Veraset ve İntikal Vergisi 2026: Oran, Beyan Süresi, Tapu

Veraset ve intikal vergisi, veraset ilamından sonra ve tapu devrinden önce mirasçının geçmek zorunda olduğu adımdır. Aşağıda 2026 tutarları, beyan süreleri ve ilişik kesme yazısına giden yol, işlem sırasıyla anlatılıyor.

Veraset ve intikal vergisi 2026'da ne kadar: istisna ve oranlar

Vergi, her mirasçının kendi payı üzerinden ayrı ayrı hesaplanır. Önce paydan istisna tutarı düşülür, kalan kısma artan oranlı tarife uygulanır. 2026'da veraset yoluyla intikallerde oran yüzde 1 ile yüzde 10 arasındadır. Tutarlar, 31 Aralık 2025 tarihli mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanan 57 Seri No'lu Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliği ile 1 Ocak 2026'dan itibaren geçerli olmak üzere belirlendi.

Bir örnekle bakalım: Tek çocuğa düşen payın değeri 5.000.000 TL olsun. Bu paydan 2.907.136 TL istisna düşülür. Kalan 2.092.864 TL ilk dilimde kaldığı için yüzde 1 oranla 20.928,64 TL vergi çıkar. Anne, baba, eş veya çocuktan yapılan bağışlarda ivazsız tarifedeki oranların yarısı uygulanır. Murisin belgelenen borçları ve cenaze giderleri gibi kalemler matrahtan indirilebilir.

İşlem sırası: veraset ilamından tapu ve bankaya

Vergi, miras işlemlerinin ortasındaki bir halkadır. Kendi başına bir hedef değildir. Aşağıdaki sırayı izleyen mirasçı, tapu müdürlüğünde eksik belge yüzünden geri dönmez.

1. Mirasçılık belgesi (veraset ilamı): Sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınır ve beyannamenin temel ekidir. Kimin hangi payla mirasçı olduğu için yasal mirasçılar ve payları yazısına bakabilirsiniz.
2. Ret kararı: Mirası reddetmeyi düşünüyorsanız kararı bu aşamada verin. Ret süresi beyan süresinden önce dolar.
3. Mal varlığı dökümü: Tapu kayıtları, banka bakiyeleri, araç ruhsatları, hisse senetleri ve kooperatif aidatları için kurumlardan yazı alın.
4. Beyanname: Süresi içinde, murisin son ikametgâhının bağlı olduğu vergi dairesine verilir.
5. Tahakkuk: Vergi dairesi beyannameye göre vergiyi tarh eder ve tahakkuk ettirir.
6. Ödeme veya teminat: Taşınmazı devredecek mirasçı, o paya düşen verginin tamamını öder ya da teminat gösterir.
7. İlişik kesme yazısı: Vergi dairesinden alınır ve tapuda devir sırasında istenir.
8. Paylaşım veya devir: Payların nasıl bölüşüleceği ayrı bir konudur. Bunun için miras paylaşımı ve ortaklığın giderilmesi yazısına bakabilirsiniz.

Beyan süresi: ölüm yeri ve mirasçının bulunduğu ülkeye göre

Süre, ölüm tarihini izleyen günden itibaren işler. Mirasçının ölümü ne zaman öğrendiği kanun metninde başlangıç olarak yer almaz. Süre, 7338 sayılı Kanun m.9 uyarınca ölümün nerede gerçekleştiğine ve mirasçının nerede bulunduğuna göre 4, 6 veya 8 aydır.

Aynı mirasta mirasçıların süreleri farklı olabilir. Örneğin Türkiye'de ölen bir babanın İstanbul'daki kızı için 4 ay, Almanya'daki oğlu için 6 ay işler. Mirasçılar ortak beyanname verecekse en kısa süreye göre hareket etmek güvenli olandır. Yurt dışındaki mirasçılar beyannamelerini Türkiye'nin konsolosluklarına da verebilir. Yabancı uyruklu mirasçılarda hangi hukukun uygulanacağı ve apostil ile tercüme adımları için yabancı mirasçının tapu intikali yazısına bakabilirsiniz.

Beyanname nereye verilir, hangi belgeler istenir?

Beyanname, murisin ikametgâhının bulunduğu yerdeki vergi dairesine verilir. Murisin ikametgâhı yurt dışındaysa Türkiye'deki son ikametgâhı esas alınır. Beyanname elden, taahhütlü postayla veya İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden verilebilir. Elektronik beyannameyi mirasçılardan biri doldurur ve sistem beyannameyi murisin son ikametgâhının vergi dairesine gönderir.

Beyanname her mirasçı için ayrı ayrı verilebilir, tüm mirasçıların imzasıyla tek beyanname de verilebilir. Murisin Türkiye'de hiç ikametgâhı olmamışsa kanun ayrı bir merci öngörür. Bu durumda başvuru yerini önceden vergi idaresine teyit ettirin. Gelir İdaresi'nin yayımladığı listeye göre şu belgeler istenir, dosyanıza uyanları hazırlayın:

• Veraset ilamı (mirasçılık belgesi); varsa vasiyetname veya miras sözleşmesi
• Murisin son ikametgâhını gösteren nüfus kaydı
• Taşınmazlar için belediyeden alınan emlak vergisi değeri yazısı
• Bankalardan ve alacaklı olunan diğer kurumlardan alınacak bakiye yazıları
• Araç ve tescile tabi diğer menkuller için tescil belgesinin fotokopisi
• Hisse senedi belgeleri; ticari işletme varsa bilanço veya işletme hesabı özeti ve son ortaklık durumunu gösteren ticaret sicil gazetesi
• Kooperatif üyeliğinde ölüm tarihine kadar ödenen aidatları gösteren yazı
• İndirilecek borç ve masraflara ait belgeler

Tahakkuk ve ödeme: üç yıla yayılan altı taksit

Vergi, Kanun'un 19. maddesi uyarınca tahakkuktan itibaren 3 yıl içinde ödenir. Her yıl mayıs ve kasım aylarında iki eşit taksit ödendiği için toplam 6 taksit olur. Yukarıdaki örnekte 20.928,64 TL'lik vergi, altı taksitte yaklaşık 3.488 TL olarak ödenir.

İlk taksitin hangi aya düşeceği tahakkuk tarihine bağlıdır, bu yüzden tahakkuk fişindeki vadeleri esas alın. Taksitle ödeme kanunun tanıdığı bir haktır. Ancak taşınmazı satmak ya da üzerine ipotek kurdurmak isteyen mirasçı taksitlerin bitmesini beklemek istemeyebilir. Bu durumda uygulanacak kural bir sonraki bölümde.

Vergi ilişiği kesme belgesi olmadan tapu intikali yapılır mı?

Taşınmaz mirasçılar adına tescil edilebilir, ama başkasına devredilemez. Kanun'un 19. maddesine göre mirasçılar adına tescil, verginin tahakkuku beklenmeden yapılır. Tapu müdürlüğü sonucu en geç 15 gün içinde vergi dairesine bildirir. Taşınmaza düşen vergi tamamen ödenmeden ise taşınmaz devredilemez (devir ve ferağ) ve üzerinde ipotek veya intifa gibi bir ayni hak kurulamaz.

Vergiyi ödemek yerine teminat da gösterilebilir. 6183 sayılı Kanun m.10'da sayılan türden bir teminat verilirse, taşınmazların bir kısmının veya tamamının devrine izin verilir. Bu maddenin 5. bendindeki menkul mallar teminat olarak kabul edilmez. Tapu memuru, vergi dairesinin verdiği ilişik kesme belgesi olmadan devir yapamaz. Yaparsa vergiden mirasçılarla birlikte müteselsilen sorumlu olur.

Gelir İdaresi'ne göre, veraset yoluyla intikallerde ilişik kesme belgesinin geçerliliği için mevzuatta bir süre sınırı yoktur. Belgeyi mirasçılar veya vekilleri vergi dairesinden imza karşılığında alabilir. Devir tarihi yaklaştığında, ilgili tapu müdürlüğünün başka bir belge isteyip istemediğini sormak yerinde olur.

Süre kaçırılırsa: ek süreler, ceza ve itiraz yolu

Süreyi kaçırmak vergiyi ortadan kaldırmaz, üzerine ceza ekler. Vergi Usul Kanunu m.342 uyarınca kanuni süre bittikten sonra 15 gün beklenir. Beyanname bu sürede verilirse vergi ziyaı cezası kesilmez ve gecikme faizi hesaplanmaz. Ardından idare tebligatla 15 günlük ikinci bir süre verir; bu sürede verilen beyannamede de vergi ziyaı olmamış sayılır.

Ek sürelerde verilen beyanname için de usulsüzlük cezası kesilebilir. Cezanın derecesi, beyannamenin hangi aşamada verildiğine göre değişir. Beyanname ikinci 15 günlük süreden sonra verilir ya da hiç verilmezse vergi re'sen tarh edilir ve birinci derece usulsüzlük cezası iki kat uygulanır; vergi ziyaı cezası da gündeme gelir. Beyanname verilmeyen mallarda mükellefiyet, malların idarece tespit edildiği tarihte başlar (m.20). Bu yüzden yıllar geçince verginin zamanaşımına uğrayacağını düşünmek güvenli değildir.

Tarhiyata veya cezaya itiraz için görevli mahkeme vergi mahkemesidir. Dava açma süresi, 2577 sayılı Kanun m.7 uyarınca ihbarnamenin tebliğini izleyen günden itibaren 30 gündür. Bu süre hak düşürücüdür: mahkeme süreyi kendiliğinden kontrol eder, süre durmaz ve kesilmez. Kaçırılırsa ihbarname kesinleşir. Yetkili mahkeme kural olarak işlemi yapan vergi dairesinin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesidir. Uzlaşma ve ceza indirimi gibi idari yollar dava hakkını etkileyebilir. Bu nedenle hangi yolu seçeceğinize tebliğden sonra hemen karar verin.

Mirası reddeden mirasçı ve beyan yükümlülüğü

Mirası süresi içinde ve geçerli şekilde reddeden kişiye mal geçmez. Bu durumda vergi, mirası kabul eden mirasçılar adına doğar ve beyannameyi onlar verir. Ret beyanı, yasal mirasçı için ölümün öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine yapılır. Bu süre hak düşürücüdür (TMK m.606).

Sorun sürelerin başlangıcında çıkar: ret süresi öğrenmeden, beyan süresi ise ölümden itibaren işler. Ölümü geç öğrenen bir mirasçı, ret kararını ve vergi yükümlülüğünü aynı anda düşünmek zorunda kalabilir. Mirası reddettiyseniz, ret kaydını gösteren mahkeme belgesini dilekçeyle vergi dairesine vermek, adınıza ceza tarhiyatı yapılması riskini azaltan pratik bir adımdır. Retten sonra mirasın kime geçeceği ve başvurunun nasıl yapılacağı için mirasın reddi başvurusu yazısına bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanızdaki süreleri ve tutarları 7338 sayılı Kanun'un güncel metni ve vergi dairenizle teyit edin.