazı istisnalar hariç)

Tazminat Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Tazminat tutarı belirlenirken dikkate alınan kriterler:

• Arsanızın güncel metrekare rayiç değeri

• El atılan alanın büyüklüğü

• Arsanın imar durumu (konut, ticari, tarla vb.)

• Bölgesel emsal satış fiyatları

Fiilî el atma mı, hukuki el atma mı?

Bu ayrım, davanın hangi yargı kolunda görüleceğini belirlediği için ilk sorulması gereken sorudur.

Yetki bakımından fiilî el atma davasında taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir; taraflar başka bir mahkemeyi kararlaştıramaz.

Hukuki el atmada, uygulama imar planında umumi hizmete ayrılan taşınmazlar bakımından kanun beş yıllık bir süre öngörür. Bu süre içinde kamulaştırma yapılmaz veya kısıtlılığı kaldıracak plan değişikliğine gidilmezse malikin başvuru hakkı doğar.

Dava öncesinde uzlaşma

Kanun, dava açılmadan önce idareye başvurularak uzlaşma istenmesini öngörür. Uzlaşma aşamasında bedel üzerinde anlaşma sağlanabilir; anlaşma sağlanamazsa dava yolu açılır.

Bu aşamanın atlanması, kanun kapsamındaki el atmalarda davanın usulden reddine yol açabilir. Bu nedenle ihtarname ve başvurunun kaydı dosyada bulunmalıdır.

Yirmi yıllık süre hâlâ geçerli mi?

Hayır. Fiilî el atmada yirmi yıllık hak düşürücü süre öngören düzenleme Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. Dolayısıyla "yirmi yıl geçti, hakkım düştü" değerlendirmesi güncel hukuku yansıtmaz.

Bunun gerekçesi mülkiyet hakkının niteliğidir: tapu malikin üzerinde durduğu sürece, kamulaştırma yapılmadan gerçekleştirilen el atma hukuka aykırılığını korur.

Buna karşılık beklemenin fiilî maliyeti vardır. El atma tarihinin ve o tarihteki niteliğin ispatı zamanla güçleşir; tanıklar ve komşu parsel kayıtları kaybolur. Ayrıca bedel dava tarihindeki değere göre belirlendiğinden, geciken dava tazminatın kendisini değil ama sürecin uzunluğunu artırır.

Tazminatın karşılığı: tapu idareye geçer

Bedelin ödenmesine karar verildiğinde, el atılan kısım bakımından tapunun idare adına tesciline de hükmedilir. Yani malik hem bedeli alıp hem taşınmazı elinde tutmaz.

Bu nedenle dava açmadan önce, el atılan alanın taşınmazın tamamı mı yoksa bir kısmı mı olduğunun ölçümle belirlenmesi gerekir. Kalan kısmın bağımsız kullanıma elverişli olmaması ayrı bir değerlendirme konusudur.

Taşınmaz üzerinde mülkiyetten doğan diğer uyuşmazlıklar için miras paylaşımı, tazminatın tahsili aşaması için alacağın dava yoluyla tahsili yazısına bakabilirsiniz.