Bagaj kaybı ve hasarında tazminat hakkı

Bagaj uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen şey tazminatın tutarı değil, süreye uyulup uyulmadığıdır. Süreler kısa ve hak düşürücü niteliktedir.

Hangi sürede bildirim yapılmalı?

Montreal Sözleşmesi bildirim sürelerini olayın türüne göre ayırır.

Bu süreler içinde yazılı bildirim yapılmazsa, taşıyıcının hilesi hâli dışında taşıyıcıya karşı dava açılamaz. Sözlü şikâyet, çağrı merkezi görüşmesi veya sosyal medya mesajı yazılı bildirim yerine geçmez.

Ne kadar tazminat alınabilir?

Sorumluluk sınırsız değildir. Kayıt altına alınmış bagaj için yolcu başına bir üst sınır uygulanır ve bu sınır Özel Çekme Hakkı (SDR) cinsinden belirlenir; SDR'nin Türk lirası karşılığı günlük kur üzerinden hesaplanır.

Üst sınır beş yılda bir gözden geçirilir. 28 Aralık 2024'ten itibaren geçerli sınır yolcu başına 1.519 SDR'dir; daha önce yaygın olarak anılan 1.288 SDR rakamı artık güncel değildir. Başvuru yaparken hangi sınırın uygulandığını teyit edin.

Sınırı aşan bir değer taşıyorsanız, bagajı teslim ederken özel beyanda bulunup ek ücret ödeyerek sorumluluk sınırını yükseltmek mümkündür. Beyan edilmemiş yüksek değerli eşya için üst sınırın üzerinde talepte bulunmak güçtür.

Bagajda ne taşınmamalı?

Değerli eşya, nakit, mücevher, ilaç, elektronik cihaz ve kimlik belgesi kayıt altına alınan bagaja konulmamalıdır. Bunların kaybı hâlinde tazminat, üst sınırla ve ispat güçlüğüyle sınırlı kalır.

Kırılabilir eşyada havayolları çoğunlukla sorumluluğu kabul etmez. Bavulun kendisindeki tekerlek, kulp ve fermuar gibi parçalarda da "olağan kullanım aşınması" savunması yapılır; bu yüzden hasarın taşımadan kaynaklandığını gösteren fotoğraf önemlidir.

İlk yapılacaklar

1. Havaalanından ayrılmadan bagaj bankosuna gidin ve PIR (Property Irregularity Report) tutanağı düzenletin. Bu tutanak sonraki her adımın dayanağıdır.
2. Tutanağın bir nüshasını ve referans numarasını alın.
3. Bagajın ve hasarın fotoğrafını çekin; bavul etiketini ve biniş kartını saklayın.
4. Gecikme hâlinde zorunlu ihtiyaçlar için yaptığınız harcamaların fişlerini biriktirin.
5. Yazılı bildirimi süresi içinde havayoluna iletin ve gönderdiğinizi belgeleyen bir kayıt (e-posta, iadeli taahhütlü) tutun.

Kabin bagajı ile kayıtlı bagaj aynı mı?

Değildir ve karıştırılması hak kaybına yol açar. Yukarıdaki üst sınır ve bildirim süreleri, havayoluna teslim edilerek kayıt altına alınan bagaj içindir.

Kabin bagajı yolcunun kendi gözetimindedir. Buradaki zararlarda taşıyıcının sorumluluğu kural olarak kendisinin veya çalışanlarının kusurunun bulunmasına bağlıdır; yani ispat yükü ağırlaşır. Uçak içinde kabin bagajına verilen zararı, olay yerinde kabin ekibine tutanakla tespit ettirmek bu yüzden önemlidir.

Dava için süre ne kadar?

Bildirim süresi ile dava süresi ayrı şeylerdir. Yedi ve yirmi bir günlük süreler havayoluna bildirim içindir; bunlara uyulmuşsa mahkemeye başvurma hakkı ayrıca bir süreye tabidir.

Montreal Sözleşmesi bakımından dava hakkı, uçağın vardığı veya varması gerektiği tarihten itibaren iki yıl içinde kullanılmazsa düşer. Bu süre uzatılamaz; havayolu ile yazışmanın sürüyor olması tek başına süreyi durdurmaz.

Gecikmede masraflar karşılanır mı?

Bagajın geç gelmesi hâlinde yolcunun zorunlu ihtiyaçları için yaptığı makul harcamalar talep edilebilir. Burada ölçüt makullüktür: seyahatin amacı, süresi ve varış yerindeki koşullar dikkate alınır.

Harcamanın belgelenmesi şarttır. Fişsiz beyan, uygulamada karşılık bulmaz.

Neyin makul sayıldığı somut duruma göre değişir. Bir günlük iş seyahatinde temel giyim ve kişisel bakım ürünü makul görülürken, aynı harcamanın tatil seyahatinde bagajın ertesi gün ulaştığı bir olayda kabul edilmemesi mümkündür. Bu nedenle harcamayı yapmadan önce bagajın ne zaman ulaşacağına dair havayolundan aldığınız bilgiyi de kaydedin.

Uçuşunuz ayrıca iptal veya rötar yaşadıysa bunlar bagajdan bağımsız ayrı taleplerdir; bkz. uçuş iptalinde tazminat ve yolcu hakları ve uçuş rötarında tazminat.