Onur Kırıcı Davranış Sebebiyle Boşanma

Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış Sebebiyle Boşanma Davası

Evlilik birliği içerisinde eşlerin birbirine karşı fiziksel ve manevi bütünlüğüne saygı duyma yükümlülüğü vardır. Ancak bir eş, diğerine karşı acımasızca davranıyor, fiziksel şiddet uyguluyor veya ağır hakaretlerle onurunu kırıyorsa, Türk Medeni Kanunu m. 162 uyarınca özel ve mutlak boşanma sebebi oluşur.

Pek Kötü ve Onur Kırıcı Davranış Nedir?

 Pek kötü davranış; eşe yönelik her türlü fiziksel şiddet, işkence, uzun süre aç bırakma, mahzen veya odaya kapatma gibi bedensel ve ruhsal sağlığı ağır şekilde bozan eylemlerdir. Onur kırıcı davranış ise; eşin haysiyetine, şerefine ve toplum içindeki saygınlığına yönelik ağır hakaretler ve aşağılamalardır. Bu sebepler ispatlandığında, evliliğin sürdürülebilir olup olmadığına bakılmaksızın hakim boşanmaya karar verir ve kusurlu eş için ağır Maddi ve Manevi Tazminat hükümleri uygulanır.

I. Pek Kötü Davranış Kapsamına Giren Haller (Fiziksel Şiddet)

"Pek kötü davranış" için fiilin süreklilik arz etmesi şart değildir; tek bir ağır eylem de bu kapsamda değerlendirilebilir:

• Fiziksel Şiddet ve Darp: Tokat atmak, saçından sürüklemek, eşi yaralamak.

• İşkence Benzeri Uygulamalar: Eşi soğukta bekletmek, zorla ilaç içirmek, cinsel şiddet uygulamak (marital rape).

• Özgürlüğü Kısıtlama: Eşi eve kilitlemek, dışarıyla iletişimini tamamen kesmek.

II. Onur Kırıcı Davranış Kapsamına Giren Haller (Sözel Şiddet)

Burada her hakaret değil, eşin onuruna ve haysiyetine yönelik "ağır" nitelikteki saldırılar esastır:

• Ağır Hakaretler: Eşin iffetine, namusuna veya kişiliğine yönelik ağır küfürler.

• Küçük Düşürme: Eşi toplum içinde, akrabalarının veya çocuklarının önünde sürekli aşağılamak.

• İftira Atmak: Eşini haksız yere hırsızlıkla, sadakatsizlikle veya namussuzlukla suçlamak.

III. Davanın Şartları ve İspat Yöntemleri

Bu özel boşanma sebebine dayanarak dava açmak için şu kurallara dikkat edilmelidir:

1. Hak Düşürücü Süre: Olayı ve faili öğrendiğinizden itibaren 6 ay ve her halükarda olayın üzerinden 5 yıl geçmeden dava açılmalıdır.

2. Affın Etkisi: Eşinizi affettiğinize dair bir emare varsa (Örn: Şiddet sonrası barışıp tatile gitmek), bu sebebe dayanarak dava açma hakkınızı kaybedersiniz.

3. Darp Raporu ve Adli Tıp: Fiziksel şiddet davalarında en güçlü delil hastanelerden alınan darp raporudur. Olay sıcağı sıcağına jandarma veya polise bildirilmelidir.

4. Boşanma Davasında Tanıklar: Olayı duyan komşular, bağırma seslerine şahit olanlar veya darp izlerini gören yakınların beyanları hayati önemdedir.

IV. 6284 Sayılı Kanun ve Koruma Kararı

Pek kötü davranışın olduğu bir evlilikte boşanma davası açmadan önce veya açarken mutlaka uzaklaştırma (koruma) kararı alınmalıdır.

• Mahkeme; şiddet uygulayan eşin evden uzaklaştırılmasına, mağdura yaklaşmamasına ve iletişim kurmamasına hükmedebilir.

• Bu kararın ihlali, şiddet uygulayan taraf için hapis cezası riskini doğurur.

Kanundaki yeri

Pek kötü davranış ve onur kırıcı davranış, Türk Medeni Kanunu'nun 162. maddesinde hayata kast ile birlikte düzenlenmiştir. Pek kötü davranış bedensel ve ruhsal bütünlüğe yönelen eylemleri, onur kırıcı davranış ise kişilik değerlerine yönelen eylemleri kapsar.

İkisinin ayrımı uygulamada her zaman keskin değildir; aynı olay her iki nitelemeye de girebilir. Önemli olan, olayın somut biçimde ortaya konmasıdır.

Görevli mahkeme, yetki ve süre

Davaya aile mahkemesi bakar. Yetkili yer mahkemesinin belirlenmesinde davacıya tanınan seçim hakkı için boşanma davası yazısına bakabilirsiniz.

Dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde eylemin üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Süreklilik gösteren davranışlarda sürenin son eylemden işlediği kabul edilir.

Süre geçmişse olgular evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanak yapılabilir; bkz. evlilik birliğinin sarsılması.

Manevi tazminat talebi, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıllık zamanaşımına tabidir; bu nedenle boşanma davasıyla birlikte ileri sürülmesi yerinde olur.